การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อสร้างและหาคุณภาพของเครื่องมือวัดทักษะภาคปฏิบัติวิชาแนวคิดพื้นฐานและหลักการพยาบาล สำหรับนักศึกษาพยาบาลศาสตร์ วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม โดยสร้างเป็นแบบสังเกตจำนวน 6 ฉบับ ได้แก่เรื่องการอาบน้ำบนเตียง การวัดสัญญาณชีพ การทำความสะอาดอวัยวะสืบพันธุ์เพศชาย การทำความสะอาดอวัยวะสืบพันธุ์เพศหญิง การให้ยาทางปากและการทำแผล ซึ่งในแต่ละฉบับวัด ขั้นเตรียม ขั้นปฏิบัติ และขั้นกิจนิสัย ของนักศึกษาพยาบาลศาสตร์ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ เป็นนักศึกษาชั้นปีที่ 1 ที่เรียนวิชาแนวคิดพื้นฐานและหลักการพยาบาล ในภาคการศึกษาที่ 3 ปีการศึกษา 2541 จำนวน 92 คน ของวิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม ซึ่งใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้น ทำการสังเกต 3 ครั้ง การสังเกตครั้งที่ 1 ตรวจสอบความสมบูรณ์ของเครื่องมือเพื่อแก้ไขและปรับปรุงแบบสังเกตการสังเกตครั้งที่ 2 ได้หาค่าอำนาจจำแนกเฉลี่ยรายข้อและค่าความเชื่อมั่นของผู้สังเกต2 คน เพื่อนำผลการสังเกตไปปรับปรุงแบบสังเกต ส่วนการสังเกตครั้งที่ 3 เป็นการหาคุณภาพของแบบสังเกตซึ่งประกอบด้วยค่าอำนาจจำแนก ค่าความเชื่อมั่น ค่าความคลาดเคลื่อนมาตรฐานในการวัดและค่าความเชื่อมั่นของผู้สังเกต 2 คน ผลการวิจัยจากการสังเกตครั้งที่ 3 พบว่าเครื่องมือวัดภาคปฏิบัติที่สร้างขึ้นทั้ง 6 ฉบับมีค่าอำนาจจำแนกเฉลี่ยทั้งฉบับของแบบสังเกตจากผู้สังเกต 2 คน มีค่าระหว่าง 0.421ถึง 0.642 ค่าความเชื่อมั่นของผู้สังเกต 2 คน เมื่อวิเคราะห์โดยใช้สูตรวิธีหาสหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน มีค่าระหว่าง 0.764 ถึง 0.963 ค่าความเชื่อมั่นของแบบสังเกต เมื่อวิเคราะห์โดยหาสัมประสิทธิ์แอลฟา มีค่าระหว่าง 0.781 ถึง 0.895 และค่าความคลาดเคลื่อนมาตรฐาน ในการวัดมีค่าระหว่าง 0.11 ถึง 0.22 แสดงว่าแบบสังเกตที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นอยู่ในเกณฑ์ใช้ได้