การศึกษาครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาการใช้ประโยชน์และปัญหาการใช้ประโยชน์จากป่าโคกดงเค็งของชาวบ้าน อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม ใน 2 ระยะเวลาคือระหว่างปี พ.ศ. 2492-2532 และระหว่างปี พ.ศ.2532-ปัจจุบัน การศึกษาใช้วิธีการสังเกตและสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่าง ซึ่งจำแนกออกเป็น 3 กลุ่ม คือ กลุ่มผู้รู้ จำนวน 4 คนเจ้าหน้าที่ประจำสถานีปฏิบัติการนาดูน สถาบันวิจัยวลัยรุกขเวช จำนวน 3 คน ชาวบ้านจำนวน 66 คน ข้อมูลที่ได้นำมาวิเคราะห์ตามความมุ่งหมายของการศึกษา แล้วนำเสนอผลการศึกษาแบบพรรณนาวิเคราะห์ ผลการศึกษาค้นคว้าปรากฎผลดังนี้ ป่าสาธารณะประโยชน์โคกดงเค็ง เป็นป่าที่กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศหวงห้ามเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ.2492 จำนวน 902 ไร่เศษ เพื่อให้ชาวบ้านได้ใช้ประโยชน์ร่วมกันปี พ.ศ.2525 จังหวัดมหาสารคามได้แบ่งพื้นที่ป่าโคกดงเค็งจำนวน 400 ไร่เศษ ให้เป็นสถานที่ก่อสร้างองค์พระธาตุนาดูน ครั้นปี พ.ศ.2532 จังหวัดฯได้ยกพื้นที่ป่าโคกดงเค็งจำนวน 500 ไร่เศษ ให้สถาบันวิจัยวลัยรุกขเวช มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ดูแล ปัจจัยที่ทำให้ชาวบ้านเข้าไปใช้ประโยชน์จากป่า มีดังนี้คือ ความต้องการขั้นพื้นฐานในการใช้ประโยชน์จากป่าของชาวบ้านเพื่อการดำรงชีวิต โครงสร้างพื้นฐานในการพัฒนาประเทศ การขยายตัวและส่งเสริมให้ปลูกพืชพาณิชย์ ตลอดจนนโยบายเจ้าหน้าที่ปกครองท้องถิ่น เช่น การทำรั้วกันหมาลอด ลักษณะการใช้ประโยชน์จากป่าโคกดงเค็งปี พ.ศ.2492-2532 พบว่าในช่วงแรกชาวบ้านใช้ประโยชน์จากป่าได้อย่างมีอิสระและเท่าเทียมกันเพื่อการยังชีพ ครั้นปีพ.ศ.2512เป็นต้นมา กิ่งอำเภอนาดูนได้รับการพัฒนาจากภาครัฐและเอกชนในด้านต่าง ๆ เช่น ถนน ไฟฟ้าสิ่งปลูกสร้าง ชาวบ้านโดยทั่วไปได้ใช้ประโยชน์จากพื้นที่ป่าในเชิงพาณิชย์คือ การเก็บหาฟืน ร้อยละ 100 สมุนไพรและเก็บหาของป่าที่ใช้ประโยชน์อื่น ๆ ร้อยละ 98.48 เก็บพืชผักอาหารหรือไม้ผล ร้อยละ 96.67 เผาถ่าน ร้อยละ 95.46 การหาแมลงและสัตว์ที่ใช้เป็นอาหาร ร้อยละ 95.45 ลักษณะการใช้ประโยชน์จากป่าโคกดงเค็งในปี พ.ศ.2532-ปัจจุบัน พบว่าเมื่อสถาบันวิจัยวลัยรุกขเวชเข้ามาดูแลพื้นที่ป่า ซึ่งมีสภาพเสื่อมโทรมให้ฟื้นตัวด้วยระบบนิเวศตามธรรมชาติ มีการกำหนดกฎระเบียบการใช้ประโยชน์จากป่าในลักษณะที่ไม่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ เช่น ห้ามตัดไม้ ห้ามล่าสัตว์ แต่ยังคงให้ชาวบ้านใช้ประโยชน์เก็บหาของป่าเพื่อการยังชีพ ในด้านอาหาร และสมุนไพรตามความเหมาะสม การใช้ประโยชน์จากป่าจึงมีปริมาณลดลงทุกด้าน กล่าวคือ การเก็บพืชผักอาหารหรือไม้ผล ร้อยละ 95.45 การหาแมลงและสัตว์ที่ใช้เป็นอาหารกับเก็บหาของป่ามีการใช้เท่ากัน ร้อยละ 86.36 การหาฟืนและถ่านเป็นเชื้อเพลิง ร้อยละ 72.73 การเก็บหาของป่าเพื่อใช้ประโยชน์อื่น ๆ ร้อยละ 59.09 สมุนไพรร้อยละ 40.91 ปัญหาการใช้ประโยชน์จากป่าโคกดงเค็ง ปี พ.ศ.2492-2532 พบว่า ประการแรกจากความเชื่อ หรือข้อคะลำของชาวบ้าน เช่น ถ้าตัดไม้ที่มีเสียงดังเอี๊ยด หรือไส้กลวงชาวบ้านจะไม่นำมาใช้ การเผาป่าเชื่อว่า จะทำให้ต้นไม้ผลิใบแตกหน่อได้เร็วขึ้น หรือเพื่อไล่ล่าสัตว์ ประการที่สอง จากการพัฒนาของรัฐบาลหลังปี พ.ศ.2512 ที่ตำบลนาดูนได้รับการยกฐานะเป็นกิ่งอำเภอได้จัดทำถนน สถานที่ราชการต่าง ๆ ส่วนประชาชนได้ใช้ประโยชน์จากป่าในเชิงพาณิชย์มากขึ้น อีกทั้งได้ตัดไม้มาทำรั้วบ้านตามนโยบายการพัฒนาของท้องถิ่น ประการที่สาม การใช้ประโยชน์ร่วมกันอย่างไม่สมดุลของคนหลายกลุ่ม โดยมีบุคคลจากภายนอกหมู่บ้านที่อยู่รอบป่าโคกดงเค็งเข้ามารับซื้อของป่าจากชาวบ้าน เพื่อนำไปขายจึงทำให้พื้นที่ป่าลดลงอย่างรวดเร็ว ปัญหาการใช้ประโยชน์จากป่าโคกดงเค็งปี พ.ศ.2532-ปัจจุบัน พบว่า ภายหลังที่สถาบันวิจัยรุกขเวชเข้ามาฟื้นฟู และอนุรักษ์ป่า ปัญหาการใช้ประโยชน์ในระยะแรกคือชาวบ้านขาดพื้นที่เลี้ยงสัตว์ ซึ่งสถาบันวิจัยวลัยรุกขเวช ได้แก้ปัญหาด้วยการจัดแบ่งพื้นที่ให้เป็นที่เลี้ยงสัตว์โดยเฉพาะ ปัญหาการแย่งชิงผลิตผลจากป่า เช่น เห็ด พืชผักผลไม้ป่าบางชนิด เพื่อนำไปขายโดยคนหลายกลุ่มที่อยู่รอบพื้นที่ป่า ชาวบ้านยอมรับในกฎระเบียบที่สถาบันวิจัยวลัยรุกขเวชกำหนดขึ้น เพราะต้องการให้ป่าโคกดงเค็งได้รับการฟื้นฟูให้มีความอุดมสมบูรณ์เช่นในอดีต