การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการขยายตัวของที่อยู่อาศัยและอาคารพาณิชย์ในเขตเทศบาลเมืองมหาสารคาม ปี พ.ศ.2535 ถึง พ.ศ. 2538 ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจซึ่งที่อยู่อาศัยและปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจลงทุนสร้างที่อยู่อาศัยเพื่อจำหน่าย กลุ่มตัวอย่างในการทำวิจัยจำแนกเป็น 3 กลุ่ม คือ ที่อยู่อาศัยที่จดทะเบียนปลูกสร้างในปี พ.ศ. 2535 ถึง พ.ศ. 2538 กลุ่มเจ้าของที่อยู่อาศัยที่ตัดสินใจซื้อที่อยู่อาศัย จำนวน 336 ตัวอย่าง และกลุ่มผู้ตัดสินใจลงทุนสร้างที่อยู่อาศัยเพื่อจำหน่ายในเขตเทศบาลเมืองมหาสารคาม จำนวน 20 ตัวอย่าง รวมทั้งสิ้น 356 ตัวอย่าง ผลการวิจัยพบว่ามีสาระสำคัญที่น่าสนใจ คือ สภาพการขยายตัวของที่อยู่อาศัยในเขตเทศบาลเมืองในช่วง 2 ปีแรกที่ศึกษาพบว่า การปลูกสร้างจะพบเฉพาะในบริเวณใจกลางเมืองรอบ ๆ ตลาดสดเทศบาลเมืองมหาสารคาม ส่วน 2 ปีหลังที่ศึกษาพบว่า ที่อยู่อาศัยได้เริ่มออกสู่เขตรอบนอกเมืองที่พื้นที่เคยทำการเกษตรมาก่อน รูปแบบการขยายตัวจะเป็นแถบตามถนนสายต่าง ๆ ทั้งสองฟากถนน ที่ได้มีการขยายเส้นทางคมนาคม ผลการวิจัยปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจซื้อที่อยู่อาศัยในเขตเทศบาลเมืองมหาสารคามพบว่า ปัจจัยสำคัญที่ผู้ซื้อได้ตัดสินใจเลือกซื้อ เรียงตามลำดับความสำคัญ5 ลำดับแรกคือ 1) ทำเลที่ตั้ง 2) ระยะทางไปยังที่ทำงาน 3) แหล่งอุปโภค - บริโภคที่จำเป็น4) ระยะเวลาในการเดินทางไปทำงานหรือติดต่อธุรกิจ 5) ราคาและเงื่อนไขการชำระเงิน ผลการวิจัยปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจลงทุนสร้างที่พักอาศัยเพื่อจำหน่ายพบว่า ปัจจัยที่ทำให้ผู้ลงทุนตัดสินใจลงทุน เรียงตามลำดับความสำคัญ 5 ลำดับแรกคือ1) การคมนาคม-การขนส่งสะดวก 2) ความต้องการของลูกค้า 3) แหล่งเงินทุนคล่องตัว4) ราคาที่ดินถูก 5) วัสดุอุปกรณ์และค่าจ้างแรงงานถูกภาพประกอบ 1 ทิศทางและรูปแบบการขยายตัวของเมืองและรูปแบบตามทฤษฎีต่าง ๆ ภาพประกอบ 2 แผนที่แสดงระบบถนนในเขตเทศบาลเมืองมหาสารคาม