การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรทางบุคลิกภาพกับความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนวัยรุ่นตอนต้นและนักเรียนวัยรุ่นตอนปลาย 2) เพื่อสร้างสมการพยากรณ์ความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนวัยรุ่นตอนต้น และนักเรียนวัยรุ่นตอนปลาย กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 จำนวน 238 คน และนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 จำนวน 203 คน สังกัดกรมสามัญศึกษา ปีการศึกษา 2540 อำเภอกันทรวิชัยจังหวัดมหาสารคาม เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือ แบบทดสอบบุคลิกภาพCTP (The California Test of Personality) ฉบับภาษาไทย แบบประเมินความคิดสร้างสรรค์ด้วยตนเองของนักเรียนวัยรุ่นตอนต้น และแบบประเมินความคิดสร้างสรรค์ด้วยตนเองของนักเรียนวัยรุ่นตอนปลาย สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลคือ สหสัมพันธ์แบบเพียร์สันและการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบเป็นขั้นตอน ผลการวิจัยพบว่า 1. ตัวแปรทางบุคลิกภาพที่มีความสัมพันธ์ทางบวกกับความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนวัยรุ่นตอนต้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 ประกอบด้วย ความศรัทธาในตนเอง,การมองเห็นคุณค่าของตนเอง, ความรู้สึกเป็นเจ้าของ, มาตรฐานทางสังคม, ทักษะทางสังคม,ความสัมพันธ์ในครอบครัว, ความสัมพันธ์ในโรงเรียน และความสัมพันธ์กับชุมชน ส่วนความรู้สึกเป็นอิสระในตนเอง มีสัมพันธ์ทางบวกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ตัวแปรทางบุคลิกภาพที่มีความสัมพันธ์ทางลบกับความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนวัยรุ่นตอนต้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 ประกอบด้วยแนวโน้มที่จะถอยหนี, อาการทางด้านประสาทและแนวโน้มที่จะต่อต้านสังคม ตัวแปรทางบุคลิกภาพที่สามารถพยากรณ์ความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนวัยรุ่นตอนต้น (EAC) ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติประกอบด้วย ความสัมพันธ์กับชุมชน (Cor), แนวโน้มที่จะต่อต้านสังคม (Ast), ความศรัทธาในตนเอง (Ser) และมาตรฐานทางสังคม (Sos) ซึ่งสามารถร่วมกันอธิบายการผันแปรของตัวแปรเกณฑ์ได้ร้อยละ 23 สมการพยากรณ์เป็นดังนี้ สมการพยากรณ์ในรูปคะแนนดิบEAC = 101.60 + 1.40 Cor - 1.11 Ast + 1.98 Ser + 1.23 Sos สมการพยากรณ์ในรูปคะแนนมาตรฐานZEAC = .20 ZCor - .16 ZAst + .20 ZSer + .16 ZSos 2. ตัวแปรทางบุคลิกภาพที่มีความสัมพันธ์ทางบวกกับความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนวัยรุ่นตอนปลายอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 ประกอบด้วย ความศรัทธาในตนเอง,การมองเห็นคุณค่าของตนเอง, ทักษะทางสังคม, ความสัมพันธ์ในครอบครัว, ความสัมพันธ์ในโรงเรียน และความสัมพันธ์กับชุมชน ตัวแปรทางบุคลิกภาพที่มีความสัมพันธ์ทางลบกับความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนวัยรุ่นตอนปลายอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 ประกอบด้วยแนวโน้มที่จะถอยหนี และอาการทางด้านประสาท, ตัวแปรทางบุคลิกภาพที่สามารถพยากรณ์ความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนวัยรุ่นตอนปลาย (LAC) ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ประกอบด้วยความสัมพันธ์กับชุมชน (Cor), การมองเห็นคุณค่าของตนเอง (Spw), ความศรัทธาในตนเอง (Ser)และอาการทางด้านประสาท (Nes) ซึ่งสามารถร่วมกันอธิบายการผันแปรของตัวแปรเกณฑ์ได้ร้อยละ 20 สมการพยากรณ์เป็นดังนี้ สมการพยากรณ์ในรูปคะแนนดิบLAC = 105.02 + 1.91 Cor + 1.64 Spw + 1.56 Ser - .85 Nes สมการพยากรณ์ในรูปคะแนนมาตรฐานZLAC = .22 ZCor + .19 ZSpw + .17 ZSer - .14 ZNes จากผลที่พบว่า ความสัมพันธ์กับชุมชนเป็นตัวพยากรณ์ความคิดสร้างสรรค์ที่ดีที่สุดการประยุกต์ใช้ควรสร้างเสริมบุคลิกภาพด้านดังกล่าวโดยฝึกการทำงานเป็นทีม และการมีมนุษย์สัมพันธ์