การวิจัยครั้งนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างคะแนนสอบคัดเลือกเจตคติต่อวิชาชีพพยาบาล ความสามารถในการปรับตัว กับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาพยาบาล และเพื่อสร้างสมการพยากรณ์ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาพยาบาลด้วยคะแนนสอบคัดเลือก เจตคติต่อวิชาชีพพยาบาล ความสามารถในการปรับตัว กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้เป็นนักศึกษาพยาบาลหลักสูตรพยาบาลและผดุงครรภ์ระดับต้น ชั้นปีที่ 2 ปีการศึกษา 2535 สังกัดกองงานวิทยาลัยพยาบาล กระทรวงสาธารณสุข ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำนวน 257 คน เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูล เป็นแบบวัดเจตคติต่อวิชาชีพพยาบาล และแบบวัดความสามารถในการปรับตัว การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การหาค่าสหสัมพันธ์ระหว่างคะแนนสอบคัดเลือก เจตคติต่อวิชาชีพพยาบาล ความสามารถในการปรับตัว กับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และหาค่าสมการพยากรณ์ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ด้วยคะแนนสอบคัดเลือก เจตคติต่อวิชาชีพพยาบาล ความสามารถในการปรับตัว ผลการวิจัยพบว่า ในวิทยาลัยพยาบาลทั้ง 4 แห่ง คะแนนสอบคัดเลือกวิชาภาษาไทยและสังคมศาสตร์มีความสัมพันธ์ทางบวกกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาพยาบาล อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (r = .22) คะแนนสอบคัดเลือกวิชาภาษาอังกฤษมีความสัมพันธ์ทางลบกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาพยาบาล อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05(r = -.12) นอกนั้นมีค่าสหสัมพันธ์ต่ำและมีค่าเป็นลบ เมื่อพิจารณาวิทยาลัยพยาบาลแต่ละแห่ง วิทยาลัยพยาบาลสุรินทร์ คะแนนสอบคัดเลือกวิชาวิทยาศาสตร์ เจตคติต่อวิชาชีพพยาบาล ความสามารถในการปรับตัวมีความสัมพันธ์ทางบวกกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาพยาบาล อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05(r = .286, .279 และ .334 ตามลำดับ) วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คะแนนสอบคัดเลือกวิชาภาษาไทยและสังคมศาสตร์ มีความสัมพันธ์ทางบวกกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (r = .204) วิทยาลัยพยาบาลนครราชสีมา คะแนนสอบคัดเลือกเข้าวิชาภาษาไทยและสังคมศาสตร์ มีความสัมพันธ์กันทางบวกกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาพยาบาลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (r = .359) คะแนนสอบคัดเลือกเข้าวิชาภาษาอังกฤษและคะแนนสอบคัดเลือกวิชาวิทยาศาสตร์มีความสัมพันธ์กันทางลบกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาพยาบาลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (r = -.31,-.23) ในวิทยาลัยพยาบาลทั้ง 4 แห่ง ตัวพยากรณ์ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาพยาบาลที่มีนัยสำคัญทางสถิติ คือคะแนนสอบคัดเลือกวิชาภาษาไทยและสังคมศาสตร์ โดยสามารถอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 4.87 และได้สมการพยากรณ์ในรูปคะแนนดิบ คือ Y(+,ข) = 2.0830 +.0143 SCORE4 วิทยาลัยพยาบาลสุรินทร์ ตัวพยากรณ์ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาพยาบาลที่มีนัยสำคัญทางสถิติ คือความสามารถในการปรับตัว โดยสามารถอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ11.13 และได้สมการพยากรณ์ในรูปคะแนนดิบ คือ Y(+,ข) = 2.2404 + .0044 ADJU วิทยาลัยพยาบาลอุดรธานีและวิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม ไม่มีตัวพยากรณ์ใดคงอยู่ในสมการ ที่มีนัยสำคัญทางสถิติ วิทยาลัยพยาบาลนครราชสีมา ตัวพยากรณ์ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาพยาบาล ที่มีนัยสำคัญทางสถิติ คือคะแนนสอบคัดเลือกวิชาภาษาไทย และสังคมศาสตร์ และคะแนนสอบคัดเลือกวิชาภาษาอังกฤษ โดยสามารถอธิบายความแปรปรวนร่วมได้ร้อยละ 18.26 และได้สมการพยากรณ์ในรูปคะแนนดิบ คือ Y(+,ข) = 2.1714 + .0173 SCORE4-.0106 SCORE2 สำหรับข้อเสนอแนะในการวิจัยครั้งต่อไปคือ 1. ควรจะมีการศึกษาในลักษณะเดียวกันนี้ ในวิทยาลัยพยาบาลอื่นที่สังกัดกองงานวิทยาลัยพยาบาล 2. ควรจะมีการศึกษาในลักษณะเดียวกันนี้โดยใช้กลุ่มนักศึกษาพยาบาลหลักสูตรพยาบาลศาสตร์ ในวิทยาลัยพยาบาลอื่นที่สังกัดกองงานวิทยาลัยพยาบาล 3. ผู้ที่จะทำการศึกษาต่อไปควรแยกผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเป็น 3 ด้านคือ เกรดเฉลี่ยวิชาพื้นฐานทั่วไป เกรดเฉลี่ยวิชาพื้นฐานวิชาชีพ เกรดเฉลี่ยวิชาชีพ