การศึกษานี้มีจุดมุ่งหมาย เพื่อศึกษาความสัมพันธ์และสร้างสมการพยากรณ์ระหว่างการจับคู่แบบหนึ่งต่อหนึ่ง (X(,1)) การจับคู่แบบหนึ่งต่อพหุคูณ (X(,2)) และการแลกเปลี่ยนแบบหนึ่งต่อหนึ่ง (X(,3)) กับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ เรื่องการบวกและการลบ (Y(,3)) ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาเป็นนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ในโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานการประถมศึกษาอำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ ปีการศึกษา 2536 จำนวน 120 คน โดยใช้วิธีสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาคือ แบบทดสอบวัดความสามารถความเข้าใจเกี่ยวกับการจับคู่แบบหนึ่งต่อหนึ่ง การจับคู่แบบหนึ่งต่อพหุคูณ และการแลกเปลี่ยนแบบหนึ่งต่อหนึ่ง และแบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์เรื่องการบวกและการลบชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ สหสัมพันธ์อย่างง่าย (SimpleCorrelation) และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบเป็นขั้นตอน (Step-wise MultipleRegression Analysis) ผลการศึกษาค้นคว้า พบว่า 1. การจับคู่แบบหนึ่งต่อหนึ่ง การจับคู่แบบหนึ่งต่อพหุคูณ และการแลกเปลี่ยนแบบหนึ่งต่อหนึ่ง มีความสัมพันธ์กับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ เรื่องการบวกและการลบของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .001 ทุกตัว โดยค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เท่ากับ 0.53, 0.56 และ 0.66 ตามลำดับ 2. สมการพยากรณ์ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ เรื่องการบวกและการลบของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ในรูปคะแนนดิบ และคะแนนมาตรฐานเป็นดังนี้ Y(+,ข)(,3) = 3.56 +2.41X(,3) + 1.00X(,1) + 1.83X(,2) เมื่อ Y(+,ข)(,3), X(,1), X(,2), X(,3) หมายถึงผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์เรื่องการบวกและการลบที่ได้จากการพยากรณ์ในรูปคะแนนดิบ คะแนนการจับคู่แบบหนึ่งต่อหนึ่ง คะแนนการจับคู่แบบหนึ่งต่อพหุคูณ และคะแนนการแลกเปลี่ยนแบบหนึ่งต่อหนึ่ง ตามลำดับ Z(+,ข)(,y3) = 0.45Z(,3) + 0.19Z(,1) + 0.20Z(,2) เมื่อ Z(+,ข)(,y3), Z(,1), Z(,2), Z(,3) หมายถึงสมการพยากรณ์ในรูปคะแนนมาตรฐานของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ เรื่องการบวกและการลบ คะแนนมาตรฐานของการจับคู่แบบหนึ่งต่อหนึ่ง คะแนนมาตรฐานของการจับคู่แบบหนึ่งต่อพหุคูณ และคะแนนมาตรฐานของการแลกเปลี่ยนแบบหนึ่งต่อหนึ่ง ตามลำดับ