ปริญญานิพนธ์มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาบทบาทของลำกลอนในด้านการเมือง ทั้งในส่วนที่เป็นบทบาทของหมอลำกลอน กลอนลำ ในฐานะที่เป็นสื่อสารทางการเมือง และการสะท้อนโลกทัศน์ทางการเมือง โดยศึกษาจากข้อมูลภาคสนาม ซึ่งใช้การสัมภาษณ์จากวิทยากร กลุ่มตัวอย่างจำนวน23 คน ใช้กลอนลำในการวิเคราะห์ข้อมูล 115 สำนวน เป็นกลอนลำที่สื่อสารทางการเมืองในช่วงหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองของไทย ปี พ.ศ.2475-2531 ผลการศึกษา ทำให้ทราบบทบาทของลำกลอนในด้านการเมือง ดังนี้ ทำให้ทราบบทบาทของหมอลำกลอน ในการทำหน้าที่เป็นผู้นำทางความคิดของคนในท้องถิ่น และทำหน้าที่เป็นตัวประสานระหว่างรัฐบาลกับประชาชน ประชาชนกับประชาชน ซึ่งหมอลำกลอนที่เข้าไปมีบทบาทในด้านการเมืองนี้ มักจะเป็นหมอลำกลอนที่มีภูมิปัญญาดี มีความสามารถสูง มีชื่อเสียงโด่งดัง เป็นที่ยอมรับของสังคมและท้องถิ่น เคยประสบความสำเร็จในการประกอบอาชีพหมอลำกลอนมาแล้ว จัดเป็นปรมาจารย์ของหมอลำกลอน นอกจากนี้หมอลำกลอนยังทำหน้าที่สื่อสารทางการเมืองให้กับหน่วยงานต่างๆ ของรัฐบาล ซึ่งเป็นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับมวลชน และการพัฒนาประเทศ ได้แก่ หน่วยงานที่เกี่ยวกับการประชาสัมพันธ์ การศึกษาการปกครอง การสาธารณสุข การพลังงานแห่งชาติ การเกษตร การชลประทาน ซึ่งเป็นการสื่อสารทางการเมืองเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้น ในลักษณะของการรณรงค์ การเชิญชวน การให้ข่าวสารความรู้ในเรื่องการเมืองทั้งในอดีตและปัจจุบัน ทำให้ทราบบทบาทของลำกลอนในการทำหน้าที่สื่อสารทางการเมือง ในลักษณะสำคัญ3 ประการคือ บทบาทด้านการสื่อนโยบายของรัฐไปสู่ประชาชน โดยทำหน้าที่เป็นกระบอกเสียงของรัฐบาล เพื่อประชาสัมพันธ์ เชิญชวน และรณรงค์ ให้ประชาชนไปใช้สิทธิในการลงคะแนนเสียงเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เชิญชวนให้ประชาชนมีความสามัคคีกัน เชิญชวนให้ประชาชนมีความจงรักภักดีต่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ เชิญชวนให้ผู้หลงผิดกลับใจเข้ามอบตัวกับทางราชการ รณรงค์เกี่ยวกับการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดให้โทษ การวางแผนครอบครัวการส่งเสริมสุขภาพอนามัย การไม่กินปลาดิบ การรู้หนังสือ การปลูกป่าทดแทน บทบาทด้านการสื่อแนวคิดจากประชาชนไปสู่ประชาชน โดยทำหน้าที่สื่อแนวคิดเกี่ยวกับระบบการเมืองการปกครองแบบประชาธิปไตย แนวความคิดเกี่ยวกับสถานการณ์บ้านเมืองทั้งเหตุการณ์ปัจจุบัน และเหตุการณ์ในอดีต ในลักษณะของการบันทึกประวัติศาสตร์การเมือง ทำให้ทราบบทบาทของลำกลอนในการสะท้อนโลกทัศน์ทางการเมือง ดังนี้ โลกทัศน์เกี่ยวกับคุณสมบัติของนักการเมืองที่พึงประสงค์และไม่พึงประสงค์ พบโลกทัศน์เกี่ยวกับคุณสมบัติของนักการเมืองที่พึงประสงค์ว่า จะต้องเป็นนักการเมืองที่ดี มีคุณธรรมมีความรู้ความสามารถ มีความอดทน มีความซื่อสัตย์สุจริต มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ เห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวมยิ่งกว่าประโยชน์ส่วนตน ส่วนนักการเมืองที่ไม่พึงประสงค์นั้น ได้แก่ นักการเมืองที่ขาดความรู้ความสามารถ ขาดคุณธรรม หลงมัวเมาในยศฐาบรรดาศักดิ์ ขาดความซื่อสัตย์สุจริตและความจริงใจ เห็นแก่ประโยชน์ส่วนตนยิ่งกว่าประโยชน์ส่วนรวม โลกทัศน์เกี่ยวกับรูปแบบการปกครอง พบโลกทัศน์เกี่ยวกับรูปแบบการปกครองที่สะท้อนออกมา 3 รูปแบบ คือ รูปแบบการปกครองในระบบสมบูรณาญาสิทธิราช เป็นรูปแบบการปกครองที่มีพระมหากษัตริย์เป็นผู้ใช้อำนาจสูงสุดในการปกครองประเทศแต่เพียงผู้เดียว เป็นระบอบการปกครองที่ไม่เป็นธรรม เนื่องจากประชาชนไม่มีสิทธิ ไม่มีเสียงในการบริหารประเทศ ทำให้ประชาชนไม่พอใจ อันเป็นเหตุทำให้เกิดการปฏิวัติเพื่อยึดอำนาจเปลี่ยนแปลงการปกครองมาเป็นแบบประชาธิปไตย ในปี พ.ศ.2475 และพบแนวความคิดเกี่ยวกับการปกครองแบบประชาธิปไตยว่าเป็นการปกครองโดยประชาชน เพื่อประชาชน มีรัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดในการปกครองประเทศนับว่าเป็นระบอบการปกครองที่ประชาชนพอใจมากที่สุด เพราะทุกคนอยู่ภายใต้กฎหมายและมีสิทธิเท่าเทียมกัน ดังจะเห็นได้จากการสะท้อนแนวความคิดเกี่ยบกับหลักประชาธิปไตยไว้หลายประการ ได้แก่ หลักเหตุผล หลักความยินยอม หลักความเสมอภาค หลักศีลธรรม หลักความสามารถในการพัฒนาตนเอง หลักการปกครองตนเอง และหลักเสรีภาพ เป็นต้น นอกจากนี้ยังได้สะท้อนแนวความคิดเกี่ยวกับจุดอ่อนของการปกครองในระบอบประชาธิปไตยของไทย ซึ่งเป็นเหตุให้การปกครองของไทยไม่เป็นประชาธิปไตยอย่างแท้จริงว่า เนื่องจากการใช้อำนาจแบบเผด็จการทหารในการปกครองประเทศ การขาดหลักเหตุผลของบุคคลทั้งในระดับผู้นำ และประชาชนที่อยู่ภายใต้การปกครองแบบประชาธิปไตย การคอรัปชั่นในวงราชการ การใช้กฎหมายอย่างไม่เป็นธรรมในการปกครองประเทศของเจ้าหน้าที่บ้านเมือง และพบแนวความคิดเกี่ยวกับรูปแบบการปกครองในระบอบคอมมิวนิสต์ว่า เป็นระบอบการปกครองที่ประชาชนไม่พึงปรารถนาเพราะเป็นระบอบการปกครองที่ขัดกับหลักประชาธิปไตย และเป็นลัทธิการเมืองที่ก่อความวุ่นวายให้แก่ชาวโลก โดยมีโซเวียตรุสเซียเป็นผู้นำ เป็นลัทธิการเมืองที่แทรกแซงเข้ามาบ่อนทำลายประเทศไทยทั่วทุกภาคในรูปของขบวนการกองโจรผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ โลกทัศน์เกี่ยวกับรูปแบบของสังคม เนื้อหาของกลอนลำได้สะท้อนถึงแนวความคิดเกี่ยวกับรูปแบบของสังคมอยู่ 2 ลักษณะ คือ สังคมในอุดมคติ และสังคมที่เป็นจริง ซึ่งได้สะท้อนแนวคิดเกี่ยวกับสังคมในอุดมคติว่า หมายถึง สภาพสังคมที่ดีงามที่เต็มเปี่ยมไปด้วยความอุดมสมบูรณ์ ความเจริญก้าวหน้า ความผาสุก ที่ประชาชนคาดหวังว่าจะได้รับการจัดสรรจากรัฐบาล และเป็นความหวังที่รัฐต้องการจัดสรรให้กับประชาชน ส่วนสังคมที่เป็นจริงนั้น พบกลอนลำที่สะท้อนสภาพสังคมที่เป็นจริงในปัจจุบันหลายประการคือ แนวความคิดเกี่ยวกับความแตกต่างของกลุ่มอาชีพในสังคมที่เป็นข้าราชการและเกษตรกร การคอรัปชั่นในวงราชการ ปัญหาเกี่ยวกับความยากจนของประชาชน และความคิดเกี่ยวกับการแบ่งชนชั้นในสังคม