การวิจัยมีความมุ่งหมายที่จะศึกษาสภาพทั่วไปทางเศรษฐกิจและสังคม คุณลักษณะของผู้นำท้องถิ่น รูปแบบของการพัฒนาและการมีส่วนร่วมในการพัฒนาของผู้นำท้องถิ่น และปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนาและการเข้าไปมีส่วนร่วมในการพัฒนาของผู้นำท้องถิ่นในหมู่บ้านดงเค็งและบ้านชุมแสงซึ่งเป็นหมู่บ้านที่มีผู้นำท้องถิ่นได้เข้ามารับการอบรมในโครงการเสริมบทบาทผู้นำท้องถิ่นเพื่อพัฒนาชนบท จากวิทยาลัยครูสุรินทร์ในปีงบประมาณ 2528 จำนวนหมู่บ้านละ 3 คน แต่ภายหลังจากการติดตามประเมินผลพบว่า ผู้นำในหมู่บ้านดังกล่าวมีความตื่นตัวและเข้าไปมีส่วนร่วมในการพัฒนาหมู่บ้านสูงต่ำต่างกัน การวิจัยครั้งนี้ได้อาศัยข้อมูลจากผู้นำท้องถิ่น คณะกรรมการหมู่บ้านและหัวหน้าครัวเรือนในหมู่บ้านทั้งสองเป็นหลัก โดยผู้วิจัยได้ใช้แบบสอบถาม การสังเกต สัมภาษณ์ในการรวบรวมข้อมูลซึ่งมีครูประจำโรงเรียนในหมู่บ้านนั้นเป็นผู้ช่วย นอกจากนี้ได้เข้าไปอาศัยอยู่ในหมู่บ้านเป็นครั้งคราวระหว่างเดือนธันวาคม 2528 ถึงเดือนเมษายน 2529 รวมเวลา 5 เดือน และมีการไปมาอยู่ประจำภายหลังจากนั้น ผลการวิจัยพบว่า บ้านดงเค็งมีสภาพชุมชน สภาพทางเศรษฐกิจและสังคม และมีผู้นำท้องถิ่นที่มีศักยภาพสูง กล่าวคือบ้านดงเค็งเคยเป็นหมู่บ้านที่ได้รับการกระตุ้นในด้านการพัฒนามาก่อนชาวบ้านมีความพร้อมเพรียงสามัคคีกันดี มีฐานะทางเศรษฐกิจอยู่ในระดับพออยู่พอกิน มีสถาบันทางสังคมพร้อม มีผู้นำที่เป็นคนของชุมชนนั้น เป็นผู้ที่ชาวบ้านให้ความเคารพนับถือ และสามารถประสานกับผู้นำในหมู่บ้าน คณะกรรมการหมู่บ้านและแหล่งวิทยาการภายนอกชุมชนได้ดี ส่วนบ้านชุมแสงนั้นเคยเป็นหมู่บ้านในถิ่นทุรกันดารมาก่อน มีสภาพของชุมชนและสภาพทางเศรษฐกิจและสังคมอยู่ในระดับที่ยากจน ชาวบ้านขาดความสามัคคี ผู้นำเป็นคนต่างถิ่นที่มีอายุน้อย และเพิ่งมาอยู่ในหมู่บ้านนี้ไม่นาน ได้รับการยอมรับจากชาวบ้านน้อย ประกอบกับผู้นำเองก็มีความสัมพันธ์กับชุมชนน้อย จึงทำให้ขาดการติดต่อประสานกับผู้นำอื่นและคณะกรรมการหมู่บ้าน และผู้นำที่เป็นทางการในหมู่บ้านเองก็ให้ความสนใจในงานพัฒนาน้อยมาก ส่วนรูปแบบของการพัฒนาและการเข้าไปมีส่วนร่วม พบว่า ผู้นำทั้งสองหมู่บ้านได้เน้นรูปแบบคล้ายกันคือ การพัฒนาทางด้านวัตถุ และการพัฒนาทางด้านจิตใจ คือ บ้านดงเค็งได้มีการทำรั้วบ้าน ทำป้ายชื่อบ้าน ทำถนนภายในหมู่บ้าน ร้านสหกรณ์ภายในหมู่บ้าน ธนาคารข้าว ปุ๋ยหมักจากเศษขยะ ตั้งกลุ่มแม่บ้านกลุ่มเยาวชน กลุ่มศิลปพื้นบ้าน และการพัฒนาจิตใจในวันสำคัญทางศาสนา ส่วนบ้านชุมแสงก็ได้จัดทำป้ายชื่อบ้าน ถนนภายในหมู่บ้าน และอบรมทางด้านจิตใจเป็นครั้งคราว ในด้านของการเข้าไปมีส่วนร่วมนั้นผู้นำทั้งสองหมู่บ้านจะใช้วิธีเดียวกัน คือร่วมประชุมหารือ ร่วมดำเนินการ ร่วมติดตามผล และร่วมคิดงานใหม่ต่อไปเพียงแต่ผู้นำบ้านดงเค็งได้เข้าไปมีส่วนร่วมบ่อยครั้ง และสม่ำเสมอกว่าผู้นำบ้านชุมแสงเท่านั้น สำหรับปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนาและการมีส่วนร่วมนั้นพบว่า มาจากปัจจัยสำคัญ3 ประการคือ ปัจจัยด้านผู้นำ ปัจจัยด้านชุมชน และปัจจัยจากภายนอก คือบ้านดงเค็งมีผู้นำมีศักยภาพสูง มีสภาพของชุมชนพร้อมและได้รับการกระตุ้นส่งเสริมจากหน่วยงานภายนอกอยู่เป็นระยะๆ ส่วนบ้านชุมแสงมีผู้นำที่มีศักยภาพต่ำมีสภาพของชุมชนไม่พร้อม และหน่วยงานภายนอกได้ให้ความสำคัญและสนใจน้อยมาก ผู้วิจัยเห็นว่า การพัฒนาชุมชนนั้นจะอาศัยปัจจัยด้านผู้นำเพียงอย่างเดียวไม่ได้ ต้องอาศัยปัจจัยด้านชุมชนและปัจจัยเสริมจากภายนอกอีกด้วย ถึงแม้ว่าผู้นำจะเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุดก็ตาม แต่ถ้าหากไม่มีปัจจัยอื่นๆ หนุนแล้วก็ยากที่จะประสบความสำเร็จตามที่มุ่งหวังไว้