การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาและเปรียบเทียบแนวความคิดเลือกเกี่ยวกับมโนมติฟิสิกส์ : อัตราเร็วของแสง การสะท้อนของแสง การหักเหของแสง และการเห็นของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยส่วนรวมและจำแนกตามเพศและขนาดของโรงเรียน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาวิเคราะห์ข้อมูลครั้งนี้ เป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 4 จำนวน 267 คนสังกัดกรมสามัญศึกษา จังหวัดอุบลราชธานี ปีการศึกษา 2537 ซึ่งได้มาจากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบทดสอบวัด แนวความคิดเลือกเกี่ยวกับมโนมติฟิสิกส์ : อัตราเร็วของแสงการสะท้อนของแสง การหักเห ของแสง และการเห็น การวิเคราะห์ข้อมูลใช้ค่าร้อยละ และไคสแควร์ ผลการศึกษาปรากฏดังนี้ 1. นักเรียนโดยส่วนรวม และจำแนกตามเพศและขนาดโรงเรียนมีประเภท แนวความคิดเลือกเกี่ยวกับมโนมติอัตราเร็วของแสง การสะท้อนของแสง การหักเหของแสง และการเห็นมากที่สุดคือ ความไม่เข้าใจ (ประมาณร้อยละ 37-77, 41-66, 48-50 และ 33-61 ตามลำดับ) รองลงมาเป็นความเข้าใจเพียงบางส่วน (ประมาณ ร้อยละ 18-41, 14-34, 36-42และ 24-33 ตามลำดับ) ยกเว้นนักเรียนในโรงเรียนขนาดใหญ่พิเศษมีความเข้าใจเพียงบางส่วนมากที่สุด (ประมาณ ร้อยละ 59) รองลงมาคือความไม่เข้าใจ (ประมาณ ร้อยละ 37) ในมโนมติอัตราเร็วของแสง และนักเรียนโดยส่วนรวม นักเรียน เพศชายและนักเรียนในโรงเรียนขนาดใหญ่พิเศษมีความเข้าใจเพียงบางส่วนมากที่สุด (ประมาณ ร้อยละ 34-47) รองลงมาเป็นความไม่เข้าใจ (ประมาณ ร้อยละ 21-42) ในมโนมติการหักเหของแสง 2. นักเรียนชายและนักเรียนหญิงมีแนวความคิดเลือกในมโนมติการสะท้อนของ แสง การหักเหของแสง และการเห็นไม่แตกต่างกัน แต่นักเรียนชายมีความเข้าใจถูกต้องใน มโนมติอัตราเร็วของแสงมากกว่านักเรียนหญิงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 3. นักเรียนในโรงเรียนขนาดใหญ่พิเศษมีความเข้าใจถูกต้องมากกว่าและมีความไม่เข้าใจน้อยกว่า นักเรียนในโรงเรียนขนาดใหญ่และขนาดกลางในมโนมติอัตราเร็ว ของแสง การสะท้อนแสง การหักเหของแสง และการเห็นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ.05 ส่วนแนวความคิดเลือกอื่น ๆ ที่เหลือในมโนมิติทั้ง 4 นักเรียนในโรงเรียนขนาดต่างกันมีไม่ แตกต่างกัน