รอบทะเลสาบสงขลา เป็นหนึ่งในชุมชนประวัติศาสตร์ภาคใต้ของชาติไทยเป็น แหล่งอารยธรรมวัฒนธรรม ซึ่งเป็นมรดกตกทอดมาถึงคนยุคปัจจุบัน นอกจากประวัติ ศาสตร์แล้วยังมี วรรณคดี โบราณคดี และสถาปัตยกรรม ที่ทำให้ทราบถึงมูลเหตุ แหล่งกำเนิดของสถาปัตยกรรม รวมทั้งผลพลอยจากประโยชน์ของสถาปัตยกรรมใน รูปแบบต่าง ๆ โดยเฉพาะรากฐานวัฒนธรรมของชุมชน จากการเปลี่ยนกระบวนการจัดการศึกษา โดยให้ความสำคัญกับวัฒนธรรมและ ภูมิปัญญา ในฐานะรากเหง้าของความรู้ดั้งเดิม ซึ่งเป็นรากฐานในการพัฒนาตนเอง อย่างสมดุล ยั่งยืนในลักษณะที่ทรงคุณค่าของเอกลักษณ์ทางสังคมและวัฒนธรรมก้าว ไกลไปกับลักษณะความเป็นสากล งานวิจัยนี้ เป็นการศึกษารายละเอียดประกอบโครงการและสิ่งอำนวยความ สะดวกของศูนย์ศึกษาบ้านไทยภาคใต้รอบทะเลสาบสงขลา ในลักษณะเฉพาะเชิงความ หมายและเชิงประโยชน์ใช้สอย รวมถึงการศึกษาเอกลักษณ์และคุณค่าของสถาปัตย กรรมพื้นถิ่นที่นำไปสู่แนวทางในการออกแบบ และการจัดแสดงในบริบทของวัฒนธรรม ในแนวทางของสถาปัตยกรรมภายใน ซึ่งเป็นตัวกำหนดรูปโครงสถาปัตยกรรมภายนอก นำมาซึ่งการกำหนดตำแหน่งที่ตั้งอันเหมาะสม ผลจากการวิจัย ทำให้ทราบถึงโครงสร้างการบริหารและการจัดการของศูนย์ ศึกษาบ้านไทยภาคใต้รอบทะเลสาบสงขลาที่ประกอบด้วยประชาชนและองค์กรท้องถิ่น เป็นหลัก สนับสนุนโดยหน่วยงานของรัฐ โดยเฉพาะสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น เป็นงาน ออกแบบเพื่อสนองต่อประโยชน์ใช้สอย และการใช้งานในชีวิตประจำวัน ความงาม เป็นผลผลิตขั้นสุดท้าย เพราะเคารพต่อประโยชน์ใช้สอย วัสดุก่อสร้าง และได้เค้า เงื่อนของปัญหาในการดำรงชีวิตในแง่ของที่กำบังเพื่อพำนักอาศัยอัจฉริยะภายใน การแก้ปัญหาที่สร้างสรรค์ ตามอัตภาพของธรรมชาติแวดล้อม กับ สภาพอากาศใน กรอบคติความเชื่อทางสังคม วัฒนธรรม การออกแบบสถาปัตยกรรมภายใน ในการ กำหนดที่ว่าง เพื่อประโยชน์ใช้สอย การจัดแสดง เป็นไปอย่างตรงไป ตรงมา ไม่แสแสร้ง ตามคติสักษณ์