การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาถึงบทบาทและที่ตั้งของร้านค้าสะดวกซื้อที่มี อิทธิพลต่อการดำเนินกิจการธุรกิจร้านขายของชำ ในบริบทของทฤษฎีแหล่งกลาง กรณีศึกษา : เขตเทศบาลนครสมุทรปราการ วิทยานิพนธ์นี้มีจุดประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการขยายตัว ของธุรกิจร้านค้าสะดวกซื้อในเขตเทศบาลนครสมุทรปราการ 2) ศึกษาการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม การเลือกซื้อสินค้าของผู้บริโภคและบทบาทของธุรกิจร้านค้าสะดวกซื้อที่มีต่อชุมชนใน บริบทของชุมชนเมือง 3) ศึกษาการเปลี่ยนแปลงของธุรกิจร้านขายของชำภายหลังจากการขยายตัว ของธุรกิจร้านค้าสะดวกซื้อเกิดขึ้นตามทฤษฎีแหล่งกลาง วิธีดำเนินการศึกษาใช้วิธีวิจัยเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ ด้วยการสอบถามจาก แบบสอบถามที่ได้เตรียมไว้ล่วงหน้า โดยจะทำการสอบถามจากผู้ซื้อสินค้าจำเป็นขั้นพื้นฐาน ซึ่งมีที่พักอาศัย อยู่ในบริเวณพื้นที่ศึกษาเขตเทศบาลนครสมุทรปราการ ซึ่งข้อมูลที่ได้ จากแบบสอบถามจะเป็นข้อมูลเกี่ยวกับลักษณะประชากร พฤติกรรมการบริโภคและทัศนคติของ ผู้ประกอบกิจการร้านค้าสะดวกซื้อ และผู้ประกอบการร้านขายของชำ ด้วยการสอบถามและสัมภาษณ์ ซึ่งข้อมูลที่ได้จากการสอบถามและสัมภาษณ์เกี่ยวกับเหตุผลในการมาซื้อสินค้าของลูกค้า, เหตุผลในการเลือกประกอบกิจการ, การเปลี่ยนแปลงอาชีพในอนาคต และความเปลี่ยนแปลง ของกิจกรรมการค้าปลีกที่เกิดขึ้นภายในพื้นที่ศึกษา โดยการวิเคราะห์ข้อมูลจะใช้โปรแกรม สำเร็จรูป SPSS for Windows นอกจากนั้น ยังใช้วิธีการสังเกตการณ์ การลงสำรวจภาคสนาม แผนที่ ตลอดจนเอกสารที่เกี่ยวข้องที่เป็นข้อมูลทุติยภูมิ เพื่อใช้เป็นหลักฐานในการ อ้างอิงแหล่งที่มาของข้อมูล ผลการศึกษาพบว่า สภาพทางกายภาพที่เด่นชัดที่สุดของร้านค้าสะดวกซื้อ คือ ทำเลที่ตั้งเน้นความสะดวกในการเข้าถึง การขยายตัวของร้านค้าสะดวกซื้อ ขยายตัวไปตาม แนวถนนสายหลักของเมือง (ถนนสุขุมวิท) โดยมีการขยายตัวต่อเนื่องจากกรุงเทพมหานคร สู่พื้นที่ปริมณฑล การขยายตัวแบ่งออกเป็น 3 ช่วง ช่วงแรกเริ่มมีการขยายตัวอยู่ใน บริเวณศูนย์กลางของชุมชนเมือง ส่วนช่วงที่ 2 มีการแทรกตัวขึ้นในระหว่างร้านค้า สะดวกซื้อเดิมที่มีอยู่ และช่วงที่ 3 มีการขยายตัวออกจากศูนย์กลางเมืองออกไปตามถนน สายหลัก การเลือกที่ตั้งคำนึงถึงความสะดวกในการเข้าถึงเป็นสิ่งสำคัญ จากทฤษฎีแหล่งกลางของคริสตัลเลอร์ ในการศึกษาครั้งนี้ พบว่า ร้านค้าสะดวกซื้อ มีลำดับศักย์ต่ำที่สุด แต่โดยนัยลักษณะของร้านค้าที่ไม่แตกต่างกันมากนักกับร้านขาย ของชำ ร้านค้าสะดวกซื้อ ยังมีระดับทรงตัวที่สูงกว่าร้านขายของชำ เนื่องจากมีจำนวน และชนิดของสินค้าให้บริการหลากหลายมากกว่าร้านขายของชำ ในส่วนของผู้บริโภค พบว่า จะมีทุกสาขาอาชีพ และทุกระดับการศึกษา นอกจากนี้ จากการศึกษายังพบว่าความถี่ในการไปใช้บริการร้านค้าสะดวกซื้อ และร้านขายของชำ จะมีความสัมพันธ์กับปัจจัยในเรื่องช่วงเวลาการให้บริการ โดยผู้บริโภคให้ความนิยม กับร้านค้าสะดวกซื้อมากกว่าเนื่องจากมีระยะเวลาการให้บริการที่ยาวนานกว่า ส่วน ในเรื่องของความพึงพอใจ ผู้บริโภคก็มีความพึงพอใจต่อรูปแบบและลักษณะของร้านค้า สะดวกซื้อ มากกว่าร้านขายของชำ ในเรื่องของความหลากหลายของสินค้า, ความทันสมัย, การประหยัดเวลา และช่วงเวลาการให้บริการที่ยาวนานกว่า ในส่วนของผู้ประกอบการร้านค้าสะดวกซื้อ ส่วนใหญ่ไม่มีความคิดเปลี่ยนแปลงอาชีพ ในอนาคต ในขณะที่ผู้ประกอบการร้านขายของชำส่วนใหญ่มีความคิดในการเปลี่ยนแปลงอาชีพ ในอนาคตในอัตราส่วนที่มากกว่าผู้ประกอบการร้านค้าสะดวกซื้อ จากการศึกษาสามารถสรุปได้ว่า บทบาทและที่ตั้งของร้านค้าสะดวกซื้อมีผลกระทบ ต่อกิจการร้านขายของชำ ทำให้ร้านขายของชำปิดกิจการในจำนวนเพิ่มขึ้น เนื่องมาจาก พฤติกรรมการบริโภคที่เปลี่ยนแปลงไปของผู้บริโภคภายในชุมชน มีความนิยมในร้านค้า สะดวกซื้อมากกว่า และผู้ประกอบการร้านขายของชำ ส่วนใหญ่มีความคิดเปลี่ยนแปลงอาชีพ เนื่องจากขายสินค้าได้น้อยลงและไม่สามารถรสู้ราคาสินค้ากับร้านค้าสะดวกซื้อได้