งานวางแผนและผังพัฒนาเขตเกี่ยวข้องกับข้อมูลจำนวนมาก และแหล่งข้อมูลที่หลากหลาย ประกอบกับการวิเคราะห์ที่ซับซ้อน จึงจำเป็นต้องมีระบบการจัดการข้อมูลสารสนเทศที่ดี เพื่อช่วย ให้ข้อมูลมีความทันสมัยอยู่ตลอดเวลา และสามารถนำข้อมูลไป ใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ การศึกษานี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1. ศึกษาสภาพปัจจุบันทางกายภาพ ในส่วนที่เกี่ยวกับ การวางผังของเขตพื้นที่ศึกษา 2. ศึกษาระบบการจัดเก็บข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูล ที่ เกี่ยวข้องกับการวางแผนและผังกายภาพระดับเขต 3. ศึกษาความสามารถของระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) ที่เกี่ยวข้องและเป็นประโยชน์กับการวางผังเมืองในระดับ เขตหรืออำเภอ การศึกษาวิธีการนำเอา GIS มาใช้กับการวางผังกายภาพ ระดับเขต ใช้วิธีการศึกษาเชิงปฏิบัติการ สามารถแยกออกเป็น 3 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนแรก เป็นการรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้อง โดยการสำรวจภาคสนาม และการรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร และสิ่งพิมพ์ต่างๆ หลังจากนั้น เป็นการจัดเก็บและจัดการข้อมูล ที่รวบรวมได้ และขั้นตอนสุดท้าย เป็นการวิเคราะห์ข้อมูลใน ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ที่เกี่ยวข้องและเป็นประโยชน์กับ การวางผังเมืองในระดับเขต โดยใช้โปรแกรม SPANS-GIS ซึ่งขั้นตอนต่างๆ ดังกล่าวจะมีการอภิปรายถึงข้อดีและข้อด้อย ที่ได้พบจากการศึกษาด้วย การรวบรวมข้อมูลเป็นขั้นตอนพื้นฐานที่จะนำมาใช้กับ ระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ในงานวางผังกายภาพระดับเขตนี้ พบว่าปัจจุบันข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการวางแผนและผังพัฒนาเขต กระจายอยู่ตามหน่วยงานต่างๆ ทั้งของรัฐ และเอกชน ซึ่งแต่ละ หน่วยงานมีระบบการจัดเก็บข้อมูลเป็นของตนเอง เป็นอิสระจาก หน่วยงานอื่น และข้อมูลบางส่วนไม่มีการจัดเก็บจากหน่วยงานใด เลย ดังนั้นจึงมีความจำเป็นที่จะต้องมีการรวบรวมข้อมูลที่ เกี่ยวข้องจากแหล่งต่างๆ ให้เป็นระบบเดียวกันก่อนที่จะนำ เข้าสู่ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ซึ่งฐานข้อมูลเป็นสิ่งสำคัญ มากสำหรับการประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ให้ได้ ประโยชน์สูงสุด ซึ่งถ้าหากระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ไม่มี ข้อมูลหรือมีข้อมูลไม่เพียงพอก็เปรียบเสมือนการมีเครื่องมือ ที่มีประสิทธิภาพสูงแต่ไม่สามารถนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ได้ สูงสุด การออกแบบฐานข้อมูลสารสนเทศภูมิศาสตร์ในแผนและ ผังพัฒนาเขต สิ่งสำคัญคือการนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากแหล่ง ต่างๆ ให้อยู่ในระบบการจัดการฐานข้อมูลเดียวกันในลักษณะ ของตารางข้อมูลที่มีความสัมพันธ์กันระหว่างข้อมูลคุณลักษณะ กับข้อมูลเชิงพื้นที่ ซึ่งข้อมูลส่วนใหญ่เป็นข้อมูลด้านกายภาพ ถึงแม้ว่าข้อมูลด้านเศรษฐกิจ และสังคมบางส่วน ก็สามารถ ที่จะจัดเก็บในระบบสารสนเทศได้เพราะว่าปรากฎการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นจะเกิดขึ้นบนที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ ซึ่งสามารถอ้างอิง ให้ตรงกันได้ แต่เนื่องจากการวางแผนและผังพัฒนาระดับเขต มีพื้นที่ศึกษาขนาดเล็ก ดังนั้นข้อมูลทางด้านกายภาพจึงเป็น ข้อมูลที่ชี้ให้เห็นถึงที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ได้ชัดเจนมากที่สุด การวิเคราะห์ข้อมูลในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ กระบวนการวิเคราะห์มีบทบาทสำคัญ และเป็นข้อได้เปรียบ ของระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ต่อการวิเคราะห์ด้วยวิธีการ ใช้มือ คือเทคนิคการซ้อนทับ (Overlay) เป็นการนำเอา สารสนเทศจากฐานข้อมูลตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไปมารวมกันเป็น สารสนเทศชนิดใหม่ขึ้นมาตามวัตถุประสงค์ของผู้วิเคราะห์ นอกจากนั้นยังมีเทคนิค Buffer คือการสร้างพื้นที่ให้กับ ข้อมูลประเภทจุดและเส้น เพื่อการวิเคราะห์ร่วมกับ สารสนเทศอื่นในฐานข้อมูล การคำนวณหาพื้นที่ รวมถึงการ กำหนดฟังก์ชันทางคณิตศาสตร์เพื่อค้นหาข้อมูลที่ต้องการตาม เงื่อนไขที่กำหนด จากการศึกษาทดลองประยุกต์ใช้ GIS กับงานวางแผน และผังพัฒนาเขตช่วยทำให้ข้อจำกัดต่างๆ ที่เกิดกับการวิเคราะห์ ข้อมูลด้วยวิธีการใช้มือหมดไป รวมทั้งประหยัดเวลา พบว่าในการ ทำงานและลดค่าใช้จ่ายในระยะยาว ส่งผลให้แผนและผังพัฒนา ดังกล่าวถูกนำไปใช้ได้ทันกับสถานการณ์ปัจจุบันที่มีการเปลี่ยน แปลงอย่างรวดเร็ว แต่พบว่าในการจัดเก็บข้อมูลและการจัดการ ข้อมูลของหน่วยราชการ ยังไม่เอื้อให้ผลของการใช้ GIS เป็น ไปอย่างสมบูรณ์นัก ทั้งนี้เพราะว่าหน่วยงานทางราชการไม่มี มาตราฐานในการจัดเก็บข้อมูลที่เป็นระบบเดียวกัน และราย ละเอียดของข้อมูลบางส่วนไม่มีการจัดเก็บ