เด็กวัยเรียนนับเป็นประชากรกลุ่มหนึ่งที่มีศักยภาพต่อการพัฒนาประเทศต่อไป ในอนาคต แต่ขณะเดียวกัน ครอบครัวและเด็กวัยเรียนไทยในเขตเมืองเปลี่ยนเป็นลักษณะ ตะวันตกมากขึ้น ส่งผลกระทบต่อแบบแผนพฤติกรรมบริโภคอาหารและพฤติกรรมการดำรงชีวิต อื่น ๆ พบว่ามีแนวโน้มอุบัติการณ์เกี่ยวกับปัญหาภาวะโภชนาการโดยเฉพาะปัญหาภาวะโภชนาการ เกินมีเพิ่มขึ้นมาก ดังนั้น การควบคุมและป้องกันภาวะโภชนาการเกิน จำเป็นต้องอาศัย กลวิธีหลายๆ ประการร่วมกัน การศึกษาหารูปแบบการแก้ไขภาวะโภชนาการเกินในนักเรียน ประถมศึกษาโดยการมีส่วนร่วมของโรงเรียนและครอบครัว จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะช่วยพัฒนา ส่งเสริมแบบแผนพฤติกรรมการบริโภคอาหาร การออกกำลังกาย เพื่อมีภาวะโภชนาการที่เหมาะสม การศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ใช้วิธีการศึกษาเชิง คุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหารูปแบบการแก้ไขภาวะโภชนาการเกินในนักเรียนประถมศึกษา โดยการมีส่วนร่วมของโรงเรียนและครอบครัว พื้นที่ศึกษาได้แก่โรงเรียนเทศบาลสวนสนุก สังกัดเทศบาลนครขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยวิธีการสัมภาษณ์ ใช้แนวทาง การสัมภาษณ์ การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก อภิปรายกลุ่ม แบบสำรวจ การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และไม่มีส่วนร่วมและศึกษาจากเอกสารต่างๆ จากนั้นนำข้อมูลมาวิเคราะห์เนื้อหา ตีความ สร้างข้อสรุปด้วยวิธีอุปนัย ระยะเวลาที่ศึกษาระหว่างเดือนพฤษภาคม 2543 ถึง ตุลาคม 2543 ซึ่งผู้วิจัยมีบทบาทให้คำปรึกษาสนับสนุนข้อมูลด้านวิชาการ ผลการศึกษา พบว่ารูปแบบการแก้ไขภาวะโภชนาการเกินในนักเรียนประถมศึกษาโดยการ มีส่วนร่วมของโรงเรียนและครอบครัว คือ รูปแบบที่โรงเรียนและครอบครัวเข้ามามีส่วนร่วม ในการระดมความคิดเห็น กำหนดวิธีการแก้ไข การดำเนินงาน และร่วมกันประเมินผล โดย ดำเนินกิจกรรมใช้การบูรณาการหลักสูตรการเรียนการสอน จัดกิจกรรมการส่งเสริมสุขภาพ ด้านการบริโภคอาหารและการออกกำลังกาย เล่นกีฬาและกิจกรรมการเคลื่อนไหวร่างกาย โดยผ่านช่องทางของสื่อทางโภชนาการ เช่น หนังสือการ์ตูน วีดีทัศน์ แผ่นพับและโปสเตอร์ สื่อบุคคล โดยมีการเชื่อมโยงข้อมูลข่าวสารสุขภาพอนามัยระหว่างโรงเรียน นักเรียน และครอบครัว กับหน่วยงานสาธารณสุขที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้การดำเนินงานกิจกรรมยัง ประกอบด้วย 1) ปัจจัยเบื้องต้นในการดำเนินงาน มีองค์ประกอบด้านปัจจัยเกี่ยวกับบุคคล การกำหนดโครงการเป็นนโยบาย การมีส่วนร่วมของโรงเรียนและครอบครัว กระบวนการสนับสนุน ในการดำเนินกิจกรรม และงบประมาณในการบริหารจัดการ 2) กระบวนการดำเนินงานมี 3 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนการวางแผน การดำเนินการ และการประเมินติดตามความคงอยู่และความต่อเนื่อง ของกิจกรรม ซึ่งพบว่ามีปัจจัยที่มีผลต่อการดำเนินกิจกรรมต่อเนื่อง ประกอบด้วยกระบวนการ จัดหลักสูตรการเรียนการสอน กระบวนการจัดกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพ การเข้ามามีส่วนร่วม ของชุมชน และการได้รับสนับสนุนข้อมูลข่าวสารด้านสุขภาพอนามัย ข้อเสนอแนะจากการวิจัยครั้งนี้ ควรจำเป็นมีการพัฒนาหลักสูตรสุขศึกษา คือการ บูรณาการหลักสูตร สุขศึกษาที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาระดับท้องถิ่น และหน่วยงานที่ เกี่ยวข้องควรมีบทบาทในการประสานงานและติดตามนิเทศ ประเมินผล และมีการสนับสนุน ข้อมูลข่าวสารทางโภชนาการอย่างจริงจัง