วัชพืชที่ขึ้นรบกวนในถั่วเหลืองจัดเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ผลผลิตเฉลี่ย ต่อพื้นที่ของถั่วเหลืองอยู่ในเกณฑ์ต่ำ การควบคุมวัชพืชในพื้นที่กว้างๆ เกษตรกรขาดแรงงานที่จะทำการกำจัดวัชพืชได้ทันการณ์ เกษตรกรจำเป็นต้อง ใช้สารเคมีกำจัดวัชพืชเพื่อความรวดเร็ว วิธีการควบคุม ชนิดของสารและวิธี การฉีดพ่นอาจมีผลในการควบคุมวัชพืชและการเป็นพิษต่อถั่วเหลืองแตกต่างกัน จึงจัดการทดลองนี้ขึ้นเพื่อศึกษาผลของวิธีการกำจัดวัชพืชต่อปริมาณของวัชพืช การเจริญเติบโต ผลผลิตและคุณภาพการเป็นเมล็ดพันธุ์ของถั่วเหลือง พันธุ์ สจ.5 ในฤดูแล้ง ปี 2543 ทำการทดลองในแปลงนาเกษตรกรบ้านทุ่งโป่ง ตำบลโคกใหญ่ อำเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น วางแผนการทดลองแบบ Cmpletely Randomized Deaign (CRD) 6 กรรมวิธี คือ ไม่มีการกำจัดวัชพืช การกำจัด วัชพืชด้วยมือ 1 ครั้ง เมื่อ 21 วันหลังออก การใช้สาร quizalofop-p-tefuryl อัตรา 9.6 กรัม สารออกฤทธิ์ต่อไร่ เป็นสารกำจัดวัชพืชใบแคบ การใช้สาร formesafen อัตรา 40 กรัม สารออกฤทธิ์ต่อไร่ เป็นสารกำจัดวัชพืชใบกว้าง การใช้สาร quizalofop-p-tefuryl อัตรา 9.6 กรัม สารออกฤทธิ์ต่อไร่ พ่น ตามทันทีด้วย formesafen อัตรา 40 กรัม สารออกฤทธิ์ต่อไร่ และการใช้สารquizalofop-p-tefuryl อัตรา 9.6 กรัม สารออกฤทธิ์ต่อไร่ ผสมกับ formesafen อัตรา 40 กรัม สารออกฤทธิ์ต่อไร่ ทำการกำจัดวัชพืชเมื่อถั่วเหลืองอายุ 21 วันหลังงอก ผลการศึกษาพบว่า ชนิดของวัชพืชที่พบในแปลงถั่วเหลืองส่วนใหญ่เป็น วัชพืชใบแคบ (ตระกูลหญ้า) ในกลุ่มวัชพืชค้างปี วิธีการกำจัดวัชพืชด้วย มือสามารถลดปริมาณของวัชพืชได้ดีกว่าการใช้สารเคมีกำจัดวัชพืช ซึ่งสามารถ ลดปริมาณของวัชพืชหลังการกำจัดวัชพืช 1 สัปดาห์ ได้ถึง 97.83 เปอร์เซ็นต์ วิธีการกำจัดวัชพืชด้วยสาร quizalofop-p-tefuryl อัตรา 9.6 กรัม สารออก ฤทธิ์ต่อไร่ ผสมกับ formesafen อัตรา 40 กรัม สารออกฤทธิ์ต่อไร่ ลดปริมาณ ของวัชพืชหลังการกำจัด วัชพืช 1 สัปดาห์ ได้น้อยสุดเพียง 13.24 เปอร์เซ็นต์ แต่เมื่อประเมินปริมาณของวัชพืชหลังการกำจัดวัชพืช 3 สัปดาห์ และวันเก็บ เกี่ยว ปริมาณวัชพืชมีอัตราเพิ่มขึ้นทุกกรรมวิธี สารเคมีกำจัดวัชพืชทำ ให้ถั่วเหลืองแสดงอาการเป็นพิษ โดยเฉพาะวิธีการกำจัดวัชพืชด้วยสาร quiza lofop-p-tefuryl อัตรา 9.6 กรัม สารออกฤทธิ์ต่อไร่ พ่นตามทันทีด้วย formesafen อัตรา 40 กรัม สารออกฤทธิ์ต่อไร่ มีแนวโน้มทำให้ถั่วเหลืองแสดงอาการเป็น พิษสูงสุดคือ 88.50 เปอร์เซ็นต์ เมื่อประเมินหลังการฉีดพ่นสารเคมีกำจัด วัชพืช 1 และ 3 สัปดาห์ ความเป็นพิษต่อถั่วเหลืองมีระดับลดลง ใบที่เกิด ขึ้นใหม่ไม่มีอาการเป็นพิษ เมื่อประเมินหลังฉีดพ่นสาร 3 สัปดาห์ วิธีการกำจัดวัชพืชด้วยวิธีต่าง ๆ มีผลทำให้จำนวนกิ่งต่อต้น จำนวน เมล็ดต่อฝัก น้ำหนัก 100 เมล็ดและผลผลิตต่อไร่ของถั่วเหลืองพันธุ์ สจ. 5 แตกต่างกันทางสถิติอย่างมีนัยสำคัญ วิธีการกำจัดวัชพืชด้วยมือทำให้ผลผลิต ต่อไร่สูงสุดคือ 311.44 กิโลกรัมต่อไร่ แต่ในวิธีการกำจัด วัชพืชด้วยสาร quizalofop-p-tefuryl อัตรา 9.6 กรัม สารออกฤทธิ์ต่อไร่ ผสมกับ formesafen อัตรา 40 กรัม สารออกฤทธิ์ต่อไร่ ให้ผลผลิตสูงถึง 88.41 เปอร์เซ็นต์ เมื่อเปรียบเทียบกับการกำจัดวัชพืชด้วยมือ วิธีการ กำจัดวัชพืชด้วยสาร quizalofop-p-tefuryl อัตรา 9.6 กรัม สารออกฤทธิ์ ต่อไร่ พ่นตามทันทีด้วย formesafen อัตรา 40 กรัม สารออกฤทธิ์ต่อไร่ ทำให้ คุณภาพเมล็ดพันธุ์ต่ำสุด ต่ำกว่าวิธีการกำจัดวัชพืชวิธีอื่น ๆ มีเปอร์เซ็นต์ ความงอกต่ำสุดและมีต้นกล้าผิดปกติสูงกว่าทุกกรรมวิธี แต่วิธีการ กำจัดวัชพืชด้วยวิธีต่าง ๆ ไม่มีผลต่อความแข็งแรงของเมล็ดพันธุ์ถั่วเหลือง เมื่อประเมินผลตอบแทนทางเศรษฐศาสตร์ วิธีการกำจัดวัชพืชด้วยมือมี รายได้รวมสูงสุดคือ 2,553.80 บาทต่อไร่ และรายได้สุทธิเหนือต้นทุนผัน แปรคือ 1,473.88 บาทต่อไร่ แต่จะพบว่าต้นทุนการผลิต (วัสดุ+แรงงาน) มี ราคาสูงกว่าทุกกรรมวิธี