การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พัฒนารูปแบบการเรียนการสอนบูรณาการ เพื่อพัฒนาเหตุผลเชิงจริยธรรมสำหรับนักศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตรสาธารณสุขศาสตร์ (สาธารณสุขชุมชน) ในวิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดขอนแก่น และ (2) ศึกษา ประสิทธิภาพของการใช้รูปแบบการเรียนการสอน โดยศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ทักษะ ปฏิบัติ ตลอดจนเปรียบเทียบเหตุผลเชิงจริยธรรมทั้งในการพัฒนาเป็นรายบุคคลและรายกลุ่ม ก่อนและหลังการเรียนการสอน ดำเนินการวิจัยในรูปของการวิจัยและพัฒนาแบ่งเป็น 3 ระยะดังนี้ ระยะที่ 1 การศึกษาสภาพปัญหาและกรอบแนวคิดในการวิจัย โดยศึกษาบริบทที่เกี่ยวข้อง กับการเรียนการสอนบูรณาการเพื่อพัฒนาเหตุผลเชิงจริยธรรม ศึกษามโนมติและองค์ประกอบ ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนบูรณาการเพื่อพัฒนาเหตุผลเชิงจริยธรรม จากการสนทนากลุ่มของผู้สอนวิชาทางการพยาบาลและวิชาจริยธรรมวิชาชีพ จากวิทยาลัย พยาบาลบรมราชชนนีและจากวิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร สังกัดสถาบัน พระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข จำนวน 4 แห่ง คือ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีขอนแก่น วิทยาลัยพยาบาล บรมราชชนนีอุดรธานี ซึ่งเป็นวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี 2 แห่ง ในจำนวนทั้งหมด 35 แห่ง ทั่วประเทศ และวิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร 2 แห่ง ในจำนวนทั้งหมด 7 แห่งทั่วประเทศ นอกจากนี้ได้สำรวจความคิดเห็นของผู้อำนวยการวิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธรและผู้ปฏิบัติ การสอนวิชาปฏิบัติการรักษาเบื้องต้นทั่วประเทศเกี่ยวกับการประยุกต์ใช้รูปแบบการเรียน การสอนบูรณาการเพื่อพัฒนาเหตุผลเชิงจริยธรรมให้เกิดประสิทธิภาพกับการเรียนการสอน ในแต่ละวิทยาลัย ระยะที่ 2 การพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนบูรณาการเพื่อพัฒนาเหตุผลเชิงจริยธรรม โดยการสังเคราะห์หลักการ แนวคิด และข้อมูลพื้นฐานทั้งหมดจากเอกสารและงานวิจัย ที่ เกี่ยวข้อง การตรวจสอบคุณภาพรูปแบบการเรียนการสอนบูรณาการเพื่อพัฒนาเหตุผลเชิง จริยธรรม โดยผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 3 คน รูปแบบการเรียนการสอนบูรณาการเพื่อพัฒนาเหตุผล เชิงจริยธรรมที่สังเคราะห์ขึ้น ประกอบด้วย 7 ขั้นตอน คือ 1) เสนอภาพรวมของเนื้อหา โดยนำเสนอสิ่งช่วยจัดมโนมติล่วงหน้า Advance Organizer 2) เสนอกิจกรรมการเรียน และสื่อการสอน 3) กระจ่างมโนมติและเหตุผลเชิงจริยธรรม 4) การเพิ่มประสิทธิภาพและ การจัดระบบการรับรู้ 5) สาธิตเป็นแบบอย่าง 6) ทดลองฝึกปฏิบัติ และ 7) ประเมินความ สำเร็จ ผู้วิจัยนำรูปแบบการเรียนการสอนบูรณาการเพื่อพัฒนาเหตุผลเชิงจริยธรรมนี้ไป พัฒนาโดยใช้หลักการของการวิจัยเชิงปฏิบัติการกับนักศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตร สาธารณสุขศาสตร์ (สาธารณสุขชุมชน) ชั้นปีที่ 1 ภาคการศึกษาปลาย ปีการศึกษา 2543 วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดขอนแก่น จำนวน 60 คน ซึ่งกำลังเรียนวิชาปฏิบัติการ รักษาเบื้องต้น ดำเนินการทดลองจัดการเรียนการสอนตามรูปแบบการเรียนการสอนบูรณาการ เพื่อพัฒนาเหตุผลเชิงจริยธรรมที่ผู้วิจัยสังเคราะห์ขึ้นใน 2 หัวเรื่อง คือ การฉีดยา เข้ากล้ามเนื้อและการใส่สายยางทางจมูก เป็นเวลา 12 ชั่วโมง ดังนั้นในขั้นนี้จึงได้ รูปแบบการเรียนการสอนบูรณาการเพื่อพัฒนาเหตุผลเชิงจริยธรรมที่พัฒนาขึ้น ระยะที่ 3 การหาประสิทธิภาพของรูปแบบการเรียนการสอนบูรณาการเพื่อพัฒนา เหตุผล เชิงจริยธรรม โดยใช้ประเภทการวิจัยก่อนการทดลองแบบกลุ่มเดี่ยวทดสอบก่อนและหลัง (Pre-Experimental Research: One Group Pretest-Posttest Design) ทำการ ทดลองกับนักศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตรสาธารณสุขศาสตร์ (สาธารณสุขชุมชน) ชั้นปีที่ 1 ภาคการศึกษาปลาย ปีการศึกษา 2544 วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดขอนแก่น จำนวน 61 คน ซึ่งกำลังเรียนวิชาปฏิบัติการรักษาเบื้องต้น ดำเนินการทดลองการจัดการเรียน การสอนตามรูปแบบการเรียนการสอนบูรณาการ เพื่อพัฒนาเหตุผลเชิงจริยธรรมที่ผู้วิจัย พัฒนาขึ้น ทั้ง 12 หัวเรื่อง เป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ ผลการหาประสิทธิภาพรูปแบบการเรียนการสอนบูรณาการเพื่อพัฒนาเหตุผลเชิงจริยธรรม พบว่าเป็นดังนี้ 1. การสอนภาคทฤษฎีพบว่า คะแนนเฉลี่ยผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนภายหลังการเรียนการสอน ของนักศึกษามีค่าเฉลี่ย 68.01 และเมื่อเทียบกับเกณฑ์ในการสอบผ่านร้อยละ 60 พบว่า มีผู้สอบผ่านเกณฑ์ร้อยละ 90.16 2. การสอนภาคปฏิบัติ พบว่า นักศึกษาทุกคนสามารถประเมินผ่านเกณฑ์ที่กำหนด คือ สามารถปฏิบัติได้ถูกต้องทั้ง 12 หัวเรื่อง ในทุกขั้นตอนของแต่ละหัวเรื่อง 3. เปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยเหตุผลเชิงจริยธรรมก่อนและหลังการใช้รูปแบบการเรียน การสอนบูรณาการเพื่อพัฒนาเหตุผลเชิงจริยธรรมของกลุ่มนักศึกษาทั้งหมด ไม่มีความแตกต่าง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 แต่เมื่อพิจารณาเฉพาะกลุ่มนักศึกษาที่มีคะแนน เหตุผลเชิงจริยธรรม ก่อนการใช้รูปแบบการเรียนการสอนบูรณาการเพื่อพัฒนาเหตุผลเชิง จริยธรรมเท่ากับหรือต่ำกว่าคะแนนเฉลี่ยของกลุ่ม จำนวน 28 คน ปรากฎว่าหลังจากทดลอง นักศึกษากลุ่มนี้มีคะแนนเฉลี่ยเหตุผลเชิงจริยธรรมสูงกว่าคะแนนเฉลี่ยเหตุผลเชิงจริยธรรม ก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และเมื่อศึกษาโดยการสังเกตและ บันทึกของนักศึกษาพบว่า นักศึกษารายบุคคลมีพัฒนาการเหตุผลเชิงจริยธรรมเพิ่มขึ้น