การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อ พัฒนารูปแบบการสอนที่เน้นกระบวนการคิดอย่างมี วิจารณญาณสำหรับนักศึกษากายภาพบำบัด และศึกษาผลการใช้รูปแบบการสอนที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนและกระบวนการคิดอย่างมีวิจารณญาณของนักศึกษากายภาพบำบัด การวิจัยแบ่ง ออกเป็น 4 ระยะ ระยะแรกเป็นการศึกษาบริบทสภาพปัจจุบันและความต้องการด้านการจัด การเรียนการสอนที่เน้นพัฒนากระบวนการคิดอย่างมีวิจารณญาณ สังเคราะห์กรอบแนวคิด กระบวนการคิดอย่างมีวิจารณญาณ และ ร่างต้นแบบรูปแบบการสอน กลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษา กายภาพบำบัดชั้นปีที่ 3 จำนวน 45 คน และคณาจารย์กายภาพบำบัด จำนวน 15 คน ระยะที่สอง เป็นการพัฒนารูปแบบการสอนโดยการวิจัยเชิงปฏิบัติการตามแนวคิดของ Kemmist & McTaggart จำนวน 3 วงจร ผู้มีส่วนร่วมในการวิจัยประกอบด้วยนักศึกษากายภาพบำบัดชั้นปีที่ 3 จำนวน 43 คน และผู้ช่วยสอนจำนวน 4 คน ระยะที่สาม เป็นการประเมินรูปแบบการสอนโดย ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงทดลองกลุ่มเปรียบเทียบก่อนและหลังกลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษา กายภาพบำบัดชั้นปีที่ 3 ภาคต้นปีการศึกษา 2544 จำนวน 48 คน แบ่งนักศึกษาเป็น 2 กลุ่ม โดยใช้การจับคู่ กลุ่มทดลองใช้รูปแบบการสอนที่เน้นกระบวนการคิดอย่างมีวิจารณญาณ ส่วนกลุ่มควบคุมสอนแบบปกติ เปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยกระบวนการคิดอย่างมีวิจารณญาณก่อน และหลังการสอนระหว่างกลุ่มและภายในกลุ่ม ระยะที่สี่เป็นการขยายผลการใช้รูปแบบการสอน โดยการวิจัยแบบกลุ่มเดียวมีการทดสอบก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษา กายภาพบำบัดชั้นปีที่ 2 ภาคต้นปีการศึกษา 2544 จำนวน 43 คน รูปแบบการสอนที่เน้นกระบวนการคิดอย่างมีวิจารณญาณสำหรับนักศึกษากายภาพบำบัด มหาวิทยาลัยขอนแก่น ที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้นประกอบด้วย 1) กรอบแนวคิดและหลักการ 2) วัตถุประสงค์และเป้าหมายของรูปแบบ 3) การจัดกิจกรรมการเรียนการสอน 4) การเตรียม กายสำหรับการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน 5) องค์ประกอบในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน 6) บทบาทผู้สอนและผู้เรียน 7) บรรยากาศที่ส่งเสริมการพัฒนาความสามารถในกระบวนการ คิดอย่างมีวิจารณญาณ โดยมุ่งจัดกิจกรรมให้ผู้เรียนได้เผชิญปัญหา/สถานการณ์เพื่อฝึกและ พัฒนากระบวนการคิด ซึ่งประกอบด้วย (1) กิจกรรมไตร่ตรองรายบุคคล (2) กิจกรรมไตร่ตรอง ระดับกลุ่มย่อย (3) การนำเสนอผลและแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นต่อกลุ่มใหญ่ ผลการประเมินรูปแบบการสอน พบว่ากลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยกระบวนการคิดอย่าง มีวิจารณญาณสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และทั้งสองกลุ่ม มีค่าคะแนนเฉลี่ยผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงกว่าเกณฑ์ของรายวิชาซึ่งกำหนดไว้ร้อยละ 60