การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาถึงผลของการพัฒนาศักยภาพใน การดูแลตนเองต่อพฤติกรรมการดูแลตนเอง และระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 2) เพื่อเรียนรู้ถึงการนำผลการวิจัยทางการพยาบาลไปใช้ในการปฏิบัติการพยาบาล โดยทำการ วิจัยซ้ำในผู้ป่วยและบริบทของการบริการที่แตกต่างจากงานวิจัยเดิม กลุ่มตัวอย่างที่ศึกษา เป็นผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ขึ้นทะเบียนเข้ารับการรักษาในคลินิกพิเศษโรคเบาหวานของ โรงพยาบาลพิมาย อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ตั้งแต่เดือนธันวาคม พ.ศ.2542 ถึงเดือน พฤศจิกายน 2543 จำนวน 30 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง จำนวน 15 คน กลุ่มควบคุม จำนวน 15 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการใช้แบบสัมภาษณ์และศึกษาจากเวชระเบียนผู้ป่วยนอก วิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและทดสอบสมมติฐานโดยการใช้สถิติ t-test ผู้ป่วยกลุ่มตัวอย่างทั้งสองกลุ่มได้รับการดูแลและการรักษาตามปกติของโรงพยาบาลพิมาย แต่กลุ่มทดลองได้รับการดูแลเพิ่มเติมจากผู้วิจัย โดยใช้วิธีการพัฒนาศักยภาพ 10 วิธี ได้แก่ 1) ให้ข้อมูลและความรู้ 2) แนะนำ ชี้แนะหรือให้แนวทาง 3) ส่งเสริมความเชื่อมั่นในความ สามารถของตนเอง 4) ประเมินภาวะสุขภาพ 5) ประสานการดูแลและความช่วยเหลือจากบุคลากร ด้านสุขภาพ 6) สนับสนุนด้านจิตและอารมณ์ 7) ช่วยเหลือจัดการเกี่ยวกับความเจ็บป่วยที่แทรกแซง 8) สอนทักษะการปฏิบัติ 9) พัฒนาศักยภาพของครอบครัวในการดูแลผู้ป่วย 10) ส่งเสริมสัมพันธภาพ ที่ดีระหว่างผู้ป่วยและครอบครัว โดยการที่ผู้วิจัยมีปฏิสัมพันธ์กับตัวอย่างทั้งหมด 5 ครั้ง นานคนละ 3 เดือน ก่อนและหลังการได้รับการพัฒนาศักยภาพ กลุ่มตัวอย่างทั้ง 2 กลุ่ม ได้รับ การประเมินพฤติกรรมการดูแลตนเอง โดยใช้แบบสัมภาษณ์การปฏิบัติตนในการดูแลสุขภาพตนเอง และการตรวจหาระดับน้ำตาลในเลือด (F.B.S.) ซึ่งเป็นการตรวจทางห้องปฏิบัติการที่สามารถ ทำได้ที่โรงพยาบาลพิมาย ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยความแตกต่างของคะแนนการปฏิบัติตนในการดูแล สุขภาพตนเองก่อนและหลังการทดลอง (d = 12.66) แตกต่างจากค่าคะแนนดังกล่าวของกลุ่ม ควบคุม (d = 0.47) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ p-value = 0.000 ส่วนผลการวิจัยต่อ ระดับน้ำตาลในเลือดนั้น พบว่า กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยความแตกต่างของระดับน้ำตาลในเลือด ก่อนและหลังการทดลอง (d = 19.30) ไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับค่า คะแนนดังกล่าวของกลุ่มควบคุม (d = 16.24) นอกจากนี้ ประสบการณ์ที่ได้จากการทำการวิจัยโดยการประยุกต์ใช้ผลการวิจัยที่ทำมาก่อน หน้านี้ ยังช่วยให้ผู้วิจัยได้เรียนรู้ถึงแนวทาง ประโยชน์ และปัญหาอุปสรรค ในการนำผล การวิจัยทางการพยาบาลไปใช้ในการปฏิบัติการพยาบาลแก่ผู้ป่วยเบาหวานของโรงพยาบาลพิมาย และเป็นข้อมูลพื้นฐานในการนำวิธีการพัฒนาศักยภาพในการดูแลตนเองไปใช้ในการให้บริการผู้ป่วย ในคลินิกโรคเบาหวานของโรงพยาบาลต่อไป