การวิจัยครั้งนี้ เป็นการศึกษาเปรียบเทียบ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรม การบริโภคอาหารที่อุดมด้วยวิตามินเอของเด็ก 1-3 ปี ในพื้นที่ อบต. ที่มีและไม่มี โครงการควบคุมและป้องกันภาวะทุพโภชนาการ แบบผสมผสานของอำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส รวมทั้งศึกษาปัญหาอุปสรรคในการดำเนินโครงการ ศึกษาระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงเดือน สิงหาคม พ.ศ. 2543 กลุ่มตัวอย่างที่ศึกษา คือ เด็ก 1-3 ปี ผู้ดูแลเด็ก อาสาสมัคร สาธารณสุข ผู้ใหญ่บ้าน สมาชิก อบต. และเจ้าหน้าที่สาธารณสุข เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบ สัมภาษณ์ การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสังเกต วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา t-test Chi-square และ Mann Whitney U test ผลการวิจัย พบว่า เด็ก 1-3 ปี ทั้ง 2 กลุ่มได้รับวิตามินเอ จากอาหารไม่แตกต่างกัน ทางสถิติ (p-value=0.39) โดยกลุ่มที่อยู่ในพื้นที่ที่มีโครงการได้รับวิตามินเอจากอาหาร เท่ากับ 151.37 RE (Q1-Q3=77.03-245.70) คิดเป็นร้อยละ 38.81 ของ RDA ส่วนกลุ่ม พื้นที่ไม่มีโครงการได้รับ 160.88 RE (Q1-Q3=114.56-226.17) คิดเป็นร้อยละ 41.25 ของ RDA อาหารที่เด็กบริโภคมากที่สุด คือ ปลาทอด ข้าวยำ ไข่เจียว ไข่ต้ม และปลาต้ม อาหารอุดมด้วยวิตามินเอที่เด็กบริโภคมากที่สุดในรอบ 1 เดือนที่ผ่านมา คือ นมแม่ ไข่ และนมสด เมื่อประเมินภาวะวิตามินเอจากแบบประเมินการบริโภคอาหารวิตามินเอ พบว่า เด็กที่มีภาวะเสี่ยงต่อการขาดวิตามินเอของทั้งสองกลุ่มไม่แตกต่างกันทางสถิติ (p-value =1.00) โดยกลุ่มพื้นที่มีและไม่มีโครงการ คิดเป็นร้อยละ 25.70 และ 27.10 ตามลำดับ เมื่อพิจารณาร่วมกับภาวะทุพโภชนาการและการเจ็บป่วยในรอบ 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา ทั้งสอง พื้นที่จัดเป็นพื้นที่เสี่ยงต่อการขาดวิตามินเอระดับปานกลาง ด้านความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติเกี่ยวกับการส่งเสริมการบริโภคอาหารที่มีวิตามินเอของผู้ดูแลเด็กทั้ง สองพื้นที่ไม่แตกต่างกัน ในส่วนการปฏิบัติ พบว่า ข้อที่ผู้ดูแลเด็กปฏิบัติได้มากและ ส่งเสริมการบริโภคอาหารวิตามินเอ คือ การปรุงอาหารผักสีเขียว สีเหลืองร่วมกับเนื้อสัตว์ และไขมัน ส่วนข้อที่ปฏิบัติได้ต่ำ คือ การเติมผักวิตามินเอในไข่เจียว และการซื้อ ข้าวเกรียบตับให้ลูกกิน ทางด้าน อสม. พบว่า ทั้งสองกลุ่มพื้นที่มีความรู้ ทัศนคติ เรื่องการส่งเสริมการบริโภคอาหารที่มีวิตามินเอและการดำเนินงานควบคุมและป้องกันโรค ขาดวิตามินเอไม่แตกต่างกันคือ ทั้งสองกลุ่มมีทัศนคติที่ดีแต่มีความรู้ไม่เพียงพอ ด้านการปฏิบัติของ อสม. ในรอบปีที่ผ่านมาพบว่า มีความแตกต่างกันในเรื่องระยะเวลา ที่เคยผ่านการอบรม การให้คำแนะนำแก่ผู้ดูแลเด็ก และการรับการนิเทศงานด้านโภชนาการ ส่วนลักษณะที่ไม่แตกต่างกัน คือ การขอรับคำปรึกษาเรื่องการปฏิบัติงาน ส่วนปัญหา อุปสรรคในการดำเนินโครงการควบคุมและป้องกันภาวะทุพโภชนาการแบบผสมผสาน คือ ผู้ดูแลเด็กมีความรู้ไม่เพียงพอทั้งเรื่องการบริโภคอาหารที่มีวิตามินเอและการดำเนิน โครงการ ครอบครัวของเด็กมีรายได้ต่ำ และไม่มีส่วนร่วมในกิจกรรมตามโครงการ อสม. มีความรู้ไม่เพียงพอและไม่ได้รับความเชื่อถือจากประชาชน ผู้มีส่วนร่วมในการดำเนิน โครงการไม่ทราบถึงรายละเอียดของการดำเนินโครงการ ขาดความต่อเนื่องในการปฏิบัติงาน ดังนั้นจึงควรมีการชี้แจงเจ้าหน้าที่และผู้เกี่ยวข้องในการดำเนินโครงการถึง รายละเอียดของโครงการ และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของครอบครัวเด็ก 1-3 ปี ในการดำเนิน โครงการ เพื่อให้เกิดความยั่งยืนของโครงการในชุมชนต่อไป