บัวบกเป็นผักพื้นบ้านที่กำลังได้รับความสนใจมากอีกชนิดหนึ่ง เนื่องจากถูกนำมาใช้ ประโยชน์ในการรับประทานเป็นผักสด เครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ และนำมาทำเป็นยาสมุนไพร การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจำแนกสายพันธุ์และหาเทคโนโลยีที่เหมาะสม ในการเพิ่มผลผลิตบัวบก ได้ทำการทดลองในระหว่างเดือนเมษายน 2542 - มีนาคม 2544 ที่แปลงทดลองและห้องปฏิบัติการ ภาควิชาพืชสวน คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยแบ่งออกเป็น 4 งานทดลองดังนี้ การทดลองที่ 1 ศึกษาการจำแนกสายพันธุ์บัวบกโดยใช้ข้อมูลลักษณะทางกายวิภาค สัณฐานและเซลล์พันธุศาสตร์ โดยใช้บัวบกพื้นบ้าน 7 สายพันธุ์ คือ สายพันธุ์เชียงราย พิจิตร มหาสารคามก้านเขียว มหาสารคามก้านขาว ระยอง สมุทรสาคร และนครศรีธรรมราช จากการศึกษาพบว่า หลายลักษณะทางกายวิภาคและสัณฐาน ของบัวบกสามารถใช้แยก ความแตกต่างระหว่างสายพันธุ์ได้ ส่วนการศึกษาทางเซลล์พันธุศาสตร์ในครั้งนี้ ไม่สามารถ ประสบผลสำเร็จ การทดลองที่ 2 ศึกษาการเจริญเติบโตและความสามารถในการให้ผลผลิตของบัวบก 3 สายพันธุ์ โดยทำการทดลอง 3 ฤดูปลูก พบว่า ฤดูกาลมีผลต่อการให้ผลผลิตของบัวบกในแต่ละ สายพันธุ์ โดยบัวบกสายพันธุ์มหาสารคามก้านเขียวให้ผลผลิตได้ดีที่สุดในฤดูร้อน ขณะที่ใน ฤดูฝนกลับพบว่าสายพันธุ์เชียงราย ให้ผลผลิตได้ดีที่สุด แต่ในฤดูหนาวบัวบกทั้ง 3 สายพันธุ์ ให้ผลผลิตไม่แตกต่างกัน การทดลองที่ 3 การศึกษาหาเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการเพิ่มผลผลิตบัวบกสายพันธุ์ เชียงราย มี 3 งานทดลองย่อย คือ ระยะปลูก วัสดุคลุมดิน ความเป็นไปได้ในการใช้วัสดุ อินทรีย์ พบว่า ระยะปลูกที่ให้ผลผลิตสูงสุดคือ ระยะ 20x20 เซนติเมตร ส่วนระยะปลูก 10x10 เซนติเมตร ให้ผลผลิตต่ำสุด สำหรับการใช้วัสดุคลุมดิน พบว่า การใช้แกลบดำ เป็นวัสดุคลุมดิน ทำให้บัวบกให้ผลผลิตสูงสุด ส่วนการไม่คลุมดินให้ผลผลิตต่ำสุด สำหรับ การศึกษาความเป็นไปได้ในการใช้วัสดุอินทรีย์ พบว่า การใช้วัสดุอินทรีย์ ทำให้บัวบกมีผลผลิต สูงกว่าวิธีการอื่น ๆ การทดลองที่ 4 การศึกษาหาเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการเพิ่มผลผลิตบัวบกในสภาพการ ผลิตของเกษตรกรมี 3 ปัจจัย คือระยะปลูก 3 ระยะ วิธีการเตรียมดิน 2 วิธีการ และบัวบก 3 สายพันธุ์ จากผลการศึกษา พบว่า ทั้ง 3 ปัจจัยมีปฏิสัมพันธ์กันและกันโดย สายพันธุ์ มหาสารคามก้านขาวให้ผลผลิตสูงที่สุด เมื่อปลูกโดยวิธีการเตรียมดินทั้งแบบการใช้วัสดุ อินทรีย์และเตรียมดินแบบเกษตรกร ที่ระยะปลูก 10x10 และ 15x15 เซนติเมตร สำหรับสายพันธุ์เชียงรายให้ผลผลิตสูง เฉพาะที่ระยะปลูก 10x10 เซนติเมตร ส่วน สายพันธุ์มหาสารคามก้านเขียวให้ผลผลิตสูง เมื่อปลูกโดยวิธีการเตรียมดินทั้งแบบการ ใช้วัสดุอินทรีย์และเตรียมดินแบบเกษตรกร ที่ระยะปลูก 10x10 เซนติเมตร แต่อย่างไร ก็ตาม ผลผลิตยังต่ำกว่าสายพันธุ์มหาสารคามก้านขาวและเชียงรายอย่างชัดเจน