การทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาถึงระดับที่เหมาะสมของการใช้ยูเรียร่วม กับแหล่งพลังงานต่อการนำใช้ประโยชน์ของจุลินทรีย์ และการปรับสภาพภายในกระเพาะ หมัก การสังเคราะห์จุลินทรีย์โปรตีน โดยใช้แป้งมันสำปะหลังเป็นแหล่งคาร์โบไฮเดรทที่ ย่อยสลายได้อย่างรวดเร็ว และใช้ยูเรียเป็นแหล่งไนโตรเจนในการสังเคราะห์จุลินทรีย์ โปรตีน การทดลองนี้ใช้กระบือเพศผู้ที่ได้รับการเจาะกระเพาะหมัก จำนวน 3 ตัว ตาม แผนการทดลองแบบ 3(+,ด)3 ลาตินสแควร์ โดยกระบือได้รับฟางหมักยูเรีย 5 เปอร์เซ็นต์ ในปริมาณ 90 เปอร์เซ็นต์ของการกินได้โดยอิสระ และรำสกัดน้ำมันเสริม 0.3 % BW ปัจจัยทดลองที่ 1) น้ำ (tap water) ปัจจัยทดลองที่ 2 cassadro I (25% ME of cassava starch + urea - N 6% + Na(,2)SO(,4)-S 10% of urea-N) และปัจจัยทดลองที่ 3) cassadro II (25% ME of cassava starch + urea-N 12% + Na(,2)SO(,4)-S 10% of urea-N) ทำการเติม (infused) สารละลายเข้าไปในกระเพาะหมัก อัตรา 10 ลิตร ตลอด 24 ชั่วโมง การทดลองแบ่งออกเป็น 3 ช่วง ช่วงละ 27 วัน โดย 14 วันแรกวัด ปริมาณการกินได้อย่างอิสระ และระยะทดลอง 13 วัน ได้รับการเติมสารละลายตาม ปัจจัยทดลอง ในระยะ 6 วันแรกเป็นการปรับสัตว์ และ 7 วันสุดท้าย ทำการเก็บตัว อย่างมูล และปัสสาวะ โดยวิธีเก็บตัวอย่างแบบทั้งหมด (total collection method) สุ่มเก็บของเหลวจากกระเพาะหมักและเลือดในวันสุดท้ายของแต่ละช่วงการทดลอง ผลการทดลองพบว่าปริมาณการกินได้ของอาหารหยาบในกระบือที่ได้รับปัจจัยทดลอง ที่ 1 7.8 กก./ตัว/วัน ปัจจัยทดลองที่ 2 8.0 กก./ตัว/วัน และปัจจัยทดลองที่ 3 8.4 กก./ ตัว/วัน ไม่มีความแตกต่างทางสถิติ (P>0.05) แต่ปริมาณการกินได้ทั้งหมด เมื่อคิดเป็น น้ำหนัก เมแทบอลิก พบว่า ปัจจัยทดลองที่ 1 (92.1 g/kgBW(0.75)) และปัจจัยทดลอง ที่ 3 (107.2 g/kgBW(0.75)) แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) แต่ไม่พบ ความแตกต่างทางสถิติระหว่างปัจจัยทดลองที่ 2 และ 3 (P>0.05) การย่อยได้ของวัตถุ แห้ง อินทรียวัตถุ ผนังเซลล์ และ เซลยูโลลิกนิน ในแต่ละกลุ่มทดลองไม่มีความแตกต่าง ทางสถิติ (P>0.05) ค่าสมดุลไนโตรเจนมีค่าเป็นลบเพิ่มขึ้นตามปัจจัยทดลอง (-0.012, -0.26 และ -0.33 kg/d) แต่ไม่มีความแตกต่างทางสถิติ (P>0.05) ค่าความเป็นกรด-ด่าง และอุณหภูมิในกระเพาะหมักไม่มีความแตกต่างทางสถิติ (P>0.05) โดยมีค่าอยู่ในช่วง 6.36 - 6.66 และ 38.4 - 38.6 องศาเซลเซียสตามลำดับ ค่าความเข้มข้นของแอมโมเนีย ไนโตรเจนจากของเหลวในกระเพาะหมักพบว่า มีค่าสูงขึ้นตามปัจจัยทดลอง ในชั่วโมง ที่ 0 (8.2, 16.7 และ 16.2 มิลลิกรัมเปอร์เซ็นต์) และชั่วโมงที่ 1 หลังการให้อาหาร (14.7, 23.4 และ 24.3 มิลลิกรัมเปอร์เซ็นต์) โดยมีความแตกต่างทางสถิติ (P<0.05) ส่วนค่าเฉลี่ย ของแอมโมเนียไนโตรเจน (10.6, 18.2 และ 20.6 มิลลิกรัมเปอร์เซ็นต์) ไม่มีความแตกต่าง ทางสถิติ (P>0.05) ค่าความเข้มข้นของยูเรียไนโตรเจนในกระแสเลือด พบว่าในชั่วโมง ที่ 2 หลังการให้อาหาร (21.2, 24.6 และ 33.8 มิลลิกรัมเปอร์เซ็นต์) มีความแตกต่างทาง สถิติ (P<0.05) ความเข้มข้นของกรดไขมันระเหยได้ของทุกปัจจัยทดลอง ไม่มีความแตกต่าง ทางสถิติ (P>0.05) การสังเคราะห์จุลินทรีย์โปรตีนประเมินโดยการคำนวณจากอนุพันธ์พิวรีน พบว่ามีค่าเพิ่มขึ้นตามปัจจัยทดลอง (9.91, 17.7 และ 47.8 กรัมไนโตรเจนต่อวัน) อย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ (P<0.05) จำนวนแบคทีเรียทั้งหมด และเชื้อรา โดยวิธีนับตรงพบว่ามีแนวโน้ม เพิ่มขึ้นตามปัจจัยทดลอง และโปรโตซัว กลุ่ม entodiniomorph มีแนวโน้มสูงกว่ากลุ่ม holotrich ค่าเฉลี่ยจำนวนแบคทีเรียในกลุ่มของ total viable bacteria (3.47ม, 4.17 และ 4.26 (+,ด) 10(11) CFU/g rumen content) และ cellulolytic bacteria (1.97, 2.27 และ 2.48(+,ด)10 (11) CFU/g rumen content) มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามปัจจัยทดลองแต่ไม่แตกต่างอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ (P>0.05) ส่วนค่าเฉลี่ยกลุ่ม amylolytic bacteria (6.70, 8.13 และ 7.23(+,ด) 10(10) CFU/g rumen content) และ proteolytic bacteria (12.6, 24.6 และ 21.6(+,ด)10 (10) CFU/g rumen content) พบว่าปัจจัยทดลองที่ 2 มีแนวโน้มสูงที่สุด จากการทดลองพบว่า การเสริมด้วยแคสซาโดรใช้ร่วมกับฟางหมักยูเรีย มีแนวโน้มในการช่วยเพิ่มจำนวนจุลินทรีย์ ในกระเพาะหมัก