มะเร็งท่อน้ำดีมีอุบัติการสูงในประเทศไทยแต่การศึกษาด้านชีววิทยาของมะเร็งชนิดนี้ มีน้อยมาก โดยการศึกษาด้านนี้ส่วนใหญ่เป็นการศึกษาในเซลล์ที่ได้จากการเพาะเลี้ยงใน หลอดทดลอง ซึ่งปัจจุบันมีเพียง 13 ราย และเป็นรายงานของผู้วิจัยไทยเพียง 1 ราย ผู้วิจัย จึงมีความประสงค์ที่จะเพาะเลี้ยงเซลล์มะเร็งท่อน้ำดีที่ได้จากผู้ป่วยในท้องถิ่นที่มีการ ระบาดของพยาธิใบไม้ตับ ซึ่งน่าจะมีคุณสมบัติต่าง ๆ ในด้านชีววิทยามะเร็งใกล้เคียง กับมะเร็งท่อน้ำดีในภูมิภาคนี้มากกว่าเซลล์มะเร็งท่อน้ำดีจากภูมิภาคอื่น ซึ่งคาดว่าจะก่อ ให้เกิดประโยชน์ต่อการศึกษาชีววิทยาของมะเร็งชนิดนี้ในด้านต่าง ๆ ในอนาคต อาทิ ชีววิทยาในระดับโมเลกุล, tumor markers, การเจริญเติบโต และ differentiation, การ แพร่กระจายของมะเร็งตลอดจนการตอบสนองต่อยาชนิดต่าง ๆ รวมทั้งสมุนไพรอีกด้วย รายงานนี้ผู้วิจัยได้ทำการเพาะเลี้ยงเซลล์มะเร็งท่อน้ำดีส่วนที่อยู่ในตับ ที่ได้จาก ผู้ป่วยในภาคอิสาน โดยรายแรกได้เนื้อเยื่อมะเร็งท่อน้ำดีจากผู้ป่วยหญิงอายุ 53 ปี และ ผลทางพยาธิวิทยาพบว่าเป็นมะเร็งท่อน้ำดีชนิด adenosquamous carcinoma รายที่สอง ได้จากผู้ป่วยชายอายุ 68 ปี ที่ผลทางพยาธิวิทยาพบว่า เป็นมะเร็งท่อน้ำดีชนิด adeno- carcinoma โดยการนำเนื้อเยื่อมะเร็งท่อน้ำดีผู้ป่วยทั้งสองรายมาเพาะเลี้ยงในอาหาร พิเศษที่ประกอบด้วย Ham-F12, 10% FBS (Fetal brovine serume) และยาปฏิชีวนะ ที่อุณหภูมิ 37 องศาเซลเซียส จากนั้นทำการศึกษาคุณลักษณะพื้นฐานในด้านต่าง ๆ ดังนี้ 1) รูปร่างลักษณะทั้งในระดับกล้องจุลทรรศน์ธรรมดา และจุลทรรศน์อิเล็กตรอน 2) การเจริญเติบโต 3) immuno cytochemistry 4) โครโมโซม ด้วยวิธีมาตรฐาน หลังจาก การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อมะเร็งทั้งสองรายประมาณ 4 เดือน ก็ได้เซลล์เพาะเลี้ยงมะเร็งท่อ น้ำดีและกำหนดชื่อของเซลล์เพาะเลี้ยงมะเร็งท่อน้ำดีดังกล่าวเป็น KKU-M139 ตามลำดับ เซลล์เพาะเลี้ยงนี้มีระยะเวลาเพิ่มจำนวนเป็นสองเท่า ที่ 7 วันเท่ากัน จากการศึกษา คุณลักษณะพื้นฐาน พบว่าเซลล์เพาะเลี้ยงสามารถคงคุณลักษณะส่วนใหญ่ของเนื้อเยื่อ ต้นกำเนิดไว้ได้ โดยผลการศึกษาทางด้าน immunocytochemistry พบว่าเซลล์มะเร็ง เพาะเลี้ยงทั้งสอง สามารถสร้าง cytokeratin, CD44 (Cluster differentiation 44), EMA (Epithelium membrane antigen) ไม่สร้าง desmin แสดงออก CEA (Carcinoembryonic antigen) แต่ไม่แสดงออก AFP (Alphafetoprotein) เหมือนกันทั้งสอง cell line และ KKU- M156 เท่านั้นที่แสดงออก CA19-9 (Carbohydrate antigen 19-9), CA125 (Carbohydrate Antigen 125), p53 ซึ่งผลที่ได้เหมือนกันระหว่างเซลล์เพาะเลี้ยงและเนื้อเยื่อต้นกำเนิด เมื่อศึกษาทางด้านรูปร่างลักษณะด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน แบบทรานสมิสชั่น พบ ลักษณะที่สำคัญคือ มี tonofilament ใน cytoplasm ของเซลล์ส่วนหนึ่งของ KKU-M139 และ อีกส่วนหนึ่งพบ secretory granules เมื่อศึกษาด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน แบบสแกนพบ เซลล์ส่วนใหญ่ microvilli เล็กน้อยบนผิวเซลล์ และมีเซลล์ส่วนน้อยที่มี microvilli ที่ยาว และหนาแน่นกว่า ส่วน KKu-M156 นั้นพบ secretory granules จำนวนมากใน cytoplasm พบ junctional complex เชื่อมกันระหว่างเซลล์ และพบ microvilli หนาแน่นบนผิวเซลล์ เซลล์เพาะเลี้ยงทั้งสองมีรูปร่างเป็น polygonal เจริญเรียงตัวกันเป็น monolayer อาจมีการ ซ้อนทับกันบ้าง การศึกษาทางเซลล์พันธุศาสตร์ พบว่า เซลล์เพาะเลี้ยงทั้งสองมีความผิดปกติ ของโครโมโซมทั้งทางด้านโครงสร้าง และจำนวนโครโมโซม โดยมีจำนวนโครโมโซมเฉลี่ย 74 และ 124 แท่งใน KKU-M139 และ KKU-M156 ตามลำดับ เซลล์เพาะเลี้ยงทั้งสองได้ทำการ เพาะเลี้ยงอย่างต่อเนื่องมากกว่า 6 เดือน จากนั้นได้เก็บรักษาไว้ในไนโตรเจนเหลว จากผลการศึกษาครั้งนี้ สามารถเพาะเลี้ยงและศึกษาคุณลักษณะพื้นฐานเซลล์มะเร็งท่อ น้ำดีได้ จำนวน 2 cell line คือ KKU-M139 ที่แสดงคุณลักษณะของ adenosquamous carcinoma ซึ่งจัดเป็นรายที่ 2 ของโลกที่เป็นเซลล์เพาะเลี้ยงของมะเร็งตับที่แสดงออกใน ลักษณะ adenosquamous carcinoma ส่วน KKU-M156 แสดงคุณลักษณะของ adenocarcinoma เช่นเดียวกับเซลล์เพาะเลี้ยงของมะเร็งท่อน้ำดีส่วนใหญ่ที่มีรายงาน