การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงบรรยาย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของหัวหน้า หอผู้ป่วยที่เป็นจริงและที่คาดหวังตามการรับรู้ของหัวหน้าหอผู้ป่วย ผู้บังคับบัญชาและผู้ ใต้บังคับบัญชาโรงพยาบาลศูนย์ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สังกัดกระทรวงสาธารณสุข กลุ่ม ตัวอย่างคือหัวหน้าหอผู้ป่วย ผู้บังคับบัญชาและผู้ใต้บังคับบัญชาในโรงพยาบาลอุดรธานี โรงพยาบาลขอนแก่น โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา และโรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ อุบลราชธานี จำนวน 359 คน ผู้ใต้บังคับบัญชาใช้การสุ่มแบบแบ่งเป็นชั้นภูมิ (Stratified Random Sampling) สำหรับหัวหน้าหอผู้ป่วยและผู้บังคับบัญชา ศึกษาจากประชากรทั้งหมด เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย 3 ส่วน ส่วนที่ 1 แบบสอบถามเกี่ยวกับข้อมูลทั่วไป ส่วนที่ 2 แบบสอบถามเกี่ยวกับการประเมินบทบาทที่เป็นจริงและที่คาดหวังของหัวหน้าหอผู้ป่วย และส่วนที่ 3 ปัญหาอุปสรรคและข้อเสนอแนะในการปฏิบัติบทบาทของหัวหน้าหอผู้ป่วย ผู้วิจัย ได้นำเครื่องมือไปตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ และหาความเที่ยงโดยใช้สูตร สัมประสิทธิ์อัลฟาครอนบาค (Cronbachs alpha coefficient) ได้ค่าสัมประสิทธิ์ความเที่ยง ทั้งชุด 0.95 แต่เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านบริหารบริการพยาบาล ด้านวิชาการ และ ด้านบริการได้ค่าสัมประสิทธิ์ความเที่ยงเท่ากับ 0.92, 0.95, และ 0.98 ตามลำดับ การวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ (SPSS/PC+) หาค่า ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานในบทบาทของหัวหน้าหอผู้ป่วยที่เป็นจริงและที่คาดหวังตามการรับรู้ ของหัวหน้าหอผู้ป่วย ผู้บังคับบัญชาและผู้ใต้บังคับบัญชา เปรียบเทียบความแตกต่างระหว่าง ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานของบทบาทที่เป็นจริงและที่คาดหวังด้วยการทดสอบค่าที (t-test) และเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างค่าเฉลี่ยการรับรู้ของบทบาทที่เป็นจริงและที่ คาดหวังของหัวหน้าหอผู้ป่วยระหว่างหัวหน้าหอผู้ป่วย ผู้บังคับบัญชาและผู้ใต้บังคับบัญชา ด้วยสถิติทดสอบเอฟ (F-test) ในการวิเคราะห์ความแปรปรวน (ANOVA) และใช้สถิติ LSD ทดสอบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยเป็นรายคู่ ~bผลการวิจัย~bพบว่า 1. หัวหน้าหอผู้ป่วยและผู้บังคับบัญชารับรู้บทบาทที่เป็นจริงและที่คาดหวังของ หัวหน้าหอผู้ป่วยโดยรับรู้ว่า หัวหน้าหอผู้ป่วยได้ปฏิบัติจริงอย่างสม่ำเสมอด้านบริหารบริการ พยาบาล ด้านวิชาการ และด้านบริการ ในเรื่องการจัดการเจ้าหน้าที่ขึ้นปฏิบัติงานภายในหอ ผู้ป่วยให้เพียงพอตลอด 24 ชั่วโมง การจัดปฐมนิเทศให้เจ้าหน้าที่และการกำหนดให้มีการจำแนก ประเภทผู้ป่วยและคาดหวังให้ปฏิบัติในเรื่องเดียวกันอย่างสม่ำเสมอ ส่วนผู้ใต้บังคับบัญชามีการ รับรู้ว่าหัวหน้าหอผู้ป่วยปฏิบัติจริงอย่างสม่ำเสมอในเรื่องการจัดระบบมาตรการป้องกัน ความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นภายในหอปู้ป่วย การจัดปฐมนิเทศเจ้าหน้าที่และการกำหนดให้มีการ จำแนกประเภทผู้ป่วยและคาดหวังให้ปฏิบัติในเรื่องเดียวกันอย่างสม่ำเสมอ การรับรู้ของทั้ง 3 กลุ่มว่าหัวหน้าหอผู้ป่วยปฏิบัติเป็นบางครั้งในเรื่องการจัดห้องพักเวรให้กับเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติงาน ในเวรบ่ายดึกเพียงพอและปลอดภัย การริเริ่มทำวิจัยร่วมกับเจ้าหน้าที่ภายในหอผู้ป่วย การสรุป ผลของการปฏิบัติการพยาบาลของผู้ป่วยแต่ละรายก่อนจำหน่ายออกจากโรงพยาบาล และการประเมิน แหล่งประโยชน์ในชุมชนที่ผู้ป่วยอาศัยอยู่เพื่อส่งต่อให้ได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่องกับศูนย์ Home Health Care และทั้ง 3 กลุ่มคาดหวังให้ปฏิบัติในเรื่องเดียวกันอย่างสม่ำเสมอ 2. การรับรู้ต่อบทบาทของหัวหน้าหอผู้ป่วยที่เป็นจริง และที่คาดหวังระหว่างกลุ่มหัวหน้า หอผู้ป่วย ผู้บังคับบัญชาและผู้ใต้บังคับบัญชาแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ (+,a) = 0.05 ทั้งสามด้านคือ ด้านบริหารบริการพยาบาล ด้านวิชาการและด้านบริการ 3. หัวหน้าหอผู้ป่วย ผู้บังคับบัญชาและผู้ใต้บังคับบัญชา รับรู้บทบาทของหัวหน้าหอ ผู้ป่วยที่เป็นจริง แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ (+,a) = 0.05 4. หัวหน้าหอผู้ป่วย ผู้บังคับบัญชาและผู้ใต้บังคับบัญชา รับรู้บทบาทที่คาดหวังของหัวหน้า หอผู้ป่วยแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ (+,a) = 0.05 5. ปัญหา อุปสรรคและข้อเสนอแนะในการปฏิบัติบทบาทของหัวหน้าหอผู้ป่วย จากการรับรู้ ทั้ง 3 กลุ่ม พบว่า ในด้านบริหารบริการพยาบาล มีปริมาณงานมากอัตรากำลังไม่เพียงพอทำให้ การบริการล่าช้าและขาดคุณภาพ ด้านวิชาการ ไม่สามารถจัดวิชาการได้ตามแผนที่กำหนดไว้และขาด การริเริ่มทำวิจัย ส่วนด้านบริการ มีผู้ป่วยหนักกระจายอยู่ตามตึกสามัญเป็นจำนวนมาก บริการ ไม่ทั่วถึง และเสนอแนะว่าควรประชุมร่วมกับบุคลากรอื่น ๆ เพื่อพัฒนาระบบงานรวมทั้งจัดอบรม ด้านบริหารก่อนเลื่อนตำแหน่งเป็นหัวหน้าหอผู้ป่วย