การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณสมบัติด้านชีววิทยาและซีรั่มวิทยาของเชื้อ peanut stripe ~iPotyvirus~i (PStV) ที่ทำให้เกิดอาการเนื้อเยื่อตาย 2 ไอโซเลต คือ PStV-SN และ PStV-T6/97 และพัฒนาวิธีการตรวจวินิจฉัยด้วยเทคนิคกรดนิวคลีอิกไฮบริไดเซชั่น ซึ่งผลการศึกษาพบว่า เชื้อทั้งสองไอโซเลตมีพืชอาศัยชนิดเดียวกันอยู่ใน 4 ตระกูล คือ Chenopodiaceae, Pedaliaceae, Solanaceae และ Leguminosae แต่มีความแตกต่างใน ลักษณะอาการของโรคขึ้นอยู่กับชนิดและพันธุ์พืช ระดับความรุนแรงของโรคที่เกิดจากเชื้อทั้งสอง ไอโซเลตบนถั่วลิสงพันธุ์ไทนาน 9 มีความสัมพันธ์กับอายุของพืช โดยถั่วลิสงพันธุ์ไทนาน 9 ที่ได้รับเชื้อเมื่ออายุ 1 และ 2 สัปดาห์หลังจากงอกแสดงอาการของโรครุนแรงกว่าที่อายุ 3 และ 4 สัปดาห์ ทั้งนี้เชื้อ PStV-SN ทำให้เกิดอาการรุนแรงกว่า PStV-T6/97 ในทุกช่วงอายุ ของพืชที่ทดสอบ เชื้อทั้งสองไอโซเลตชักนำให้เกิดการสร้าง amorphous inclusion bodies ในไซโตพลาสซึมของเซลล์ที่ติดเชื้อ ลักษณะของ inclusion bodies ที่พบในใบพืชที่เชื้อ PStV-T6/97 เข้าทำลาย มีหลายลักษณะผันแปรไปตามพันธุ์ของถั่วลิสง ส่วน inclusion bodies ของเชื้อ PStV-SN มีความคงที่โดยพบลักษณะค่อนข้างกลมเนื้อละเอียดอยู่ใกล้กับนิวเคลียส ของเซลล์ เชื้อ PStV ทั้งสองไอโซเลตสามาถแยกสกัดได้จากใบถั่วลิสงเป็นโรคได้เป็นผลสำเร็จ วิธีการนี้สามารถได้อนุภาคไวรัส 8.92 มิลลิกรัม และ 9.44 มิลลิกรัมไวรัสต่อใบพืชเป็นโรค 100 กรัม สำหรับเชื้อ PStV-SN และ PStV-T6/97 ตามลำดับ เริ่มจากการบดใบพืชที่แช่แข็งไว้ ใน 0.5 M potassium phosphate buffer pH 7.7 กวนน้ำคั้นร่วมกับ 10% (v/v) chloroform, และตกตะกอนอนุภาคไวรัสด้วย 8% PEG (MW 600) หลังจากนั้นนำสารละลายตะกอนไวรัสไปปั่นเหวี่ยง ใน 40% sucrose cushion นำสารละลายไวรัสกึ่งบริสุทธิ์ไปทำให้บริสุทธิ์มากยิ่งขึ้นด้วยการ ปั่นเเหวี่ยงบนสารละลายน้ำตาลต่างระดับ (10-40% sucrose) นำสารละลายไวรัสบริสุทธิ์ PStV-SN และ PStV-T6/97 ไปฉีดในกระต่ายสีขาวเพื่อผลิต แอนติซีรั่ม โดยแอนติซีรั่มต่อเชื้อ PStV-SN และ PStV-T6/97 ที่ผลิตได้มี titer 1:16,000 และ 1:10,000 ตามลำดับ โดยวิธี indirect-ELISA สามารถตรวจหาเชื้อ PStV-SN และ PStV- T6/97 บริสุทธิ์โดยวิธี indirect-ELISA ได้ที่ระดับ 40 และ 30-40 นาโนกรัมของไวรัสตามลำดับ แอนติซีรั่มต่อเชื้อ PStV-SN และ PStV-T6/97 ที่ผลิตได้มีความสัมพันธ์ทางซีรั่มวิทยาแบบ ใกล้ชิดมากกับ PStV ทุกสายพันธุ์ที่ทดสอบ (T2, T3, T4, T5, T7 และ T8) และมีความสัมพันธ์ แบบห่างกับเชื้อ soybean mosaic ~iPotyvirus~i (SMV) แต่ไม่มีความสัมพันธ์ทางซีรั่มวิทยา กับเชื้อ tobacco mosaic ~iTobamovirus~i (TMV), cucumber mosaic ~iCucumovirus~i (CMV), peanut bud necrosis ~iTospovirus~i (PBNV) และไวรัสอื่น ๆ ในสกุล ~iPotyvirus~i ได้แก่ cowpea aphid-borne mosaic ~iPotyvirus~i (CAMV), chilli vein-banding mottle ~iPotyvirus~i (CVbMV), papaya ring spot ~iPotyvirus~i (PRSV) และ peanut mottle ~iPotyvirus~i (PMV) จากคุณสมบัติทางชีววิทยาและทางซีรั่มวิทยาจึงจัดจำแนกเชื้อ PStV-SN และ PStV-T6/97 เป็นสายพันธุ์ที่แตกต่างกันของเชื้อ PStV cDNA probes ที่ติดสลากด้วยสาร Digoxigenin จำเพาะกับบริเวณภายในยีน replicase (probe # 14) และยีนโปรตีนห่อหุ้ม (probe # 28) ของจีโนมเชื้อ PStV-SN ถูกนำมาศึกษา cDNA probe ทั้งสองชนิดสามารถไฮบริไดซ์กับเชื้อ PStV ที่นำมาทดสอบทุกสายพันธุ์ที่นำมาศึกษา มี ความไวในการตรวจหา PStV-SN บริสุทธิ์และกรดนิวคลีอิกที่สกัดจากใบพืชเป็นโรคที่ระดับ 1 นาโนกรัม ไม่เกิดปฏิกิริยาไฮบริไดเซชั่นกับกรดนิวคลีอิกจากเชื้อ TMV, CMV, PBNV, CAMV, CVbMV, PRSV, PMV และ SMV บัฟเฟอร์ที่เหมาะสมที่สุดสำหรับสกัดกรดนิวคลีอิกจากใบพืชเป็นโรค คือ บัพเฟอร์ TNA 1 (0.4 M Tris-HCl pH 8.0, 1% (w/v) SDS, 5 mM EDTA pH 8.0, 4% (v/v) 2-mercaptoethanol) น้ำคั้นจากใบพืชเป็นโรคเตรียมได้โดยบดใบพืชในสารละลาย crude extract 2 (12X SSC + 14.8% formaldehyde) โดยตรงในอัตราส่วนเท่ากัน สภาพไฮบริไดเซชั่นประกอบด้วย hybrid-buffer 2 ที่มี 50% formamide เป็นส่วนประกอบและเขย่าเบา ๆ อย่างต่อเนื่องที่อุณหภูมิ 50 (+,ฐ)C นาน 16 ขั่วโมง cDNA probe ทั้งสองชนิดไฮบริไดซ์กับ PStV-RNA จากใบถั่วลิสง ที่มีเชื้อ PStV เข้าทำลายตามธรรมชาติ และในวัชพืชจากแปลงปลูกถั่วลิสง ทั้งในสภาพของ total nucleic acid หรือน้ำคั้นใบพืช พบวัชพืช 3 ชนิด คือ หิ่งเม่น ~i(Crotolaria striata),~i ตำลึง ~i(coccinia indica)~i และกระดุมใบ ~i(Richardia~i sp.) ให้ผลบวกกับแอนติซีรั่มและ cDNA probe ทั้งสองชนิดที่จำเพาะกับเชื้อ PStV-SN จึงคาดว่าวัชพืชเหล่านี้เป็นพืชพักพิงของเชื้อ PStV โดยในการศึกษาครั้งนี้มีเพียงหิ่งเม่นที่สามารถยืนยันได้ว่าเป็นพืชอาศัยตามธรรมชาติของ เชื้อ PStV เทคนิค dot blot hybridization สามารถนำมาใช้ตรวจหาเชื้อ PStV ในเมล็ดถั่วลิสงได้ ปริมาณไวรัสในเมล็ดที่สามารถตรวจได้โดยทันทีด้วย cDNA probes เทียบเท่ากับ 10 นาโนกรัมไวรัส บริสุทธิ์ซึ่งมีความไวมากกว่าการตรวจด้วยวิธี indirect-ELISA นอกจากนี้พบว่ามี 3 ใน 10 เมล็ด ของเมล็ดถั่วลิสงที่ให้ผลลบกับการทำปฏิกิริยากับแอนติซีรั่ม PStV-SN โดยวิธี indirect- ELISA แต่ให้สัญญาณไฮบริไดซ์ที่ชัดเจนมากกับ cDNA probes การเตรียมกรดนิวคลีอิกจากเมล็ด ทำได้โดยการบดเนื้อเยื่อส่วนใบเลี้ยงใน seed extract 1 (0.4 M Tris-HCl pH 8.0, 2% (w/v) SDS, 5 mM EDTA pH 8.0, 4% (v/v) 2-mercaptoethanol) แล้วสกัดด้วย phenol:chloroform และตกตะกอนกรดนิวคลีอิกด้วยเอทธานอล ปริมาณตัวอย่างเนื้อเยื่อใบเลี้ยงที่ให้ผลการตรวจสอบ ที่ชัดเจน คือ อย่างน้อย 0.5 กรัมต่อตัวอย่าง นำสารละลายกรดนิวคลีอิกผสมกับสารละลาย denature buffer (12X SSC + 14.8% formaldehyde) ในปริมาตรเท่ากัน นำไปให้ความร้อนที่ 65 (+,ฐ)C นาน 15 นาที แล้วทำให้เย็นลงโดยรวดเร็วบนน้ำแข็งก่อนการหยดลงบนแผ่นไนลอน