การวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนและเปรียบเทียบทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 1 ระหว่างการสอนโดยใช้ผังมโนมติรูปตัววีกับการสอนปกติ ใช้วิธีการวิจัยแบบ Pretest- Posttest Control Group Design กลุ่มตัวอย่างได้จากการสุ่มอย่างง่าย จากห้องเรียนที่มี คะแนนเฉลี่ยของภาคเรียนที่ผ่านมาใกล้เคียงกัน จากนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียน ศรีบุญเรืองวิทยาคาร อำเภอศรีบุญเรือง จังหวัดหนองบัวลำภู จำนวน 2 ห้องเรียน เป็นกลุ่ม ทดลอง 38 คน กลุ่มควบคุม 43 คน กลุ่มทดลองได้รับการสอนโดยใช้ผังมโนมติรูปตัววี กลุ่ม ควบคุมได้รับการสอนปกติตามคู่มือครูของสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ในเวลา 7 สัปดาห์ สัปดาห์ละ 3 คาบ รวม 21 คาบ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบทดสอบวัดความรู้พื้นฐานเป็นแบบทดสอบอิงเกณฑ์มี ค่าความเชื่อมั่น 0.91 แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน มีค่าความเชื่อมั่น 0.89 และแบบ ทดสอบวัดทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ขอยืมจากเจริญศรี ชมภูผล การวิเคราะห์ข้อมูลใช้ สถิติทดสอบที (t-test) พบว่า 1. ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ เรื่อง โลกสีเขียว ของนักเรียนที่ได้รับ การสอนโดยใช้ผังมโนมติรูปตัววี สูงกว่านักเรียนที่สอนปกติตามคู่มือครูของสถาบันส่งเสริม การสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 2. ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ของนักเรียนที่ได้รับการสอนโดยใช้ผังมโนมติรูป ตัววี สูงกว่านักเรียนที่สอนปกติตามคู่มือครูของ สสวท. อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05