การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และ ความต้องการของศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัด 2) เพื่อเปรียบเทียบความคิดเห็น ระหว่างผู้บริหารศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัด และครูพี่เลี้ยง 3) เพื่อศึกษา ข้อเสนอแนะแนวทางการพัฒนาศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัด กลุ่มตัวอย่าง ประกอบด้วยผู้บริหารศูนย์ฯ 155 รูป และครูพี่เลี้ยง 230 คน รวม 385 รูป/คน เครื่องมือในการวิจัยใช้แบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง การวิเคราะห์ ข้อมูลใช้โปรแกรมสำเร็จรูป SPSS/PC+ เพื่อหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบน มาตรฐาน และเปรียบเทียบความคิดเห็นโดยใช้สถิติ t-test ผลการวิจัยพบว่า 1) ศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัด ส่วนมากมีห้องเรียน 2 ห้องเรียน นักเรียนมีอายุระหว่าง 2-5 ปี ผู้บริหารศูนย์ฯ และครูพี่เลี้ยงจบการศึกษา ระดับมัธยมศึกษา ครูพี่เลี้ยงผ่านการฝึกอบรมร้อยละ 55 อาคารเรียนส่วนมาก เป็นอาคารเรียนถาวร ทุกศูนย์ฯ ได้รับงบประมาณจากกรมการศาสนาสภาพ สนามเด็กเล่นส่วนมากมีเครื่องเล่นไม่เพียงพอ มีการบริการอาหารเสริม (นม) และอาหารกลางวันโดยไม่เก็บเงินจากผู้ปกครอง การจัดกิจกรรมยึดตามแนวทาง ที่กรมการศาสนากำหนด 2) การปฏิบัติงานของศูนย์ฯ ทั้ง 5 ได้แก่ งานบุคลากร งานวิชาการ งานงบประมาณ งานอาคารสถานที่และสิ่งแวดล้อม งานความสัมพันธ์กับชุมชนและ การประชาสัมพันธ์ โดยภาพรวมมีการปฏิบัติในระดับ ปานกลาง 3) ผลการเปรียบเทียบความคิดเห็นระหว่างผู้บริหารศูนย์ฯ และครู พี่เลี้ยงปรากฏว่าไม่แตกต่างกัน (ที่นัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05) 4) ผู้เชี่ยวชาญ ผู้บริหารศูนย์ฯ และครูพี่เลี้ยงมีข้อเสนอแนะแนวทาง การพัฒนาศูนย์ฯ โดยภาพรวมดังนี้ ควรมีอาคารเรียนถาวรและเป็นเอกเทศ มีขอบเขต เป็นสัดส่วนและมีสิ่งแวดล้อมที่ดีผู้บริหารศูนย์ฯ และครูพี่เลี้ยงควร ได้รับการฝึกอบรมอย่างสม่ำเสมอ การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนควรยึดแนว การจัดกิจกรรมและประสบการณ์ของกรมการศาสนา ด้านงบประมาณศูนย์ฯ ควรมี แผนการใช้งบประมาณที่ดี ควรหางบประมาณจากภาคเอกชนมาสนับสนุนและจัดตั้ง เป็นกองทุนหรือมูลนิธิเพื่อสนับสนุนกิจการของศูนย์ฯ และควรให้ชุมชนเข้า มามีส่วนร่วมในการจัดและดำเนินงานของศูนย์ฯอย่างจริงจังมากขึ้น