การวิจัยเชิงปฏิบัติการเรื่องนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา การพยาบาลเกี่ยวกับการควบคุมอาหาร เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยเบาหวาน ควบคุมอาหารได้สอดคล้องกับการดำเนินชีวิต และควบคุมระดับ น้ำตาลในเลือดได้ สถานที่เก็บข้อมูล ได้แก่ โรงพยาบาลพล หมู่บ้านในเขตเทศบาลพล และนอกเขตเทศบาลพล ผู้ป่วยเบาหวาน ที่ร่วมศึกษาวิจัย ได้แก่ ผู้ป่วยเบาหวานชนิดไม่พึ่งอินสุลิน จำนวน 10 คน ที่ขึ้นทะเบียนรับการรักษาที่คลินิกเบาหวาน แผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลพล ได้รับการรักษาด้วยวิธีการรับประทานยาเม็ดลดน้ำตาล การเลือกเป็นแบบ เจาะจงตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้ เก็บรวบรวมข้อมูล โดยการสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม ใน ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์-พฤศจิกายน 2537 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ โดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (Content Analysis) ส่วนการวิเคราะห์ ข้อมูลเชิงปริมาณ ใช้สถิติเชิงพรรณนา (Descriptive Statistics) ในการวิเคราะห์ตามคุณลักษณะทั่วไปของผู้ร่วมศึกษาวิจัย และใช้สถิติวิเคราะห์ McNemar test ในการวิเคราะห์เปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ย ของระดับ HbA1c ก่อนและหลังทำการวิจัย ผลการวิจัยพบว่า 1. ปฏิบัติการพยาบาลที่ช่วยให้ผู้ที่ควบคุมอาหารไม่ได้ (HbA1c10โมล%) สามารถปรับตัวและวิธีการปฏิบัติเรื่องการรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย และการรับประทานยา จนสามารถดำเนินการควบคุมอาหารได้ และสามารถ ควบคุมเบาหวานให้อยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้ (HbA1c<10โมล%) ระบบ การพยาบาลที่ผู้วิจัยนำมาใช้ คือ ระบบการพยาบาลแบบสนับสนุนและให้ ความรู้ ร่วมกับให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมในการควบคุมอาหาร โดยมีวิธีการปฏิบัติ ดังนี้ 1) ตั้งเป้าหมายร่วมกันในการควบคุมอาหาร 2) ให้ความรู้ตามสภาพจริง 3) กำหนดวิธีการควบคุมอาหารด้วยตนเอง 4) เป็นที่ปรึกษาให้กับผู้ป่วย 5) ให้ความมั่นและให้กำลังใจอย่างต่อเนื่อง 6) สร้างสัมพันธภาพเชิงบำบัด 7) ส่งเสริมสัมพันธภาพระหว่างผู้ป่วยและครอบครัว 8) สนับสนุนให้สมาชิก ในครอบครัวมีส่วนร่วมในการควบคุมอาหาร และ 9) ส่งเสริมแรงจูงใจ 2. ระบบบริการผู้ป่วยเบาหวาน จะต้องปรับวิธีการให้บริการ เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยสามารถควบคุมอาหารได้อย่างแท้จริง ดังนี้ 1) บุคลากร ต้องประกอบด้วยเจ้าหน้าที่หลายฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ทำงานร่วมกันเป็นทีม โดยมีพยาบาลเป็นผู้รับผิดชอบผู้ป่วยและประสานการดูแล 2) เจ้าหน้าที่ ในทีมสุขภาพควรมีบทบาทในการสนับสนุน เป็นที่ปรึกษา และเอื้ออำนวยสิ่ง ที่เป็นประโยชน์แก่ผู้ป่วย 3) ให้บริการโดยยึดผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง 4) ติดตามประเมินผลการปฏิบัติเป็นระยะๆ โดยประเมินการปฏิบัติตัว ของผู้ป่วย และภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้น 3. ประสิทธิผลของการควบคุมอาหาร ระดับฮีโมโกลบินเอวันซี (HbA1c) ก่อนการควบคุมอาหาร มีค่าเฉลี่ย 9.51 โมล% หลังการควบคุม อาหาร 3 เดือน มีค่าเฉลี่ย 6.02 โมล% ก่อนและหลังการควบคุมอาหาร มีค่าระดับฮีโมโกลบินเอวันซีลดลงแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05)