การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงบรรยาย โดยมี วัตถุประสงค์คือ (1) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง ความเครียดกับปัจจัยด้านการฝึกปฏิบัติงานภาครักษาพยาบาล ของนักศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตรสาธารณสุขศาสตร์ชั้น ปีที่ 1 ที่ฝึกปฏิบัติงานในโรงพยาบาลชุมชน (2) เพื่อศึกษา ระดับความเครียดของนักศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตร สาธารณสุขศาสตร์ชั้นปีที่ 1 ซึ่งฝึกปฏิบัติงานในโรงพยาบาล ชุมชนแต่ละพื้นที่จังหวัด กลุ่มประชากรคือนักศึกษาวิทยาลัย การสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดขอนแก่น ชั้นปีที่ 1 จำนวน 140 คน ที่ออกฝึกปฏิบัติงานภาครักษาพยาบาลใน 4 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดขอนแก่น นครราชสีมา กาฬสินธุ์ และ มหาสารคาม โดยออกฝึกตั้งแต่ 1 พฤษภาคม 2538 ถึง 17 กันยายน 2538 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ประกอบด้วย แบบสอบถามปัจจัยด้านการฝึกปฏิบัติงานที่ผู้วิจัยสร้าง ขึ้นเอง และแบบสำรวจความเครียดซึ่งผู้วิจัยดัดแปลง และปรับปรุงโดยยึดแนวแบบสำรวจความเครียดซึ่งพัฒนา มาจาก Health Opinion Survey ของ Macmillan, 1957 พัฒนาโดย อัมพร กุลเวชกิจ และแบบสำรวจความ เครียดของ Dougan and others, 1986. พัฒนาโดย ชูศรี เลิศรัตน์เดชากุล การวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง ความเครียดกับปัจจัยการฝึกปฏิบัติงานภาครักษาพยาบาล ใช้การวิเคราะห์สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน (Pearson Product Moment Correlation Coefficients) และศึกษาระดับความเครียดใช้ค่าเฉลี่ย (Mean) และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Diviation) การศึกษาครั้งนี้สามารถสรุปผลการวิจัยได้ดังนี้ 1. ความสัมพันธ์ระหว่าง ความเครียดกับปัจจัย ด้านการฝึกปฏิบัติงานภาครักษาพยาบาลของนักศึกษาหลักสูตร ประกาศนียบัตรสาธารณสุข ที่ฝึกปฏิบัติงานในโรงพยาบาล ชุมชนในพื้นที่ทั้ง 4 จังหวัด ปรากฎว่ามีความสัมพันธ์เชิง นิเสธกับทุกปัจจัยด้านการฝึกปฏิบัติงาน โดยมีความสัมพันธ์ ระหว่าง ความเครียดกับลักษณะงานที่ฝึกปฏิบัติมีค่า สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์สูงสุด (r = -.3720) และความ สัมพันธ์ระหว่างความเครียดกับสัมพันธภาพระหว่างนักศึกษา กับบุคลากร (แพทย์, พยาบาล) มีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ รองลงมา (r = -.2080) ส่วนความสัมพันธ์ระหว่าง ความเครียดกับการนิเทศของอาจารย์ จากวิทยาลัยมีค่า สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ต่ำสุด (r = -.1291) ความสัมพันธ์ระหว่างความเครียดกับปัจจัยด้าน การฝึกปฏิบัติงานภาครักษาพยาบาลในแต่ละพื้นที่จังหวัด ปรากฏว่า1.1 ความสัมพันธ์ระหว่างความเครียดกับปัจจัย ด้านลักษณะงานที่ฝึกปฏิบัติของนักศึกษาในโรงพยาบาลชุมชน ในจังหวัดนครราชสีมา มีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เชิงนิเสธ สูงสุด (r = -.6212) และจังหวัดที่รองลงมาคือจังหวัด ขอนแก่น (r = -.3597)1.2 ความสัมพันธ์ระหว่างความเครียดกับปัจจัย ด้านสัมพันธภาพระหว่างนักศึกษากับบุคลากร (แพทย์,พยาบาล) ในโรงพยาบาลชุมชนในจังหวัดมหาสารคาม มีค่าสัมประสิทธิ์ สหสัมพันธ์เชิงนิเสธสูงสุด (r = -.6534) และจังหวัดที่ รองลงมาคือจังหวัดขอนแก่น (r = -.2214)1.3 ความสัมพันธ์ระหว่างความเครียดกับปัจจัย ด้านระบบบริหารการฝึกภาคปฏิบัติของนักศึกษา ในโรงพยาบาล ชุมชนในจังหวัดขอนแก่นมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เชิง นิเสธสูงสุด (r = -.2529) และจังหวัดที่รองลงมาคือ จังหวัดนครราชสีมา (r = -.1295)1.4 ความสัมพันธ์ระหว่างความเครียดกับปัจจัย ด้านความสำเร็จในงานของนักศึกษาในโรงพยาบาลชุมชน ในจังหวัดนครราชสีมา มีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เชิง นิเสธสูงสุด (r = -.1908) และจังหวัดที่รองลงมาคือ จังหวัดขอนแก่น (r = -.1216)1.5 ความสัมพันธ์ระหว่างความเครียดกับปัจจัย ด้านการนิเทศของอาจารย์จากวิทยาลัยของนักศึกษาใน โรงพยาบาลชุมชนในจังหวัดมหาสารคาม มีค่าสัมประสิทธิ์ สหสัมพันธ์เชิงนิเสธสูงสุด (r = -.3538) และจังหวัดที่ รองลงมาคือจังหวัดขอนแก่น (r = -.2066) 2. ระดับความเครียด ของนักศึกษาหลักสูตร ประกาศนียบัตรสาธารณสุขศาสตร์ชั้นปีที่ 1 ซึ่งฝึกปฏิบัติ งานในโรงพยาบาลชุมชนทั้งสี่จังหวัด อยู่ในระดับปานกลาง