การทดลองนี้เป็นการศึกษาถึงผลของระดับแอมโมเนียใน กระเพาะรูเมน ที่มีผลต่อปริมาณการกินได้ การย่อยได้ กระบวน การหมัก ผลผลิตสุดท้าย การสังเคราะห์จุลินทรีย์ โปรตีน และ การเมทธาบอไลซ์ในกระแสเลือดของกระบือปลัก โดยใช้กระบือปลัก จำนวน 5 ตัว เป็นกระบือเพศผู้ที่มีอายุประมาณ 3 ปี มีน้ำหนัก 325(+,-)24.9 กก. จัดสุ่มสัตว์ตามแผนการทดลองแบบ 5 x 5 ลาตินสแควส์ (Latin square) โดยจัดการให้อาหารข้นระดับ 0.8% ของน้ำหนักตัว ให้ฟางข้าวเป็นอาหารหยาบ โดยให้กินแบบ เต็มที่ (ad lib.) ทำการฉีดสารละลาย (infuse) แอมโมเนียม ไบคาร์บอเนทในปริมาณ 0, 150, 300, 450 และ 600 กรัม/วัน ตลอดเวลาในช่วงการทดลอง ทำการทดลองช่วงเวลาละ 13 วัน โดยสัตว์จะได้รับอาหารและการ infuse สารละลายตามทรีทเมนต์ ซึ่งในขณะทดลองจะทำการเก็บข้อมูล ปริมาณการกินได้ของอาหาร หยาบและอาหารข้น ในวันที่ 9-10 ของช่วงการทดลองจะทำการสุ่ม เก็บน้ำรูเมน เพื่อตรวจวัดค่าความเป็นกรดและด่าง (pH) แอมโมเนีย-ไนโตรเจน (NH(,3)-N) และกรดไขมันระเหยได้ (volatile fatty acid, VFA) และทำการสุ่มเลือดจากเส้นเลือด jugular vein ที่เวลา 0, 1, 1.5, 2, 3, 4 และ 5 ชั่วโมง หลังการให้อาหาร ทำการชั่งน้ำหนักมูลและปัสสาวะของกระบือ แต่ละตัว พร้อมเก็บตัวอย่างทั้งมูลและปัสสาวะในวันที่ 11, 12 และ 13 ของช่วงการทดลอง โดยตัวอย่างมูลจะทำการวิเคราะห์ หาวัตถุแห้ง ปริมาณเยื่อใย NDF, ADF และโปรตีนหยาบ เพื่อ ศึกษาผลการย่อยได้ ทำการสุ่มตัวอย่างปัสสาวะเพื่อวิเคราะห์หา purine derivatives จากการทดลองพบว่าการเติมสารละลาย แอมโมเนียมไบคาร์บอเนทในปริมาณสูงขึ้นจาก 0, 150, 300, 450 และ 600 กรัม/วัน มีผลให้ความเข้มข้นของแอมโมเนีย-ไนโตรเจน ในกระเพาะรูเมนเพิ่มสูงขึ้นจาก 7.1 ถึง 34.4 mg% ตามลำดับ (P<0.01) ค่าความเป็นกรดเป็นด่างโดยเฉลี่ยของกระเพาะรูเมน อยู่ในช่วงที่เหมาะสมกับการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ (6.2-6.7) สำหรับผลการผลิตกรดไขมันที่ระเหยได้ทั้งหมดจะสูงสุดที่ระดับของ แอมโมเนีย-ไนโตรเจนเท่ากับ 13.6 mg% โดยการผลิตจะมีความ แตกต่างกัน (P<0.1) ตามระดับการเติมสารละลายแอมโมเนียม ไบคาร์บอเนต ระดับของยูเรียในกระแสเลือดจะมีความแตกต่างกัน โดยจะเพิ่มขึ้นจาก 12.9 ถึง 39.3 mg% (P<0.01) ตามระดับ ของแอมโมเนียไนโตรเจนที่เพิ่มขึ้นในกระเพาะรูเมน ปริมาณการ กินได้ทั้งหมดจะมีค่าสูงที่สุดเมื่อระดับแอมโมเนียเท่ากับ 13.6 mg% ทั้งนี้ค่าสัมประสิทธิ์การย่อยได้ของวัถตุแห้งและเยื่อใย ADF มีค่า สูงขึ้นเมื่อระดับของแอมโมเนีย-ไนโตรเจนสูงเท่ากับ 13.6 mg% ส่วนการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ในกระเพาะรูเมน ทั้งแบคทีเรีย และโปรโตซัวจะเพิ่มขึ้นสูงสุดเมื่อระดับแอมโมเนียเท่ากับ 17.6 mg% ผลการวิเคราะห์หา purine derivative ใน ปัสสาวะ พบว่ามีผลโดยรวมไม่แตกต่างกัน (P>0.1) แต่พบว่า กรดยูริก (uric acid) จะมีความแตกต่างกัน (P<0.09) โดยมี ปริมาณความเข้มข้นสูงขึ้นเมื่อระดับแอมโมเนียเพิ่มขึ้น และพบว่า กรดอะแลนโตอิน (allantoin) มีระดับสูงสุดเมื่อระดับแอมโมเนีย เท่ากับ 17.6 mg% โดยไม่มีความแตกต่างกัน (P>0.1) อย่างไร ก็ตามปริมาณการกินได้ของฟางข้าว กรดไขมันที่ระเหยได้และ ความสามารถในการย่อยได้ จะสูงสุดเมื่อกระบือได้รับการเติม สารละลายแอมโมเนียมไบคาร์บอเนตที่ระดับ 300 กรัม/วัน ซึ่งมีผลให้ระดับของแอมโมเนียไนโตรเจนมีค่าประมาณ 13.6 mg% ส่วนการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ ทั้งโปรโตซัวและแบคทีเรียจะดี ที่สุดเมื่อระดับของแอมโมเนียมีค่าประมาณ 17.6 mg% จากการ ทดลองนี้สามารถสรุปว่าระดับแอมโมเนียไนโตรเจนที่เหมาะสมใน กระเพาะรูเมนของกระบือจะอยู่ในช่วง 13.6-17.6 mg%