การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความ เครียดกับวิธีการเผชิญความเครียดและความสัมพันธ์ระหว่างวิธีการ เผชิญความเครียดกับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคเบาหวาน โดยใช้กรอบ ทฤษฎีของ Lazarus และ Folkman ( 1984 ) กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษา คือผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดไม่พึ่งอินสุลิน ที่รักษาโดยการรับประทานยา มาติดตามการรักษาที่ห้องตรวจโรคทางอายุรศาสตร์ แผนกตรวจรักษาผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลศรีนครินทร์ โดยวิธีการสุ่มอย่างมีระบบ (Systematic Sampling) จำนวน 123 ราย ระหว่างวันที่ 25 เมษายน ถึง วันที่ 9 มิถุนายน 2537 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมิน ความเครียด ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นตามแนวคิดของ Armstrong (1987) ซึ่งมีความ ตรงตามเนื้อหาและมีความเที่ยง ((...) = 0.79) แบบประเมินวิธีการ เผชิญความเครียดเป็นเครื่องมือของ Jalowice และคณะ (1984) โดยปรับ ปรุงสำนวนภาษาบางข้อจากที่ นิตยา สุทธยากร (2531) ได้แปลไว้และ มีความเที่ยง ((...) = 0.76) และแบบประเมินคุณภาพชีวิตที่ผู้วิจัยดัดแปลง มาจากแบบประเมินคุณภาพชีวิต (QOLS) ของ Flanagan (1978) และ Burckhardt และคณะ (1989) ซึ่งมีความหมายตรงตามเนื้อหาและมี ความเที่ยง ((...) = 0.77) รวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ สถิติที่ ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การจัดอันดับที่ การหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของ เพียร์สัน และการทดสอบนัยสำคัญทางสถิติของ ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์โดย การทดสอบที ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. ผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ไม่พึ่งอินสุลินมีความเครียดโดยเฉลี่ย เล็กน้อย (x(...) = 1.45, SD = 0.706) ใช้วิธีการเผชิญความ เครียดนาน ๆ ครั้ง (x(...) = 2.358, SD = 1.003) มีคุณภาพชีวิต ในระดับที่พึงพอใจเป็นส่วนใหญ่ (x(...) = 5.674, SD = 1.121) 2. ความเครียดโดยรวม ความเครียดด้านจิตสังคม ความเครียด ด้านการ จัดการเกี่ยวกับโรคด้วยตนเอง และความเครียดด้านความรู้ หรือทักษะ มีความสัมพันธ์ทางบวกกับวิธีการเผชิญความเครียด ของผู้ป่วย โรคเบาหวานชนิดที่ไม่พึ่งอินสุลินอย่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r=0.625, 0.477, 0.625, 0.390

P < 0.001 ตามลำดับ) 3. วิธีการเผชิญความเครียดโดยรวม วิธีการเผชิญความเครียด ชนิดที่มุ่งปรับสภาพอารมณ์ และวิธีการเผชิญความเครียดชนิดที่มุ่งแก้ไข ปัญหา ไม่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ไม่พึ่ง อินสุลิน (r = -0.019, -0.103, 0.076

P > 0.05 ตามลำดับ)