การศึกษาครั้งนี้เป็นวิจัยกึ่งทดลอง เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการ ให้ข้อมูลเกี่ยวกับสิ่งเร้าต่อระดับความรู้ และการปรับตัวของผู้ป่วยภาย หลังการผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจ ตลอดจนศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างระดับ ความรู้ กับการปรับตัวของผู้ป่วยภายหลัง ได้รับโปรแกรมการให้ข้อมูลเกี่ยว กับสิ่งเร้า กรอบแนวคิดที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยใช้ทฤษฎีการปรับตัวของ รอย และหลักการเรียนรู้ของผู้ใหญ่ของโนลส์ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ ผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาโดยการ ผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจที่โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ในช่วงเดือนพฤศจิกายน 2536 ถึงเดือนพฤษภาคม 2537 จำนวน 12 คน โดยจับคู่กลุ่มตัวอย่างที่มีการวินิจฉัยโรค และระดับ สมรรถภาพของหัวใจก่อนผ่าตัดคล้ายคลึงกัน ตำแหน่งของการเปลี่ยนลิ้น หัวใจ และชนิดของลิ้นหัวใจเทียมที่เปลี่ยนให้เหมือนกัน แล้วสุ่มเข้ากลุ่ม ทดลอง และกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 6 คน โดยกลุ่มทดลองเป็นกลุ่มที่ได้รับ โปรแกรมการให้ข้อมูลเกี่ยวกับสิ่งเร้า โปรแกรมการให้ข้อมูลเกี่ยวกับสิ่งเร้า เป็นโปรแกรมที่ผู้วิจัยสร้าง ขึ้นโดยอิงแนวคิดทฤษฎีการปรับตัวของรอย ซึ่งเป็นการให้ข้อมูลเกี่ยว กับสิ่งเร้าหรือสาเหตุของพฤติกรรมการปรับตัวที่ผู้ป่วย ภายหลังการผ่า ตัวเปลี่ยนลิ้นหัวใจ ส่วนใหญ่ต้องเผชิญ ซึ่งจะถูกบันทึกเนื้อหาในเทปบันทึก เสียงและมีภาพพลิกประกอบ โดยแบ่งเนื้อหาการให้ข้อมูลออกเป็น 5 ครั้ง โดยจะให้ในช่วงเช้าและช่วงเย็นของแต่ละวัน ติดต่อกันเป็นเวลา 3 วัน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบบันทึกข้อมูลส่วนตัว แบบวัด ความรู้เกี่ยวกับสิ่งเร้าที่มีผลต่อการปรับตัวของผู้ป่วยภายหลัง การผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจ และแบบประเมินการปรับตัวของผู้ป่วยภายหลัง การผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจ ซึ่งดัดแปลงมาจากแบบประเมินการปรับตัวของ ผู้ป่วยภายหลังการผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจ ที่สร้างโดยเพลินพิศ เลาหวิริยะกมล (2531) แบบประเมินการปรับตัวของผู้ป่วยโรคลิ้นหัวใจที่สร้างโดย อัญชลี ฐิตะปุระ (2536) แบบประเมินการปรับตัว ของผู้ป่วยโรคกล้าม เนื้อหัวใจตาย ที่สร้างโดย กุลธิดา พานิชกุล (2536) และแบบประเมิน การปรับตัวด้านอัตมโนทัศน์ ของผู้ป่วยไตวายเรื้อรังที่รักษาด้วยการล้างไต ทางช่องท้อง ชนิดถาวร ที่สร้างโดย เผชิญ โชคบำรุง (2535)เครื่องมือ ได้ผ่านการตรวจสอบความตรงจากผู้ทรงคุณวุฒิและหาค่าความเที่ยงได้เท่ากับ 0.77 และ 0.89 ตามลำดับ ผู้ป่วยทั้งสองกลุ่ม ได้รับการทดสอบระดับความรู้ในวันที่จำหน่าย จากโรงพยาบาล และได้รับการประเมินการปรับตัว 3 เดือน หลังการ ผ่าตัด สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การทดสอบของ แมน-วิทนีย์ ยู และการหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ แบบอันดับที่ของ สเพียร์แมน ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. ผู้ป่วยที่ได้รับโปรแกรมการให้ข้อมูลเกี่ยวกับสิ่งเร้า มีระดับความ รู้สูงกว่าผู้ป่วยที่ไม่ได้รับโปรแกรมการให้ข้อมูลเกี่ยวกับสิ่งเร้า อย่าง มีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.001 2. ผู้ป่วยที่ได้รับโปรแกรมการให้ข้อมูลเกี่ยวกับสิ่งเร้า มีการปรับตัว ดีกว่าผู้ป่วยที่ไม่ได้รับโปรแกรมการให้ข้อมูลเกี่ยวกับสิ่งเร้า อย่างมีนัย สำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 3. ระดับความรู้มีความสัมพันธ์ทางบวกกับการปรับตัวโดยรวม ของผู้ป่วย ภายหลังการผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจ หลังจากได้รับโปรแกรมการให้ข้อมูล เกี่ยวกับสิ่งเร้า อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 แต่เมื่อพิจารณา รายด้าน พบว่า ระดับความรู้มีความสัมพันธ์ทางบวกกับการปรับตัว ด้าน อัตมโนทัศน์ ด้านบทบาทหน้าที่ และด้านการพึ่งพาระหว่ากัน ของผู้ป่วย ภายหลังการผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจ หลังจากได้รับโปรแกรมการให้ข้อมูล เกี่ยวกับสิ่งเร้า อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01, 0.05 และ 0.05 ตามลำดับ แต่ระดับความรู้มีความพันธ์ทางบวกกับการปรับตัวด้านร่างกาย ของผู้ป่วยภายหลังการผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจหลังจากได้รับโปรแกรมการให้ ข้อมูลเกี่ยวกับสิ่งเร้า อย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ