การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายถึงความต้องการด้านจิต วิญญาณในผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคมะเร็ง ในโรงพยาบาลศรีนครินทร์ ว่ามี สิ่งใดบ้างมีความสัมพันธ์กับสิ่งนั้นอย่างไร และความเจ็บป่วยมีผลกระทบต่อ ความต้องการด้านจิตวิญญาณอย่างไร กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้คือ ผู้ป่วยที่มีอายุ 60 ปี ขึ้นไป จำนวน 75 คน ที่ป่วยด้วยโรคมะเร็งในระยะที่ 3-4 ได้รับการ รักษาด้วยรังสีบำบัด และ/หรือเคมีบำบัด จำนวน 75 คน ในระหว่าง เดือนมีนาคม - มิถุนายน 2536 เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูลเป็น แบบสัมภาษณ์อย่างมีแบบแผน และแบบสัมภาษณ์ชนิดเจาะลึก ผลการวิจัยพบว่า 1. ความต้องการด้านจิตวิญญาณในผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคมะเร็ง คือ 1.1 สิ่งที่เป็นความต้องการด้านจิตวิญญาณประกอบด้วย1.1.1 สิ่งที่ให้ความหมายแก่ชีวิต ได้แก่ ศาสนา ร้อยละ 66.67 ลูก-หลาน-คู่สมรส ร้อยละ 41.33 หน้าที่การงานในทุกบทบาทร้อยละ 16.001.1.2 สิ่งที่เป็นจุดมุ่งหมายสูงสุดของชีวิตได้แก่ การหาย จากโรคและการมีสุขภาพดี ร้อยละ 56.00 การปฏิบัติตามความเชื่อทางศาสนา ร้อยละ 37.33 การมีชีวิตอยู่ให้ยาวนานที่สุดเพื่อดูความเจริญเติบโตและความ สำเร็จของลูกหลานไปเรื่อย ๆ ร้อยละ 36.00 การปฏิบัติหน้าที่ในทุกบทบาท ร้อยละ 16.00 การตายอย่างสงบเรียบร้อย 2.67 การสร้างสิ่งที่เป็นสาธารณ ประโยชน์ร้อยละ 1.33 และการได้เห็นลูกบวชก่อนตายร้อยละ 1.331.1.3 สิ่งที่ให้ความหวังและกำลังใจได้แก่ ศาสนาร้อยละ 85.33 ความสำเร็จในหน้าที่ตนเองร้อยละ 4.00 และกลุ่มตัวอย่างยอมรับว่า สิ่งศักดิ์สิทธิ์เป็นสิ่งที่ให้ความหวัง และกำลังใจร้อยละ 98.671.1.4 ความเชื่อและค่านิยมเป็นสิ่งที่ให้ความสบายใจ และ เป็นสิริมงคลในการดำเนินชีวิต ร้อยละ 100.00 (n = 75) 1.2 ความสัมพันธ์กับสิ่งที่เป็นความต้องการด้านจิตวิญญาณของ ผู้ป่วยกลุ่มนี้ คือ1.2.1 ศาสนา เป็นสิ่งที่ให้ความหมาย เป็นจุดมุ่งหมายและ เป็นกำลังใจ ความหวังในฐานะสิ่งศักดิ์สิทธิ์อยากให้ช่วยคุ้มครองเป็นกำลังใจ ทำให้หายจากโรคที่เป็นอยู่ ร้อยละ 100.0 (n = 74) และผู้ป่วยต้องการ ปฏิบัติต่อศาสนาในฐานะสิ่งศักดิ์สิทธิ์คืออย่างน้อยขอให้ระลึกถึงอยู่ในใจ หรือปฏิบัติเช่นเคยในขณะที่อยู่บ้าน ได้แก่ การกราบไหว้บูชา และฐานะที่เป็น แนวทางในการดำเนินชีวิต ยังต้องการปฏิบัติภารกิจเช่นที่เคยปฏิบัติเมื่ออยู่ ที่บ้าน เพื่อทำให้จิตใจสงบ ลดความวิตกกังวล ความทุกข์ทรมานที่เกิดขึ้น ร้อยละ 100.00 (n = 75) แม้กระทั่งในภาวะที่จะต้องพบกับความตาย ยังต้องการศาสนาช่วยทำให้จิตใจสงบไม่ทุรนทุราย ให้ความหวังในชีวิตหลัง ตายอีกด้วย ร้อยละ 100.00 (n = 75)1.2.2 ลูก-หลาน-คู่สมรส เป็นสิ่งที่ให้ความหมาย เป็นจุด มุ่งหมาย เป็นความหวังและกำลังใจ ยังต้องการกำลังใจ ความรัก ความ ห่วงใย ความเอื้ออาทรต่อกัน การปฏิบัติต่อกัน คือ อย่างน้อยขอให้เห็นหน้า พูดคุย ในกรณีที่เบื่ออาหารให้ช่วยจัดอาหารที่ชอบมาให้ ในกรณีที่ช่วยตนเอง ไม่ได้ต้องการให้ช่วยเหลือเรื่องกิจวัตรประจำวันหรือช่วยปฏิบัติภารกิจต่าง ๆ ที่ให้ความหมาย และเป็นจุดมุ่งหมายของชีวิต เช่น การถวายอาหารพระสงฆ์ เป็นต้น และแม้ถึงคราวจะต้องตายก็ให้ได้เห็นหน้าก่อนตาย ร้อยละ 100.00 (n = 61)1.2.3 ความสำเร็จในหน้าที่การงาน ผู้ป่วยทั้ง 3 ราย กล่าวว่าเป็นสิ่งที่ให้กำลังใจ ให้ความภาคภูมิใจ ความสุขใจ เมื่อได้คิดถึง หรือพูดคุยกับผู้อื่น1.2.4 สิ่งศักดิ์สิทธิ์อื่น ๆ นอกเหนือจากศาสนา ผู้ป่วย ทั้ง 21 ราย กล่าวว่า เป็นสิ่งที่ให้ความหวังและกำลังใจ ต้องการระลึกถึง อยู่ในใจ และ/หรือ การได้กราบไหว้บูชา 2. ผลกระทบของการเจ็บป่วยต่อความต้องการด้านจิตวิญญาณ การเจ็บป่วยทำให้รู้สึกมีผลกระทบต่อตนเอง ร้อยละ 74.67 ความรู้สึกดังกล่าว ได้แก่ ความหวาดหวั่นจากการรักษา ความวิตกกังวลจาก ความไม่แน่นอนของชีวิต ความทุกข์ทรมาน และความกลัวจากความเจ็บปวด และความตายทำให้ไม่สามารถปฏิบัติศาสนกิจได้ดังเดิม ร้อยละ 76.00 ต้อง เปลี่ยนแปลงจุดมุ่งหมายสูงสุดในชีวิต ร้อยละ 18.67 การอยู่โรงพยาบาล เป็นอุปสรรคต่อสัมพันธภาพ ระหว่างตนเองกับลูก-หลาน-คู่สมรส เนื่องจาก จำกัดด้วยเวลาเยี่ยม และ/หรือบางรายมีปัญหาทางเศรษฐกิจไม่สามารถอยู่ เฝ้าได้ตลอดเวลา ร้อยละ 81.97 และการอยู่โรงพยาบาลยังได้รับการ ปฏิบัติที่ขัดต่อความเชื่ออย่างมากร้อยละ 1.33