วัตถุประสงค์ของงานทดลองนี้ คือ การศึกษาอิทธิพล ของชนิดและอัตราการใส่ปุ๋ยแคลเซียมต่อการเจริญเติบโต ผลผลิต และคุณภาพเมล็ด ของถั่วลิสงพันธุ์ขอนแก่น 60-3 (พันธุ์เมล็ดโต) และพันธุ์ไทนาน 9 (พันธุ์เมล็ดเล็ก) ได้ทำการทดลองในสภาพดินทรายร่วน (loamy sand) ในนาดอนของเกษตรกร จ.ขอนแก่น มีการให้น้ำชลประทานและใส่ ธาตุอาหารหลัก ธาตุอาหารรอง และธาตุอาหารที่ต้องการปริมาณ น้อยอื่น ๆ โดยทำการทดลองในเดือนมกราคม-พฤษภาคม 2535 ใช้ แผนการทดลองแบบ Split plot โดยมีพันธุ์เป็น main plot และมีทรีทเมนต์ combination ระหว่างปุ๋ยแคลเซียม 3 ชนิด คือ ยิปซัม (17.5% Ca) ปูนขาว (38% Ca) และเปลือกหอยเผา (43% Ca) กับอัตราการใส่ 3 อัตรา คือ 17.5, 35 และ 70 กก. Ca/ไร่ (เทียบเท่ากับการใส่ยิปซัมอัตรา 100, 200 และ 400 กก./ไร่) รวมกับอีก 1 ทรีทเมนต์ที่ไม่ใส่แคลเซียม รวม 10 ทรีทเมนต์ เป็น sub-plot พบว่า การใส่แคลเซียมไม่มีผลทำให้น้ำหนักแห้งทั้งหมด (ยกเว้นราก) ของถั่วลิสงทั้ง 2 พันธุ์แตกต่างกันทางสถิติ เมื่อเทียบกับการไม่ใส่แคลเซียม แต่การใส่แคลเซียมมีผล ทำให้ผลผลิตต่อไร่และคุณภาพของผลผลิตเพิ่มขึ้น โดยพันธุ์ ขอนแก่น 60-3 มีการตอบสนองต่อการใส่แคลเซียม ส่วนพันธุ์ ไทนาน 9 ไม่มีการตอบสนองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ยกเว้น บางลักษณะของคุณภาพผลผลิต ในพันธุ์ขอนแก่น 60-3 พบว่าการใส่แคลเซียมมีผลทำ ให้ผลผลิตฝักแห้งและเมล็ดเพิ่มขึ้น 54 และ 67% ตามลำดับ เมื่อเทียบกับการไม่ใส่แคลเซียม ซึ่งเป็นผลมาจากการเพิ่ม ประสิทธิภาพในการกระจายน้ำหนักแห้งสู่อวัยวะที่เป็นผลผลิต (ดัชนีเก็บเกี่ยว) และการเพิ่มจำนวนเมล็ดดีต่อฝัก เปอร์เซ็นต์กะเทาะ และขนาดเมล็ด (น้ำหนัก 100 เมล็ด) โดยเพิ่มขึ้น 60, 44, 23 และ 13% ตามลำดับ ในด้านคุณภาพ ของผลผลิต การใส่แคลเซียมมีผลทำให้เพิ่มเปอร์เซ็นต์ของจำ นวนและน้ำหนักของเมล็ดขนาดใหญ่ ((...)>0.7 ซม.) 20 และ 9% ตามลำดับ นอกจากนั้นยังเพิ่มเปอร์เซ็นต์ความงอกขึ้นอีก 10% ในทางตรงกันข้ามมีผลทำให้ลดเปอร์เซ็นต์ของจำนวนเมล็ด ขนาดกลาง ((...)>0.5-<0.7 ซม.) และเมล็ดขนาดเล็ก ((...)<0.5 ซม.) เท่ากับ 6 และ 14% ตามลำดับ ทั้งยังลด เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักเมล็ดขนาดกลางและเมล็ดขนาดเล็ก และ เปอร์เซ็นต์เมล็ดที่แสดงอาการ dark plumule โดยลดลง เท่ากับ 7, 2 และ 6% ตามลำดับ เมื่อเทียบกับการไม่ใส่ แคลเซียม ส่วนพันธุ์ไทนาน 9 พบว่าการใส่แคลเซียมไม่มีผลทำ ให้ผลผลิตฟักแห้ง ผลผลิตเมล็ดองค์ประกอบของผลผลิต และดัชนีเก็บเกี่ยว แตกต่างกันทางสถิติเมื่อเทียบกับการ ไม่ใส่แคลเซียม ยกเว้นบางลักษณะของคุณภาพผลผลิต พบว่าการ ใส่แคลเซียมมีผลทำให้เปอร์เซ็นต์ของจำนวนเมล็ดขนาดใหญ่ ((...)>0.6 ซม.) และเปอร์เซ็นต์ความงอกของเมล็ดเพิ่มขึ้น เท่ากับ 5% เท่ากัน นอกจากนั้นยังทำให้เปอร์เซ็นต์ของ จำนวนเมล็ดขนาดเล็ก ((...) <0.4 ซม.) และเปอร์เซ็นต์ของ เมล็ดที่แสดงอาการ dark plumule ลดลง 4 และ 1.5% ตามลำดับ เมื่อเทียบกับการไม่ใส่แคลเซียม ในสภาพการปลูกที่ไม่มีการใส่แคลเซียม พบว่าถั่วลิสง พันธุ์ไทนาน 9 ให้ผลผลิตผักแห้ง ผลผลิตเมล็ด องค์ประกอบ ของผลผลิต ดัชนีเก็บเกี่ยว และคุณภาพของผลผลิต สูงกว่า พันธุ์ขอนแก่น 60-3 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ทั้งนี้เพราะ ถั่วลิสงพันธุ์ไทนาน 9 มีประสิทธิภาพในการดูดใช้แคลเซียม ทั้งของรากและฝักสูงกว่าพันธุ์ขอนแก่น 60-3 ยกเว้นน้ำหนัก 100 เมล็ด และน้ำหนักแห้งของต้นกล้า ซึ่งพันธุ์ขอนแก่น 60-3 มีค่าสูงกว่าพันธุ์ไทนาน 9 ทั้งนี้เนื่องมาจากลักษณะ ประจำพันธุ์ของถั่วดังกล่าว การใช้ปุ๋ยแคลเซียมชนิดต่างกันไม่มีผลทำให้น้ำหนักแห้งทั้งหมด (ยกเว้นราก) ผลผลิตฝักแห้ง ผลผลิตเมล็ด องค์ประกอบของผล ผลิต ดัชนีเก็บเกี่ยว และเปอร์เซ็นต์เมล็ดที่แสดงอาการ dark plumule ของถั่วลิสงทั้ง 2 พันธุ์ แตกต่างกันทาง สถิติ ยกเว้นบางลักษณะของคุณภาพผลผลิต พบว่าการใส่ยิปซัม มีผลทำให้เปอร์เซ็นต์ความงอกเฉลี่ยทั้ง 2 พันธุ์สูงกว่า การใส่ปูนขาวและเปลือกหอยเผาเท่ากับ 1.0 และ 3.4% ตามลำดับ นอกจากนั้นยังมีผลทำให้ถั่วลิสงพันธุ์ขอนแก่น 60-3 มีเปอร์เซ็นต์ของจำนวนเมล็ดขนาดใหญ่สูงกว่าการใส่ ปูนขาวและเปลือกหอยเผาเท่ากับ 7.7 และ 6.7% ตามลำดับ ขณะเดียวกันยิปซัมยังทำให้ลดเปอร์เซ็นต์ของจำนวนเมล็ด ขนาดกลางและเมล็ดขนาดเล็ก อัตราของแคลเซียมไม่มีผลทำให้น้ำหนักแห้งทั้งหมด (ยกเว้นราก) ผลผลิตฝักแห้ง ผลผลิตเมล็ด องค์ประกอบของผล ผลิต และดัชนีเก็บเกี่ยว ของถั่วลิสงทั้ง 2 พันธุ์แตกต่าง กันทางสถิต ยกเว้นน้ำหนักแห้งทั้งหมดในช่วงอายุ 30 วัน พบว่าการใส่แคลเซียมอัตรา 17.5 กก.Ca/ไร่ ทำให้น้ำหนัก แห้งทั้งหมดสูงกว่าการใส่แคลเซียมอัตรา 35 และ 70 กก.Ca /ไร่ ในด้านคุณภาพของผลผลิต พบว่าการใส่แคลเซียมในอัตรา ที่สูงขึ้นมีผลทำให้เปอร์เซ็นต์ของจำนวนเมล็ดขนาดเล็กลดลง และเปอร์เซ็นต์ความงอกเพิ่มขึ้นในทั้ง 2 พันธุ์ โดยที่ ถั่วลิสงพันธุ์ขอนแก่น 60-3 เปอร์เซ็นต์ความงอกสูงสุด เมื่อใส่แคลเซียมอัตรา 35 และ 70 กก.Ca/ไร่ ในขณะที่ พันธุ์ไทนาน 9 มีเปอร์เซ็นต์ความงอกสูงสุดเมื่อได้รับ แคลเซียมอัตรา 70 กก.Ca/ไร่ นอกจากนี้ยังพบว่าถั่วลิสงที่ ได้รับปูนขาวและเปลือกหอยเผามีเปอร์เซ็นต์ความงอกเพิ่มขึ้น ตามอัตราแคลเซียมที่ใส่ ในขณะที่ถั่วลิสงที่ได้รับยิปซัม อัตราต่าง ๆ มีเปอร์เซ็นต์ความงอกไม่แตกต่างกันทางสถิติ