การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาสภาพ การดำเนินงานตามโครงการขยายโอกาสทางการศึกษาขั้นพื้นฐาน (2) เพื่อศึกษาปัญหาการดำเนินงานการขยายโอกาสทางการศึกษา ขั้นพื้นฐาน และ (3) เพื่อศึกษาความคิดเห็นของผู้เกี่ยวข้อง ที่มีต่อการขยายโอกาสทางการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยใช้กลุ่ม ตัวอย่าง 739 คน ประกอบด้วยผู้บริหารโรงเรียน ครูผู้สอน และผู้เกี่ยวข้อง 99 คน ผู้ปกครองนักเรียน 320 คน นักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จำนวน 320 คนเก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้ เครื่องมือวิจัย 3 ชนิด คือ แบบสำรวจข้อมูล แบบสอบถาม และแบบสัมภาษณ์แล้วนำข้อมูลที่ได้หาค่าเฉลี่ย (X) และ ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) ผลการวิจัย 1. โรงเรียนโครงการขยายโอกาสทางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ส่วนมากเข้าโครงการเพราะมีความพร้อมในด้านบุคลากร อาคาร สถานที่ วัสดุอุปกรณ์ อยู่ห่างจากโรงเรียนมัธยมศึกษาใกล้ ที่สุดระหว่าง 6-30 กิโลเมตร และส่วนมากเปิดสอนได้ไม่เกิน 2 ห้องเรียน ๆ ละไม่เกิน 40 คน คัดเลือกครูเข้าทำการสอน ตามความถนัดและตรงกับวุฒิวิชาเอก ครูหลายโรงเรียนสอน ทั้งระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา ชุมชนทั่วไปมีอาชีพ ทางการเกษตร มีรายได้ในการเลี้ยงครอบครัวพออยู่พอกิน มีความสนใจในด้านพัฒนาการศึกษา สังคมและเศรษฐกิจ ทุกหมู่บ้านมีไฟฟ้าบางหมู่บ้านมีนำ้ประปา สถานีอนามัยและ ที่อ่านหนังสือพิมพ์ ประชาชนในท้องถิ่นช่วยเหลือสนับสนุน ในด้านแรงงาน กลุ่มโรงเรียนให้ยืมวัสดุ ครุภัณฑ์และโรงเรียน มัธยมพี่เลี้ยงให้การแนะนำการจัดทำเอกสาร แผนการสอนและ การจัดทำข้อทดสอบ จังหวัดเป็นผู้จัดให้ครูเข้ารับการอบรมใน ด้านการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ส่วนเอกสารหลักสูตร ได้รับจากกรมวิชาการ โดยใช้หลักสูตรมัธยมศึกษาตอนต้น พุทธศักราช 2521 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2533) จัดสอนวิชาสามัญ และวิชาชีพเท่า ๆ กัน การนิเทศติดตามผลเป็นการติดตาม การดำเนินงานตามโครงการและเยี่ยมเยียนให้กำลังใจ นักเรียนมีความสนใจในการเรียนแต่ขาดแคลนวัสดุอุปกรณ์ 2. โรงเรียนในโครงการมีปัญหาหลายประการ เช่น 1) มีระยะเวลาเตรียมการน้อยเพียง 1-2 เดือน 2) การออกชี้แจงและกระจายเสียงตามหอกระจายข่าว ยังไม่ทั่วถึง 3) ได้รับการจัดสรรงบประมาณล่าช้า 4) ครูมีจำนวนไม่เพียงพอขาดทักษะในการสอนด้าน วิชาชีพ 3. ผู้บริหารโรงเรียน ครูผู้ปฏิบัติการสอนและผู้ เกี่ยวข้องเห็นว่าการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานที่จัดอยู่เดิม 6 ปี ไม่เพียงพอ ควรจัดขยายเพิ่มขึ้นอีก 3 ปี เพราะ เชื่อว่าจะทำให้พัฒนาคุณภาพชีวิตและมีความรู้ความสามารถ มากขึ้น รัฐควรประกาศบังคับตามความต้องการของท้องถิ่น เป็นปี ๆ ไป โดยให้สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษา แห่งชาติเป็นผู้ดำเนินการ ส่วนหน่วยงานอื่นให้การสนับสนุน ในด้านหลักสูตรควรเน้นวิชาการและวิชาชีพเท่า ๆ กัน และเห็น ด้วยกับโครงการขยายโอกาสทางการศึกษาขั้นพื้นฐานว่า เป็นการกระจายการศึกษาไปสู่ชนบทห่างไกล