การศึกษาวิจัยเรื่องนี้ การวิเคราะห์อัตราผลตอบแทน ในการลงทุนทางการศึกษาของมหาบัณฑิตทางการศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) ศึกษาต้นทุนทางการศึกษา และผลประโยชน์ตอบแทน ทั้งที่เป็นตัวเงินและไม่เป็นตัวเงินจากการลงทุนทางการศึกษา ของมหาบัณฑิตทางการศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น 2) ศึกษาอัตราผลตอบแทนที่เป็นตัวเงินด้านบุคคลและ สังคมที่ได้จากการลงทุนเพื่อการศึกษาระดับมหาบัณฑิต 3) ศึกษาเปรียบเทียบผลตอบแทนที่เป็นตัวเงินและไม่ เป็นตัวเงินระหว่างตัวแปร คือเพศ สาขาวิชา ตำแหน่งทางการ บริหาร อายุแรกเข้าศึกษา ประชากรที่นำมาศึกษาวิจัย เป็นมหาบัณฑิตทางการศึกษา ที่สำเร็จการศึกษาในปีการศึกษา 2525-2534 จำนวน 254 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายที่ นักศึกษาจ่ายให้กับสถาบัน ค่าใช้จ่ายส่วนตัว ผลตอบแทนที่ เป็นตัวเงินและไม่เป็นตัวเงิน และแบบสำรวจค่าใช้จ่ายของ สถาบัน การวิเคราะห์ข้อมูลประกอบด้วย การหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย สมการถดถอยพหุคูณทำนายรายได้ และการคำนวณค่า อัตราผลตอบแทนการลงทุนทางการศึกษา ผลการวิจัย 1) ต้นทุนทางการศึกษา ค่าใช้จ่ายที่สถาบันจ่ายใน การศึกษาระดับปริญญาโทโดยเฉลี่ย 29,734.50 บาท ต่อคน และ เสียค่าใช้จ่ายมากที่สุดในปี 2533 (34,904 บาท) และน้อย ที่สุดในปี 2531 (23,465 บาท) ค่าใช้จ่ายของมหาบัณฑิต ทางการศึกษา เฉลี่ยตลอดหลักสูตร เท่ากับ 113,384 บาท โดยสาขาวิชาการบริหารการศึกษา ค่าใช้จ่าย มากที่สุด (159,832 บาท) และสาขาวิชาจิตวิทยาการศึกษา ค่าใช้จ่าย น้อยที่สุด (74,929 บาท) 2) ผลตอบแทนที่เป็นตัวเงิน มหาบัณฑิตชาย ที่ไม่ใช่ ผู้บริหารและประสบการณ์การทำงานน้อยกว่า จะมีผลตอบแทนที่เป็น ตัวเงิน มากกว่า มหาบัณฑิตหญิง ที่เป็นผู้บริหาร และ ประสบการณ์การทำงานมาก 3) อัตราผลตอบแทนส่วนบุคคล สูงกว่าอัตราผลตอบแทนสังคม ในตัวแปรทุกด้านมหาบัณฑิตชาย ที่ไม่ใช่ผู้บริหาร และ ประสบการณ์การทำงานน้อยกว่า มีอัตราผลตอบแทนส่วนบุคคล และสังคม สูงกว่า มหาบัณฑิตหญิง ที่เป็นผู้บริหาร และ มีประสบการณ์การทำงานมาก มหาบัณฑิตชาย และเป้นผู้บริหาร สาขาวิชาจิตวิทยาการศึกษา มีอัตราผลตอบแทนส่วนบุคคลและสังคม สูงที่สุด (13.18%,7.02%) ส่วนมหาบัณฑิตหญิงที่เป็นผู้บริหารและ ไม่ใช่ผู้บริหารสาขาวิชาจิตวิทยาการศึกษา มีอัตราผลตอบ แทนส่วนบุคคล สูงที่สุด (12.42% และ 12.69%) มหาบัณฑิตชาย และหญิง ที่มีประสบการณ์การทำงาน 1-5 ปี สาขาจิตวิทยา การศึกษา มีอัตราผลตอบแทนส่วนบุคคล สูงที่สุด(13.10% , 12.46% ) และมหาบัณฑิตชายและหญิง สาขาวิชาจิตวิทยา การศึกษา มีอัตราผลตอบแทนทางด้านสังคม สูงที่สุด (6.87% ,6.18%) 4) ผลตอบแทนที่ไม่เป็นตัวเงิน ค่าเฉลี่ยของผลตอบแทน ทางด้านวิชาการ มหาบัณฑิตได้รับผลตอบแทนคุ้มค่าอยู่ในระดับ มากที่สุด ส่วนทางด้านตำแหน่งหน้าที่การงาน และด้านการ ยอมรับจากผู้อื่น คุ้มค่าอยู่ในระดับ มาก สาขาวิชาการบริหาร การศึกษา วัดและประเมินผลการศึกษา และการประถมศึกษา มีผลตอบแทนทางด้านวิชาการคุ้มค่าอยู่ในระดับมากที่สุด สาขาวิชาการบริหารการศึกษาและจิตวิทยาการศึกษา มีผล ตอบแทนทางด้านตำแหน่งหน้าที่การงาน คุ้มค่าอยู่ในระดับ มากที่สุด มหาบัณฑิตชายและมหาบัณฑิตที่มีประสบการณ์ 6-10 ปี และ 16-20 ปี ได้รับผลตอบแทนทางด้านวิชาการ คุ้มค่าอยู่ในระดับ มากที่สุด ส่วนมหาบัณฑิตหญิง และ มหาบัณฑิตที่มีอายุแรกเข้า 35-39 ปี จะได้รับผลตอบแทน คุ้มค่าอยู่ในระดับ มากทุกด้าน มหาบัณฑิตที่เป็นผู้บริหาร ได้รับผลตอบแทนทางด้านวิชาการ และด้านตำแหน่งหน้าที่ การงาน คุ้มค่าอยู่ในระดับ มากที่สุด และมหาบัณฑิตที่ไม่ ใช่ผู้บริหาร ได้รับผลตอบแทนคุ้มค่าอยู่ในระดับ มากทุกด้าน