การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณลักษณะ ปัจจุบัน คุณลักษณะที่พึงประสงค์และแนวทางพัฒนานักศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ตาม ความคิดเห็นของอาจารย์และนักศึกษา กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ ผู้บริหาร อาจารย์ และนักศึกษา คณะมนุษยศาสตร์ และสังคมศาสตร์ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากอาจารย์และผู้บริหารทั้งหมด ส่วน กลุ่มนักศึกษากระทำการสุ่มตัวอย่างมา จำนวน 281 คน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ที่ผู้วิจัย ทำขึ้น จากนั้นนำเอาข้อมูลที่ได้มาทำการวิเคราะห์ข้อมูล ด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์โดยใช้โปรแกรมสำรูปทางสถิติ SPSSX ผลการวิจัยพบว่า 1. คุณลักษณะปัจจุบันของนักศึกษาใน 8 ด้าน คือ ด้านสติปัญญา วิชาชีพ อารมณ์ ทักษะทางสังคม ความเป็นตัว ของตัวเอง คุณธรรม ทัศนคติ และการจัดการ ตามความคิดเห็น ของอาจารย์ อยู่ในระดับปานกลางทุกด้าน ในขณะที่ความคิด เห็นของนักศึกษา อยู่ในระดับปานกลางถึงมาก 2. คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักศึกษาสาขาวิชา ต่าง ๆ ตามความคิดเห็นของอาจารย์พบว่า อาจารย์ต้องการ ให้นักศึกษามีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ทั้ง 8 ด้าน อยู่ใน ระดับมากทุกด้าน มีเพียงสาขาวิชาภาษาไทย ที่อาจารย์ ต้องการให้นักศึกษามีคุณลักษณะด้านความเป็นตัวของตัวเอง และคุณธรรมในระดับมากที่สุด สาขาวิชาพัฒนาชุมชนที่อาจารย์ ต้องการให้นักศึกษามีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ด้านสติปัญญา และคุณธรรม อยู่ในระดับมากที่สุด สำหรับความคิดเห็น ของนักศึกษาเกี่ยวกับคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักศึกษา พบว่า นักศึกษาในสาขาวิชาต่าง ๆ ต้องการให้มีคุณลักษณะ ทั้ง 8 ด้าน อยู่ในระดับมากที่สุดเป็นส่วนใหญ่ สาขาวิชา บริหารธุรกิจมีความต้องการในระดับมากทั้งหมดและต้องการ ในระดับมากที่สุดในด้านคุณธรรม 3. แนวทางพัฒนานักศึกษา พบว่า อาจารย์และนักศึกษา มีความคิดเห็นสอดคล้องกัน คือมีความคิดเห็นว่าควรจะมีการ พัฒนานักศึกษาทั้ง 8 ด้าน อยู่ในระดับมาก มีเพียงความ คิดเห็นของอาจารย์ในสาขาวิชาภาษาฝรั่งเศส ที่ต้องการ ให้มีการพัฒนานักศึกษาด้านอารมณ์ อยู่ในระดับมากที่สุด และอาจารย์สาขาพัฒนาชุมชนมีความต้องการในการพัฒนาด้าน อารมณ์และทัศนคติ อยู่ในระดับมากที่สุด ในส่วนของนักศึกษา มีสาขาวิชาบรรณารักษศาสตร์และสารนิเทศศาสตร์ ที่ต้องการ ให้มีการพัฒนาคุณลักษณะด้านวิชาชีพ ในระดับมากที่สุด และ สาขาวิชาพัฒนาชุมชน ที่ต้องการให้พัฒนาด้านทัศนคติ อยู่ใน ระดับมากที่สุด 4. แนวทางพัฒนานักศึกษาที่มีความจำเป็นจะต้องเร่ง ดำเนินการพัฒนานักศึกษาตามความคิดเห็นของอาจารย์ พบว่า ส่วนใหญ่อาจารย์เห็นว่าอันดับแรก คือ ควรจัดการเรียนการ สอนให้นักศึกษารู้จักแสวงหาความรู้ สังเคราะห์ วิเคราะห์ และแก้ปัญหาด้วยตนเอง ร้อยละ 34.0 รองลงมา คือ ควรมี ห้องเรียนและอุปกรณ์ประกอบการเรียนการสอนที่เหมาะสมกับ การเรียนการสอนแต่ละวิชา ร้อยละ 14.9 สำหรับนักศึกษามี ความคิดเห็นว่าแนวทางพัฒนานักศึกษาที่มีความจำเป็นจะต้อง เร่งดำเนินการในอันดับแรก คือ การปรับปรุงเนื้อหาวิชา และจัดการเรียนการสอนให้สอดคล้องกับความต้องการทาง เศรษฐกิจ สังคมและเทคโนโลยี ร้อยละ 28.6 รองลงมาคือ ควรจัดการเรียนการสอนให้นักศึกษารู้จักแสวงหาความรู้ สังเคราะห์ วิเคราะห์และแก้ปัญหาด้วยตนเอง ร้อยละ 14.1 และผลการสัมภาษณ์ผู้บริหารเกี่ยวกับแนวทางพัฒนา นักศึกษาในสาขาวิชาต่าง ๆ พบว่า ผู้บริหารส่วนใหญ่มีความ คิดเห็นสอดคล้องกับความคิดเห็นของอาจารย์และนักศึกษา เกี่ยวกับแนวทางพัฒนานักศึกษา