การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบสมรรถนะการทำงาน ของอุปกรณ์กำหนดจำนวนเมล็ดแบบจานปล่อยเมล็ดแนวราบ จานปล่อยเมล็ด แนวเอียง และจานปล่อยเมล็ดแนวดิ่ง สำหรับหยอดเมล็ดปอแก้วพันธุ์พื้นเมือง และปอกระเจาพันธุ์โนนสูง 1 ตัวแปรที่ศึกษาประกอบด้วย - ชนิดของอุปกรณ์กำหนดจำนวนเมล็ดแบบจานปล่อยเมล็ด 3 ชนิดได้แก่ จานปล่อยเมล็ดแนวราบ จานปล่อยเมล็ดแนวเอียง และจานปล่อยเมล็ดแนวดิ่ง - เมล็ดปอ 2 พันธุ์ ได้แก่ เมล็ดปอแก้วพันธุ์พื้นเมือง และเมล็ดปอ กระเจาพันธุ์โนนสูง 1 - ความเร็วของการขับเคลื่อน 7 ระดับ คือ 0.3 0.5 0.7 0.9 1.1 1.3 และ 1.5 เมตร/วินาที ซึ่งความเร็วในช่วง 0.3 ถึง 0.7, 0.5 ถึง 1.1, และ 0.9 ถึง 1.5 เมตร/วินาที เป็นความเร็วของการขับเคลื่อนเมื่อ ใช้คน รถไถเดินตาม และรถแทรกเตอร์ฉุดลาก ตามลำดับ - จำนวนรูรับเมล็ด ซึ่งแปรค่าระดับจำนวนรูรับเมล็ดให้ครอบคลุมอัตรา การหยอด 10 ถึง 15 เมล็ด/เมตร ค่าที่ใช้วัดผลการทำงานของอุปกรณ์กำหนดจำนวนเมล็ดได้แก่ อัตราการหยอด ความสม่ำเสมอในการปล่อยเมล็ด และความเสียหายของเมล็ดปอภายหลังการหยอด ซึ่งผลการวิจัยสามารถสรุปได้ดังนี้ 1. การเพิ่มความเร็วขับเคลื่อน ทำให้อัตราการหยอดลดลงอย่างเป็นเส้นตรง และไม่มีผลต่อความสม่ำเสมอและความเสียหายของเมล็ดปอภายหลังการหยอด 2. การเพิ่มจำนวนรูรับเมล็ดทำให้อัตราการหยอดเพิ่มขึ้น ความสม่ำเสมอใน การปล่อยเมล็ดปอกระเจาลดลงเฉพาะกรณีที่ใช้จานปล่อยเมล็ดแนวราบและแนวเอียง และไม่มีผลต่อความเสียหายของเมล็ดปอภายหลังการหยอด 3. การหยอดเมล็ดปอแก้วหรือปอกระเจา โดยใช้ความเร็วของการขับเคลื่อน ในช่วง 0.3 ถึง 1.1 เมตร/วินาที ควรใช้จานปล่อยเมล็ดแนวราบ เพราะเมื่อ เปลี่ยนแปลงความเร็วของการขับเเคลื่อนในช่วงดังกล่าว อัตราการหยอดของจาน ปล่อยเมล็ดแนวราบจะเปลี่ยนแปลงน้อยที่สุด และมีความสม่ำเสมอของการปล่อย เมล็ดดีที่สุด โดยไม่ทำให้เกิดความเสียหายของเมล็ดปอเช่นเดียวกัน 4. การหยอดเมล็ดปอแก้วหรือปอกระเจา โดยใช้ความเร็วของการขับเคลื่อน ในช่วง 0.9 ถึง 1.5 เมตร/วินาที ควรใช้จานปล่อยเมล็ดแนวเอียง เพราะเมื่อ เปลี่ยนแปลงความเร็วของการขับเคลื่อนในช่วงดังกล่าว อัตราการหยอดของจาน ปล่อยเมล็ดแนวเอียงจะเปลี่ยนแปลงน้อยที่สุด และมีความสม่ำเสมอในการปล่อย เมล็ดเท่ากับหรือดีกว่าการใช้จานปล่อยเมล็ดแนวดิ่ง แต่มีความสม่ำเสมอในการ ปล่อยเมล็ดน้อยกว่าการใช้จานปล่อยเมล็ดแนวราบ ในขณะที่ความเสียหายของ เมล็ดปอภายหลังการหยอดมีค่าไม่แตกต่างกัน 5. การใช้ความเร็วของการขับเคลื่อนในช่วง 0.3 ถึง 1.5 เมตร/วินาที ควรใช้จานปล่อยเมล็ดแนวราบ เพราะเมื่อเปลี่ยนแปลงความเร็วของการขับ เคลื่อนในช่วงดังกล่าว อัตราการหยอดของจานปล่อยเมล็ดแนวราบมีความ เปลี่ยนแปลงโดยเฉลี่ยน้อยกว่าการใช้จานปล่อยเมล็ดแนวดิ่ง แม้ว่าจะมีความ เปลี่ยนแปลงโดยเฉลี่ยใกล้เคียงกับการใช้จานปล่อยเมล็ดแนวเอียงแต่การ ใช้จานปล่อยเมล็ดแนวราบมีความสม่ำเสมอในการปล่อยเมล็ดโดยเฉลี่ยดีที่สุด