การวิจัยนี้ เป็นการพัฒนาเครื่องมือที่ใช้ในการทดสอบ ทางด้านการเรียนการสอน การดำเนินงานวิจัยแบ่งออกเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การสร้างโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ใช้ ดำเนินการสอบแบบปรับระดับชั้น และระยะที่ 2 การประเมิน คุณภาพของโปรแกรมแบบทดสอบที่สร้างขึ้น การวิจัยในระยะที่ 1 ผู้วิจัยได้นำข้อสอบวิชาคณิต- ศาสตร์ ค 311 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เรื่องเลขยก- กำลัง จำนวน 300 ข้อ ที่ผ่านการวิเคราะห์ค่าความยากและค่า อำนาจจำแนกโดยใช้ทฤษฎีคุณลักษณะแฝง มาทำการคัดเลือกข้อสอบ ที่มีค่าอำนาจจำแนกตั้งแต่ 0.30 ขึ้นไป แล้วนำข้อสอบที่ เลือกไว้ทั้งหมดจำนวน 146 ข้อ มาจัดแบ่งเป็นกลุ่ม ๆ 9 กลุ่ม โดยให้แต่ละกลุ่มมีค่าความยากใกล้เคียงกัน เรียง ลำดับกลุ่มข้อสอบเป็นชั้น ๆ ตามระดับค่าความยากจากน้อยไป หามาก โดยกำหนดให้ชั้นที่ 1 เป็นชั้นที่ง่ายที่สุด และ ชั้นที่ 9 เป็นชั้นที่ยากที่สุด แล้วเรียงลำดับข้อสอบใน แต่ละชั้นตามค่าอำนาจจำแนกจากมากไปน้อย บันทึกข้อสอบลงใน แผ่นจากแม่เหล็ก เขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ให้ดำเนินการสอบ แบบปรับระดับชั้น แล้วทดลองใช้เพื่อการปรับปรุงแก้ไขก่อน นำไปใช้เก็บข้อมูลเพื่อใช้ในการประเมินคุณภาพต่อไป การวิจัยระยะที่ 2 การประเมินคุณภาพของแบบทดสอบปรับ ระดับชั้นด้วยคอมพิวเตอร์ที่สร้างขึ้น โดยพิจารณาจาก (1) สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ระหว่างคะแนนที่ได้จากการทดสอบ ปรับระดับชั้น 2 ครั้ง ซึ่งเป็นความเที่ยงของแบบทดสอบ (2) สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ระหว่างคะแนนที่ได้จากการทดสอบ แบบปรับระดับชั้นกับคะแนนที่ได้จากการทดสอบแบบดั้งเดิม ซึ่งเป็นความตรงเชิงเกณฑ์ของแบบทดสอบ (3) ความคิดเห็นของ นักเรียนกลุ่มตัวอย่างที่มีต่อการทดสอบแบบปรับระดับชั้น ด้วยคอมพิวเตอร์ โดยนักเรียนกลุ่มตัวอย่างนี้ได้มาโดยการ อาสาสมัครของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนสาธิต คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ที่กำลังศึกษาอยู่ในปี การศึกษา 2531 ภาคเรียนที่ 1 จำนวน 40 คน ผลการวิจัยทำให้ได้แบบทดสอบปรับระดับชั้นที่ดำเนิน การสอบด้วยคอมพิวเตอร์ ที่ประกอบด้วยข้อสอบจำนวน 146 ข้อ แบ่งออกเป็น 9 ชั้น มีค่าความยากกระจายอยู่ในช่วง -4.8016 ถึง 5.6905 ในแต่ละชั้นจะมีจำนวนข้อสอบตั้งแต่ 10 ข้อ ถึง 21 ข้อ ข้อสอบข้อแรกที่ผู้สอบแต่ละคนได้รับนั้น จะแตกต่าง กันไปตามระดับความสามารถที่ประเมินจากระดับผลการเรียน เฉลี่ย ในวิชาคณิตศาสตร์ที่เคยเรียนผ่านมาแล้วในชั้น ม.1 ถึง ม.2 ใช้การแยกทางแบบ ขึ้นหนึ่งชั้น/ลงหนึ่งชั้น การ ทดสอบจะยุติลงเมื่อพบชั้นสูงสุดของผู้สอบ หรือข้อสอบที่จะ ได้รับในชั้นต่อไปหมดลงก่อน โดยที่ชั้นสูงสุดของผู้สอบคือ ชั้นที่ผู้สอบทำข้อสอบถูกด้วยสัดส่วนที่น้อยกว่า 0.20 เมื่อทำข้อสอบในชั้นนั้นไม่ต่ำกว่า 5 ข้อ คะแนนที่ได้จาก การทดสอบ คือ ค่าความยากเฉลี่ยของข้อสอบที่ตอบถูกในชั้น ที่ต่ำกว่า ชั้นสูงสุดของผู้สอบ 1 ชั้นหรือถ้าการทดสอบ หยุดลงเพราะข้อสอบหมดก่อน ก็ใช้ค่าความยากเฉลี่ยของข้อสอบ ที่ตอบถูกในชั้นที่สูงที่สุดที่ผู้สอบเคยทำ โดยมีสัดส่วน ในการตอบถูกตั้งแต่ 0.60 ขึ้นไป ผลการประเมินคุณภาพของแบบทดสอบปรับระดับชั้นด้วย คอมพิวเตอร์พบว่า แบบทดสอบดังกล่าวมีค่าความเที่ยงเท่ากับ 0.68230 และมีค่าความตรงเชิงเกณฑ์เท่ากับ 0.48298 สำหรับ การทดสอบครั้งแรก ส่วนความคิดเห็นของนักเรียนกลุ่มตัว- อย่างที่มีต่อการทดสอบแบบปรับระดับชั้นนั้นสรุปความได้ว่า นักเรียนมีความคิดเห็นไปในทางที่ดี คือ นักเรียนสามารถ อ่านและทำความเข้าใจกับคำชี้แจงต่าง ๆ ที่ปรากฎบนจอภาพได้ ดี และสามารถปฎิบัติตามได้ทุกขั้นตอน การสอบด้วยคอมพิว- เตอร์ทำให้นักเรียนมีความตั้งใจและมีสมาธิในการทำข้อสอบ ดีขึ้น ไม่มีความวิตกกังวลใด ๆ ในขณะทำการสอบ นักเรียนขอบ การสอบด้วยคอมพิวเตอร์และอยากให้มีการทดสอบแบบนี้ในวิชา อื่น ๆ อีก