การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบกระบวนการจัดการเรียนการสอน วิทยาศาสตร์ตามแนวการสร้างองค์ความรู้ และศึกษาผลของการพัฒนารูปแบบกระบวนการ จัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ตามแนวการสร้างองค์ความรู้ รวมทั้งความคิดเห็นของครู นักเรียน ผู้บริหาร และผู้ปกครองที่มีต่อการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ตามแนวการสร้าง องค์ความรู้ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ผลวิจัยเป็นบุคลากรในโรงเรียนสาธิต แห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ปีการศึกษา 2542 และ 2543 ได้แก่ ครูผู้สอนวิชาวิทยาศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 จำนวน 3 คน ซึ่งสมัครใจเข้าร่วมในโครงการวิจัย นักเรียน 117 คน ในแต่ละปีการศึกษา ผู้บริหาร 5 คน ส่วนผู้ปกครอง 117 คน เป็นผู้ปกครองของนักเรียนใน ปีการศึกษา 2543 ผลการวิจัยมีดังนี้ 1. การพัฒนารูปแบบกระบวนการจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ตาม แนวการสร้างองค์ความรู้ ทำได้โดย (1) ศึกษาสภาพและปัญหาของการจัดการเรียนการสอน วิทยาศาสตร์ตามแนวการสร้างองค์ความรู้ (2) ปรับปรุงรูปแบบกระบวนการจัดการเรียนการสอน วิทยาศาสตร์ตามแนวการสร้างองค์ความรู้ (3) พัฒนาครูโดยการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการและ (4) นำรูปแบบกระบวนการจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ตามแนวการสร้างองค์ความรู้ ที่พัฒนาแล้วไปทดลองใช้ โดยครูที่ได้รับการพัฒนาเป็นผู้นำไปใช้และผู้วิจัยเข้าไปร่วมพัฒนา จนกระทั่งได้ผลการวิจัย 2. การพัฒนารูปแบบกระบวนการจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ตาม แนวการสร้างองค์ความรู้ ได้ผลดังนี้ (1) สภาพและปัญหาของการจัดการเรียนการสอนก่อนการ วิจัย คือ การเรียนการสอน เน้นการให้ความรู้แก่นักเรียน ส่วนใหญ่นักเรียนไม่ได้สรุปความรู้ ด้วยตนเอง การประเมินผลเน้นผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนจากการทำแบบทดสอบ การประเมิน พฤติกรรมทั่วไปและทักษะกระบวนการ ไม่มีแบบประเมินที่ชัดเจน ในการจัดซื้อวัสดุอุปกรณ์ นั้น โรงเรียนใช้วิธีจัดทำประมาณการล่วงหน้าก่อนปีการศึกษาใหม่ (2) ได้รูปแบบกระบวนการ จัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์โดยให้นักเรียนเป็นผู้ลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง โดยใช้เทคนิค ที่ส่งเสริมการทำงานแบบร่วมมือและใช้วิธีการประเมินการปฏิบัติ ส่วนการประเมินผลปลาย ภาคใช้แบบวัดแนวคิด การจัดเตรียมวัสดุอุปกรณ์นั้นโรงเรียนจัดระบบที่ยืดหยุ่นแก่ครูในการ จัดซื้อมากขึ้น นอกจากนี้ได้จัดทำโครงการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการเกี่ยวกับการจัดการเรียน การสอนวิทยาศาสตร์ตามแนวการสร้างองค์ความรู้ให้แก่ครูที่เข้าร่วมในโครงการวิจัย ซึ่ง พบว่าครูมีความรู้ความเข้าใจหลักการสอนตามแนวการสร้างองค์ความรู้ นอกจากนี้ครูทั้ง 3 คนมีความเห็นว่า การฝึกอบรมมีประโยชน์ คาดว่าจะนำความรู้ไปใช้ได้และมีความมั่นใจ ในการสอนมากขึ้น (3) การนำรูปแบบกระบวนการจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ตาม แนวการสร้างองค์ความรู้ไปทดลองใช้พบว่า พฤติกรรมการสอนของครูเป็นไปตามหลักการสอน ตามแนวการสร้างองค์ความรู้ นักเรียนแสดงพฤติกรรมการเรียนในด้าน การคิด การวิเคราะห์ การตัดสินใจ การรู้วิธีสืบค้นความรู้ การนำเสนอ และนักเรียนยังมีการพัฒนาแนวคิด การแก้ ปัญหา การทำงานแบบร่วมมือ การนำไปใช้ในสภาพจริงและเจตคติทางบวกต่อวิทยาศาสตร์ อีกทั้งนักเรียน ครู ผู้บริหารและผู้ปกครองเห็นด้วยกับการจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ตาม แนวการสร้างองค์ความรู้