การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาผลกระทบของการศึกษานอกระบบโรงเรียนต่อ การเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมของชาวไทยภูเขาเผ่ามูเซอแดง ศึกษาเปรียบเทียบกรณี บ้านป่ายางกับบ้าน ปางตอง จังหวัดแม่ฮ่องสอน ผู้ให้ข้อมูลเป็นชาวไทยภูเขาเผ่ามูเซอแดงจากทั้งสองหมู่บ้าน จำนวน 172 คน ได้มาโดยเฉพาะเจาะจง การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มี ส่วนร่วม และการสัมภาษณ์แบบลุ่มลึก ผู้วิจัยนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ โดยใช้ทฤษฎีโครงสร้าง และหน้าที่ ผลการวิจัยพบว่า การเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมในหมู่บ้านป่ายาง และหมู่บ้านปางตอง เป็น ผลกระทบมาจากการศึกษานอกระบบโรงเรียนและการศึกษาตามอัธยาศัย ซึ่งจัดโดยหน่วยงาน ทั้งภาครัฐและเอกชน รวมทั้งผลจากการขัดเกลาทางสังคมโดยผ่านสื่อต่างๆ การเปลี่ยนแปลง ที่เกิดขึ้นเป็นการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมที่เป็นวัตถุ และวัฒนธรรมที่ไม่ใช่วัตถุ โดยในหมู่บ้าน ปางตองนั้น มีการวางแผนร่วมกันระหว่างหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชน เป็นผลให้ระบบสังคม และวัฒนธรรมของหมู่บ้านเปลี่ยนแปลงอย่างช้าๆ และเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น ส่วนในหมู่บ้าน ป่ายางนั้น ไม่ได้มีการวางแผนร่วมกันระหว่างหน่วยงานภาครัฐและเอกชน เป็นผลให้ระบบ สังคมและวัฒนธรรมของหมู่บ้านเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว จนเกิดความขัดแย้งกันขึ้นในชุมชน โดยสถาบันที่เกิดความขัดแย้งกันมากได้แก่สถาบันศาสนาและสถาบันปกครอง ในด้านพิธีกรรม ของทั้งสองหมู่บ้านนั้น พิธีที่ได้รับผลกระทบมากคือ พิธีฉลองปีใหม่ พิธีวันศีล พิธีแต่งงาน พิธีการเกิด ส่วนพิธีที่ได้รับผลกระทบน้อย คือ พิธีกินข้าวใหม่ พิธีศพ