วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2547

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาพลักษณ์ของ พ.ต.ท.ดร. ทักษิณ ชินวัตร ในหนังสือพิมพ์ไทย เพื่อศึกษาบทบาทของหนังสือพิมพ์ไทย ในการนำเสนอข้อมูลภาพลักษณ์ ของ พ.ต.ท.ดร. ทักษิณ ชินวัตร ที่ทำให้ผู้อ่านเกิดพัฒนาทางด้านการเมือง และเพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการนำเสนอข้อมูลภาพลักษณ์ที่เน้นทางด้านการเมือง ของ พ.ต.ท.ดร. ทักษิณ ชินวัตร โดยนักหนังสือพิมพ์ โดยใช้วิธีวิเคราะห์เนื้อหาจากหนังสือพิมพ์ 4 ชื่อฉบับ ได้แก่ หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ มติชน กรุงเทพฯธุรกิจ และผู้จัดการ เป็นเวลา 1 ปี โดยเริ่มศึกษาตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2547 ถึง วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2547 จำนวน 212 ฉบับ และการใช้การสัมภาษณ์เจาะลึกบรรณาธิการข่าวการเมือง ผลการวิจัยพบว่า ข้อมูลภาพลักษณ์ของ พ.ต.ท.ดร. ทักษิณ ชินวัตรที่หนังสือพิมพ์ทั้ง 4 ชื่อฉบับนำเสนอ ได้ปรากฏทิศทางของภาพลักษณ์ของ พ.ต.ท.ดร. ทักษิณ ชินวัตร ในทางเดียวกัน คือ เป็นกลางมากที่สุด รองลงมาคือ ด้านลบ และด้านบวก หนังสือพิมพ์ทั้ง 4 ชื่อฉบับ มีบทบาทในการพัฒนาทางด้านการเมืองของประชาชน ดังนี้ หนังสือพิมพ์มีบทบาทการเป็นเวทีอิสระในการเสนอความคิดที่หลากหลายมากที่สุด รองลงมา คือ บทบาทการยกระดับปัญหาขึ้นสู่การโต้แย้งทางความคิดบทบาทการกระตุ้นให้เกิดการปฏิบัติหรือมีส่วนร่วมทางการเมืองมากขึ้น และบทบาทการเสริมสร้างความรู้แก่ผู้อ่าน เนื้อหาข้อมูลของ พ.ต.ท.ดร. ทักษิณ ชินวัตร ถูกนำเสนอในหนังสือพิมพ์ไทยรัฐมากที่สุด โดยมีการนำเสนอในรูปแบบของคอลัมน์วิจารณ์ รองลงมาคือ คอลัมน์ซุบซิบ บทความ/รายงาน และบทบรรณาธิการ และนำเสนอเนื้อหาข้อมูลในเนื้อหาประเภทการเมืองมากที่สุด รองลงมาคือ เศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม และสื่อมวลชน นอกจากนี้ การแบ่งย่อยเนื้อหาประเภทการเมือง พบว่า หนังสือพิมพ์นำเสนอเนื้อหาประเภท นักการเมืองมากที่สุด มากไปกว่านั้น มีการใช้ถ้อยคำหรือข้อความที่แสดงถึงบุคลิกภาพของ พ.ต.ท.ดร. ทักษิณ ชินวัตร ในลักษณะถ้อยคำหรือข้อความที่มุ่งแสดงออกถึงบุคลิกภาพด้านพฤติกรรมมากกว่าด้านอื่นๆ ในบริบทที่เสนอแนะในการปรับปรุงมากกว่าการชื่นชมโดยเฉพาะในเรื่องของพฤติกรรมการพูด ได้รับการนำเสนอบ่อยที่สุด นอกจากนี้ มีการใช้คำ, ฉายา, สรรพนามที่ใช้เรียกแทนชื่อ พ.ต.ท.ดร. ทักษิณ ชินวัตร ในหน้าหนังสือพิมพ์อย่างกว้างขวาง ซึ่งเป็นข้อสรุปต่อบทบาทและบุคลิกภาพของ พ.ต.ท.ดร. ทักษิณ ชินวัตร และสามารถทำให้ผู้อ่านมีภาพพจน์ของ พ.ต.ท.ดร. ทักษิณ ชินวัตร อย่างชัดเจน ผลการวิจัยจากการสัมภาษณ์เจาะลึก พบว่า ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการนำเสนอภาพลักษณ์ของพ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตร โดยนักหนังสือพิมพ์ โดย 1. ปัจจัยภายใน ซึ่งได้แก่ ภูมิหลังของ พ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตร และ บุคลิกภาพของพ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตร 2. ปัจจัยภายนอกซึ่งได้แก่การเป็นพรรคการเมืองน้องใหม่ และนโยบายของพรรคไทยรักไทย นโยบายในการนำเสนอข้อมูลภาพลักษณ์ของพ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตรของสื่อมวลชนมี 4 ประการ ได้แก่ เป็นข้อเท็จจริงและมีผลต่อสังคมไทย เป็นการติเพื่อก่อไม่ได้เป็นฝ่ายตรงข้ามหรือทำลายใครและอยู่ในกรอบของจริยธรรม เสนอมุมมองใหม่ๆให้กับประชาชน และเนื้อหาข้อมูลต้องมีหลักฐานยืนยัน