การศึกษาลักษณะทางกายภาพและสรีระบางประการของเมล็ดพะยูงที่เก็บมาจาก 4 แหล่งใน ประเทศไทย ได้แก่ สระบุรี สุรินทร์ มหาสารคาม และสกลนคร โดยทำการศึกษาอิทธิพลของ ขนาดและ น้ำหนักของเมล็ด สีของเปลือกหุ้มเมล็ด การปฏิบัติต่อเมล็ดก่อนเพาะ และอุณหภูมิ ที่มีต่อ ความสามารถในการงอก รวมทั้งศึกษารูปแบบการดูดน้ำของเมล็ดและการประเมินหาคุณภาพของเมล็ด พะยูงโดยใช้วิธีเอ็กซเรย์ จากการศึกษาพบว่า เมล็ดจากแหล่งมหาสารคามมีความชื้นในเมล็ดสูงสุด และเมล็ดจากแหล่ง สระบุรีมีน้ำหนัก 1000 เมล็ดสูงสุด คือ 10.52 เปอร์เซ็นต์ และ 25.09 กรัม ตามลำดับ ขณะที่ เมล็ดจากแหล่งสกลนครมีความชื้นในเมล็ดและน้ำหนัก 1000 เมล็ดต่ำที่สุด คือ 9.35 เปอร็เซ็นต์ และ 22.98 กรัม ตามลำดับ ในการเปรียบเทียบความยาว ความกว้าง ความหนา น้ำหนัก และความงอก ของเมล็ดพะยูงแต่ละต้นภายในแหล่งเดียวกัน พบว่า มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญยิ่ง แต่มีความแตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญเมื่อเปรียบเทียบระหว่างแหล่ง และพบว่า ความยาวของ เมล็ด มีประสิทธิภาพในการประเมินน้ำหนักของเมล็ดสูงกว่า ความกว้าง และความหนา อย่างไร ก็ตาม ความยาวและน้ำหนักของเมล็ด มีประสิทธิภาพในการอธิบายความงอกของเมล็ดพะยูงผันแปร แตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับคุณภาพของเมล็ดพะยูงในแต่ละต้น ในการประเมินหาคุณภาพของเมล็ดพะยูงโดยใช้สีของเปลือกหุ้มเมล็ด พบว่า ภายในต้นเดียว กัน เมล็ดที่มีเปลือกหุ้มเมล็ดสีน้ำตาลอ่อนมีเปอร์เซ็นต์ความงอกสูงกว่าเมล็ดที่มีเปลือก หุ้มเมล็ดสีน้ำตาลแก่ และการใช้วิธีเอ็กซเรย์สามารถนำมาใช้ประเมินหาคุณภาพของเมล็ดพะยูง ได้ โดยนำมาใช้ศึกษาการพัฒนาทางกายภาพภายในเมล็ด จากการแบ่งคุณภาพของเมล็ดพะยูงเป็น 4 ชั้นคุณภาพ พบว่า ในชั้นคุณภาพที่ I II III และ IV มีเปอร์เซ็นต์ความงอกเท่ากับ 99.4 73.1 8.1 และ 0.6 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ การศึกษาการดูดน้ำในช่วงระยะเวลา 72 ชั่วโมง ของเมล็ดพะยูงจากทั้ง 4 แหล่ง พบว่า เมล็ดจากทุกแหล่งมีแนวโน้มของการดูดน้ำในรูปแบบเดียวกัน ยกเว้น เมล็ดจากแหล่งสุรินทร์ มีการดูดน้ำช้ากว่าเล็กน้อยในช่วง 9 ชั่วโมงแรก ขณะที่เมล็ดจากแหล่งสระบุรี มีความเร็ว ของการงอกราก และจำนวนเมล็ดที่รากงอกสูงที่สุดภายหลังจากที่เมล็ดได้ดูดน้ำแล้ว 72 ชั่วโมง จากการศึกษารูปแบบการดูดน้ำของเมล็ดพะยูงทั้ง 4 แหล่ง พบว่า สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 อยู่ในช่วง 24 ชั่วโมงแรกของการดูดน้ำ เมล็ดจะดูดน้ำอย่างรวดเร็วและขนาด จะขยายใหญ่ขึ้น ระยะที่ 2 อยู่ในช่วง 24-48 ชั่วโมงของการดูดน้ำ การดูดน้ำจะค่อนข้างคงที่ และในระยะที่ 3 อยู่ในช่วงหลังจาก 48 ชั่วโมงของการดูดน้ำ พบว่า เมล็ดจะดูดน้ำเพิ่มมาก ขึ้นเนื่องจากเมล็ดเข้าสู่ขบวนการงอก จากการศึกษาอิทธิพลของการปฏิบัติต่อเมล็ดก่อนเพาะ และอุณหภูมิ ที่มีต่อเปอร์เซ็นต์ ความงอก และอัตราการงอก (R-50) พบว่า การปฏิบัติต่อเมล็ดก่อนเพาะโดยวิธีต่าง ๆ มีผลต่อ เปอร์เซ็นต์ความงอกแตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญ แต่มีผลต่ออัตราการงอกแตกต่างกันอย่างมี นัยสำคัญยิ่ง โดยการขัดเมล็ดกับกระดาษทราย และการเร่งอายุเมล็ดที่อุณหภูมิ 40 องศาเซลเซียส ในสภาพความชื้นสัมพัทธ์ 100 เปอร์เซ็นต์เป็นเวลา 2 วัน มีผลให้เมล็ดจากทุกแหล่งมีอัตรา การงอกดีที่สุด และจากการเพาะเมล็ดที่อุณหภูมิคงที่ 30 องศาเซลเซียส อุณหภูมิสลับ 30/25 องศาเซลเซียส และสภาพอุณหภูมิห้อง พบว่า ทุกสภาพอุณหภูมิ มีผลต่อเปอร์เซ็นต์ความงอกของ เมล็ดในแต่ละแหล่งแตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตาม เมื่อเปรียบเทียบระหว่าง แหล่งเมล็ด พบว่า เมล็ดจากแหล่งสระบุรี มีเปอร์เซ็นต์ความงอกสูงสุดในทุกสภาพอุณหภูมิ ขณะที่การเพาะเมล็ดที่อุณหภูมิคงที่ 30 องศาเซลเซียส และอุณหภูมิสลับ 30/25 องศาเซลเซียส ให้อัตราการงอกดีกว่าการเพาะเมล็ดที่สภาพอุณหภูมิห้อง โดยเมล็ดจากแหล่งสระบุรี มีอัตรา การงอกดีที่สุดที่อุณหภูมิคงที่ 30 องศาเซลเซียส และพบว่าอุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการงอกของ เมล็ดพะยูงอยู่ที่ประมาณ 30 องศาเซลเซียส เมื่อเปรียบเทียบผลจากการเก็บรักษาเมล็ดในขวดแก้วปิดสนิทที่สภาพห้องปกติเป็นระยะ เวลา 5 เดือน พบว่า เมล็ดพะยูงที่เก็บมาจากแหล่งมหาสารคาม และสกลนคร มีอัตราการเสื่อม คุณภาพเร็วกว่าเมล็ดจากแหล่งสระบุรี และสุรินทร์ โดยมีความสามารถในการงอกลดลง และมีจำนวน กล้าผิดปกติเพิ่มมากขึ้น