ปริมาณเงินเป็นปัจจัยสำคัญปัจจัยหนึ่งที่มีผลต่อการเปลี่ยน แปลงทางเศรษฐกิจ ซึ่งจะส่งผลต่อเนื่องไปสู่การปรับตัวของดุลการ ชำระเงิน ดังนั้นในการศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา ถึงตัวแปรที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงในความต้องการถือเงินและ อุปทานของเงิน พร้อมทั้งศึกษาความสัมพันธ์ของการเปลี่ยนแปลงปริมาณ เงินและการปรับตัวของดุลการชำระเงิน ในช่วงปี พ.ศ.2518-2538 โดยการวิเคราะห์เชิงพรรณาและเชิงปริมาณด้วยการใช้แบบจำลอง สมการถดถอยเชิงซ้อนแบบกำลังสองน้อยที่สุด ผลการศึกษาพบว่า ตัวแปรที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงใน ความต้องการถือเงินและอุปทานของเงิน จะมีอิทธิพลต่อกลไก การส่งผ่านไปยังการปรับตัวของดุลการชำระเงิน กล่าวคือ ถ้าความต้องการถือเงินของประชาชนเพิ่มขึ้นอันเนื่องมาจาก การเปลี่ยนแปลงที่เพิ่มขึ้นของระดับราคาสินค้าภายในประเทศ รายได้ที่แท้จริงของประชาชนและอัตราดอกเบี้ยในต่างประเทศ จะมีผลทำให้ประชาชนลดการใช้จ่ายลงซึ่งจะก่อให้เกิดอุปทาน ส่วนเกินของสินค้าที่ผลิตภายในประเทศเป็นผลให้ราคา สินค้าลดลงและความสามารถในการส่งออกสินค้าเพิ่มขึ้น จึงทำให้ดุลการชำระเงินปรับตัวในทิศทางที่เพิ่มขึ้น ในทางตรงข้ามการลดลงของความต้องการถือเงินของ ประชาชน อันเนื่องมาจากการเปลี่ยนแปลงที่เพิ่มขึ้นของอัตรา ดอกเบี้ยภายในประเทศและราคาสินค้าจากต่างประเทศ จะมี ผลทำให้ประชาชนเพิ่มการใช้จ่ายมากขึ้น ซึ่งจะก่อให้เกิดอุปสงค์ สินค้าส่วนเกิน เป็นผลให้ราคาสินค้าเพิ่มขึ้นและความสามารถ ในการส่งออกสินค้าลดลง จึงทำให้ดุลการชำระเงินปรับตัวใน ทิศทางที่ลดลง สำหรับการเปลี่ยนแปลงในปริมาณเงิน อันเกิดจาการ เปลี่ยนแปลงของตัวทวีทางการเงินและสินเชื่อในประเทศสุทธิ ของธนาคารแห่งประเทศไทย จะมีผลทำให้ดุลการชำระเงิน ปรับตัวไปในทิศทางตรงกันข้ามกับการเปลี่ยนแปลงในปริมาณ เงิน กล่าวคือเมื่อตัวทวีทางการเงินและปริมาณสินเชื่อใน ประเทศสุทธิของธนาคารแห่งประเทศไทย มีการเปลี่ยนแปลง เพิ่มขึ้นจะมีผลทำให้ปริมาณเงินเพิ่มขึ้น ซึ่งการเพิ่มขึ้นในปริมาณ เงิน จะมีผลทำให้ประชาชนเพิ่มการใช้จ่ายมากขึ้น ก่อให้เกิด อุปสงค์ต่อสินค้าส่วนเกินส่งผลให้ราคาสินค้าสูงขึ้น ซึ่งจะทำให้ ความสามารถในการส่งออกสินค้าลดลง เป็นผลให้ในท้ายที่สุด จะทำให้ดุลการชำระเงินปรับตัวในทิศทางที่ลดลง ดังนั้นการดำเนินมาตรการทางการเงินของธนาคารแห่ง ประเทศไทย เพื่อควบคุมปริมาณเงินให้ขยายตัวในอัตราที่ใกล้เคียง กับอัตราการขยายตัวของความต้องการถือเงินในระบบเศรษฐกิจ จะเป็นแนวทางหนึ่งที่จะทำให้สามารถรักษาเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ และฐานะดุลการชำระเงินของประเทศ