การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษา และหาค่า ความแตกต่าง ผลของการฝึกการผ่อนคลายกล้ามเนื้อ ที่มีต่อ เวลาปฏิกิริยาในนักกีฬาวอลเลย์บอล กลุ่มตัวอย่าง เป็น นักกีฬาวอลเลย์บอลหญิง ของโรงเรียนกีฬาจังหวัดสุพรรณบุรี ปีการศึกษา 2538 จำนวน 24 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ เครื่องวัดเวลาปฏิกิริยา ที่เรียกว่า Whole Body Reaction Time Type II โปรแกรมการฝึกกีฬาวอลเลย์บอล ที่ทางโรงเรียนกีฬาจังหวัดสุพรรณบุรีสร้างขึ้น และ โปรแกรม การฝึกการผ่อนคลายกล้ามเนื้อ ของ Jacobson ใช้เวลาการ ฝึกทั้งสิ้น 8 สัปดาห์ ๆ ละ 3 วัน คือ วันอังคาร วันพฤหัสบดี และวันเสาร์ โดยกลุ่มตัวอย่าง จะต้องทำการทดสอบ เวลา ปฏิกิริยาก่อนการฝึกและภายหลังสิ้นสุดการฝึก ในสัปดาห์ที่ 8 สำหรับอัตราการเต้นของหัวใจ และความดันโลหิต จะทำการทดสอบ ก่อนการฝึกทุกวัน นำผลที่ได้มาวิเคราะห์ โดยการหาค่าเฉลี่ย (X(-)) ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และทดสอบค่าความ แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ของเวลาปฏิกิริยา โดยการ ทดสอบค่า ที (t-test) ผลการวิจัยพบว่า 1. เวลาปฏิกิริยาของกลุ่มควบคุม ก่อนและหลังการฝึก ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 2. เวลาปฏิกิริยาของกลุ่มทดลอง ก่อนและหลังการฝึก แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 3. เวลาปฏิกิริยา ของกลุ่มควบคุมกับกลุ่มทดลอง ภายหลังสิ้นสุดการฝึก แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ .05