ประเทศไทยต้องพึ่งพาหางนมผงที่นำเข้าจากต่างประเทศ ทั้งนี้เพราะปริมาณน้ำนมดิบที่ผลิตได้ภายในประเทศมีไม่เพียงพอต่อ ความต้องการ สาเหตุเป็นเพราะความสามารถในการให้น้ำนมของ แม่โคยังอยู่ในระดับต่ำ ประกอบกับต้นทุนการผลิตค่อนข้างสูง เมื่อเปรียบเทียบกับราคาน้ำนมที่เกษตรกรได้รับ การศึกษาครั้ง นี้มุ่งที่จะศึกษาถึงการตอบสนองของอุปทานน้ำนมดิบ และความ เคลื่อนไหวของราคาและปริมาณการผลิตน้ำนมดิบในประเทศไทย เพื่อเป็นข้อมูลประกอบในการกำหนดนโยบายพัฒนาการเลี้ยงโคนม ในประเทศไทย ในการศึกษาถึงการตอบสนองของอุปทานน้ำนมดิบได้ทำ การศึกษาฟังก์ชั่นที่มีลักษณะแบบผันกลับไม่ได้ตามแบบจำลองของ Wolffram(1971) และประมาณค่าโดยวิธี Ordinary Least Squares (OLS) และ Estimated Generalized Least Squares (EGLS) ทั้งในกรณีที่เป็น first-order autocorrelation และ third-order autocorrelation ส่วนในการวิเคราะห์ความเคลื่อนไหวของราคาและระดับการผลิต น้ำนมดิบใช้วิธีแยกองค์ประกอบข้อมูลอนุกรมเวลา จากผลการวิเคราะห์แบบจำลองโดยวิธี OLS และ EGLS อนุมานได้ว่าอุปทานของน้ำนมดิบตอบสนองต่อราคาของน้ำนมดิบใน 3 ปีที่ผ่านมาทั้งในช่วงที่ราคาเพิ่มขึ้นและลดลง ราคาอาหารขันใน ปีปัจจุบัน และราคาลูกโคใน 3 ปีผ่านมา โดยทั่วไปการเลี้ยงโคนม จนสามารถให้น้ำนมได้ใช้เวลาประมาณ 3 ปี จากการวิเคราะห์ พบว่าการตอบสนองของราคาที่เพิ่มขึ้นใน 3 ปีที่ผ่านมาจะมาก กว่าการตอบสนองต่อราคาที่ลดลงใน 3 ปีที่ผ่านมา แสดงให้เห็น ว่าการตอบสนองของอุปทานน้ำนมดิบมีลักษณะเป็นฟังก์ชั่นที่ผันกลับ ไม่ได้ ผลวิเคราะห์เบื้องต้นแสดงให้เห็นว่าการใช้นโยบายราคา ในการเพิ่มผลผลิตจะมีผลมากกว่าการใช้นโยบายราคาในการ ลดผลผลิต การวางแผนกำหนดนโยบายส่งเสริมการเลี้ยงโคนม จึงควรตระหนักถึงลักษณะดังกล่าว เพื่อมิให้เกิดการขยายตัว ของอุตสาหกรรมนี้เร็วจนเกินไป