การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบ การฝึกอบรมของพนักงานห้างสรรพสินค้าที่มีหน่วยงานฝึกอบรม โดยเฉพาะและไม่มีหน่วยงานฝึกอบรม และศึกษาความสัมพันธ์ ระหว่างปัจจัยการฝึกอบรมกับการรับรู้ความรู้เข้าใจและ ความสามารถทัศนคติต่อการทำงานและความพึงพอใจในงานกลุ่ม ประชากรที่ศึกษาคือผู้บริหารฝ่ายฝึกอบรมหรือฝ่ายบุคคล 13 คน และกลุ่มตัวอย่างคือพนักงานห้างสรรพสินค้า 490 คน เครื่องมือที่ ใช้คือแบบสอบถามและแบบวัดวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ สถิติทดสอบ ฟิสเชอร์เอกแซกเทส สถิติทดสอบไคสแคว์ สถิติทดสอบที่ สหสัมพันธ์พหุและการถดถอยพหุ ผลการวิจัยพบว่าห้างสรรพสินค้าส่วนใหญ่มีการบริหาร การฝึกอบรม 6 ขั้นตอนคือ กำหนดนโยบาย วางแผน กำหนดแต่ละ โครงการ กำหนดงบประมาณ จัดแบ่งงานให้เจ้าหน้าที่และประเมินผล ส่วนการดำเนินงานด้านกระบวนการฝึกจัดอบรมมี 3 ขั้นตอนคือก่อน ฝึกอบรมขณะผึกอบรมและหลังฝึกอบรม บทบาทและหน้าที่ของ เจ้าหน้าที่ฝึกอบรมตามที่ปฏิบัติอยู่ในห้างสรรพสินค้ามี 5 ด้านคือหน้าที่ในฐานะจัดฝึกอบรม บริหารการฝึกอบรม ผู้ชำนาญ การเรียนรู้ ผู้สอนและที่ปรึกษาและพบว่าห้างสรรพสินค้า ส่วนใหญ่ไม่มีปัญหาจากการบริหาร กระบวนการ บทบาทและหน้าที่ เมื่อนำมาเปรียบเทียบระหว่างห้างที่มีหน่วยยงานฝึกอบรมและ ไม่มีหน่วยงานฝึกอบรมพบว่า มีความแตกต่างกันอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติที่ .05 คือ การกำหนดโครงการในแผนประจำปี จากแผนการตลาด ช่วงเวลาประเมินผล การนำหลักสูตรเดิมมาใช้ และการแจกวุฒิบัตร ส่วนผลการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง ตัวแปร การฝึกอบรมกับการรับรู้ความรู้ ความเข้าใจและความสามารถ จากการอบรมเบื้องต้นและจากการอบรมขณะปฏิบัติงานในหน้าที่ ที่ได้รับนั้นพบว่าตัวแปรที่สัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ คือการคัดเลือกผู้เข้ารับการฝึกอบรมโดยพิจารณา ผลการปฏิบัติงานและ ตามอายุงาน วิทยากรจากราชการและการมี หน่วยงานฝึกอบรม ส่วนทัศนคติต่อการทำงานสัมพันธ์อย่างมีนัย สำคัญทางสถิติกับการเข้ารับการฝึกอบรมเอง เพศหญิงการติดตาม ผลและวิทยากรจากราชการ และความพึงพอใจในงานมีความ สัมพันธ์มอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ กับการติดตามผล วิทยากร จากราชการ/ภายในห้างฯ การสมัครมาเอง และการสาธิต