การศึกษาสภาพเศรษฐกิจ-สังคมและสภาพแวดล้อมของชุมชนที่อาศัยอยู่ในอุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์ในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาสภาพ แวดล้อมของชุมชนต่อการพึ่งพิงทรัพยากรป่าไม้ เพื่อที่อุทยานฯจะได้วางแผนบริหารจัดการและส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ตลอดจนปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ในการทำงานให้บรรลุตามวัตถุประสงค์ของการจัดการ อุทยานแห่งชาติต่อไป ผลการศึกษาสภาพเศรษฐกิจ-สังคมและสภาพแวดล้อมของชุมชนทั้ง 13 หมู่บ้าน พบว่าประชากรส่วนใหญ่ประกอบด้วยไทยกลาง ไทยอีสาน และกะเหรี่ยง มีระยะเวลา ที่ตั้งถิ่นฐาน ตั้งแต่ 20-200 ปี อัตราการเจริญเติบโตของประชากรร้อยละ 0.1 ถึง 2.4 ต่อปี ชุมชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมและหาของป่าและมีที่ดินทำกิน เป็นของตนเอง พืชเกษตรที่ปลูกกันมาก ได้แก่ ข้าว ไร่ข้าวโพด พริก มะละกอ มันสำปะหลัง เป็นต้น โดยมีรายได้เฉลี่ย 79,163 บาท/ปี/ครัวเรือน ระบบสาธารณูปโภคในเรื่องแหล่งน้ำอยู่ในเกณฑ์ดี คือมีบ่อน้ำระบบประปาภูเขาและ แหล่งน้ำธรรมชาติ และมีการสาธารณะในหมู่บ้าน เช่น โรงเรียนสถานีอนามัย โทรศัพท์ ไฟฟ้า ถนน ที่เหมาะสมนอกจากนี้ชุมชนมีการใช้ประโยชน์จากทรัพยากร ป่าไม้ สัตว์ป่าและของป่า ทุกหมู่บ้าน ผลจากการศึกษาผลการกระทบต่อชุมชนต่อการพึ่งพิงทรัพยากรป่าไม้ ในภาพรวมจากปัจจัยต่างๆจำนวน 7 ปัจจัย ประกอบด้วย ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ สังคม การมีส่วนร่วม การผลิตทางการเกษตร การใช้ประโยชน์ไม้การใช้ประโยชน์ของป่า และการใช้ประโยชน์สัตว์ป่า พบว่ามี 5 หมู่บ้านที่มีแนวโน้มในการ พึ่งพิงทรัพยากรป่าไม้ในระดับค่อนข้างมากส่วนหมู่บ้านที่เหลือมีแนวโน้มการ พึ่งพิงทรัพยากรป่าไม้ในระดับค่อนข้างน้อยและเมื่อทำการประเมินผลกระทบโดยพิจารณาแต่ละปัจจัยแล้วพบว่าในแต่ละหมู่บ้านมีแนวโน้มการพึ่งพิงทรัพยากรป่าไม้ แตกต่างกันทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความแตกต่างทางด้านเชื้อชาติ ชนเผ่าวัฒนธรรมขนบธรรมเนียมประเพณี ตลอดจนสภาพแวดล้อมของชุมชน ซึ่งอุทยานฯ จะต้องดูแลหรือมีมาตรการอย่างหนึ่งอย่างใดเพื่อควบคุมหรือป้องกันไม่ให้ส่งผลกระทบ ต่อการพึ่งพิงทรัพยากรป่าไม้มากเกินไป เช่น รณรงค์ให้ความรู้ปลูกจิตสำนึก ควบคุมปริมาณการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรให้เหมาะสมกับการยังชีพ เป็นต้น จากการศึกษาในครั้งนี้ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะเพื่อใช้เป็นข้อมูลในการ บริหารจัดการอุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์ ดังนี้ 1.) อุทยานแห่งชาติจะต้องทำเครื่องหมายแสดงแนวเขตอุทยานแห่งชาติและพื้นที่ทำกินของราษฎรให้มีความชัดเจนเพื่อป้องกันการบุกรุกพื้นที่และเข้าใจ ตรงกันทุกฝ่าย2.) อุทยานแห่งชาติควรจัดตั้งคณะอนุกรรมการอุทยานแห่งชาติในระดับหมู่บ้าน เพื่อสร้างการมีส่วนร่วม รับรู้และแก้ไขปัญหาร่วมกัน และสร้างแนวร่วม ในการป้องกันรักษาป่า 3.) อุทยานแห่งชาติควรมีมาตรการแนวทางพึ่งพิงการใช้ทรัพยากรของราษฎรในอุทยานแห่งชาติ เช่น จัดทำแผนงาน โครงการร่วมกันกับราษฎรร่วมวางกฎระเบียบ ในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติร่วมป้องกันไฟป่าและร่วมฟื้นฟูสภาพป่าเป็นต้น 4.) อุทยานแห่งชาติควรส่งเสริมให้ราษฎรมีอาชีพเสริมหรือส่งเสริมการจ้างงานในพื้นที่ เช่น เป็นอาสาสมัครพิทักษ์ป่า ลูกจ้างลาดตระเวนป่าโดย พิจารณาค่าตอบแทนที่เหมาะสมเพื่อเป็นการเพิ่มรายได้และช่วยดูแลป่าอีกทางหนึ่ง 5.) อุทยานแห่งชาติต้องมีการบังคับใช้กฎหมายโดยเคร่งครัดในกรณีที่ ความผิดมีชัดเจน เช่น การรื้อถอนสิ่งปลูกสร้าง และปลูกฟื้นฟูสภาพป่า โดยทันทีที่ตรวจพบการบุกรุกพื้นที่ 6.) กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืชน่าจะได้มีการศึกษาวิจัยใน ลักษณะเดียวกันนี้กับผู้ที่อยู่อาศัยในอุทยานแห่งชาติอื่นว่ามีสภาพเศรษฐกิจสังคมและ สภาพแวดล้อมของชุมชนที่อาศัยอยู่ในเขตพื้นที่อุทยานแห่งชาติเป็น อย่างไร และแนวโน้มการพึ่งพิงทรัพยากรป่าไม้ของแต่ละชุมชนเป็นอย่างไรเพื่อจะได้นำมาเป็นประโยชน์ในการวางแผนและกำหนดมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติในเขตอุทยานแห่งชาติต่อไป