สารนิพนธ์นี้เป็นการศึกษา บทบาทของสหภาพแรงงาน ในการเป็นตัวแทนเรียกร้องและเจรจาต่อรอง ผลประโยชน์ตอบแทนให้แก่สมาชิกโดยมีวัตถุประสงค์ของการศึกษาเพื่อศึกษาและรวบรวม ผลประโยชน์ตอบแทนให้แก่สมาชิกในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อศึกษาบทบาทของสหภาพแรงงานในการเป็นตัวแทนเรียกร้องและเจรจาต่อรองผลประโยชน์ตอบแทนให้แก่สมาชิกและเพื่อศึกษาถึงปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินงานของสหภาพแรงงาน และเพื่อเปรียบเทียบความแตกต่างของบทบาทในการเป็นตัวแทนเรียกร้องและเจรจาต่อรองผลประโยชน์ตอบแทนให้แก่สมาชิกระหว่างสถานประกอบการที่มีสหภาพแรงงาน กับสถานประกอบการในจังหวัดสมุทรปราการ โดยแบ่งประชากรกลุ่มตัวอย่างออกเป็น 2 กลุ่ม ดังนี้ กลุ่มประชากรจากสถานประกอบการที่มีสหภาพแรงงานจำนวน 18 สหภาพแรงงานและกลุ่มประชากร จากสถานประกอบการที่ไม่มีสหภาพแรงงานจำนวน 20 สถานประกอบการ โดยใช้วิธีการศึกษาจากการเก็บขอมูลในภาคสนาม โดยจัดทำแบบสอบถามขึ้นมา 2 ชุด แล้ว นำข้อมูลที่ได้มารวบรวม นำมาวิเคราะห์โดยใช้วิธีการทางสถิติเพื่อพิสูจน์สมมติฐานที่ตั้งไว้สำหรับการศึกษาวิจัยในครั้งนี้ ผลจากการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับบทบาทของสหภาพแรงงานในการเป็นตัวแทนเรียกร้อง และเจรจาต่อรองผลประโยชน์ตอบแทนให้แก่สมาชิกพบว่าส่วนใหญ่จะเน้นผลประโยชน์ตอบแทนทางด้านค่าจ้าง ค่าครองชีพโบนัส ค่ากะ และสวัสดิการตัวอื่น ๆ ที่เป็นตัวเงิน และรองลงมาเป็นสวัสดิการที่ไม่เป็นตัวเงิน เช่น วันหยุดพักร้อน วันหยุดพิเศษกรณีต่าง ๆ เช่น บิดามารดา เสียชีวิตรวมทั้งผลประโยชน์ตอบแทนทางด้านเศรษฐกิจ และสังคมเช่น การจัดตั้งสหกรณ์ออมทรัพย์เงินกู้ดอกเบี้ยต่ำการจัดให้มีร้านค้าสวัสดิการกับสมาชิก การให้การศึกษากับสมาชิกการจักนันทนาการแก่สมาชิกการจัดตั้งกองทุนช่วยเหลือสมาชิกและครอบครัวการดำเนินการในส่วนที่เป็นประโยชน์แก่สมาชิกทั้งด้านกฏหมายคุ้มครองแรงงานและกฏหมายแรงงานสัมพันธ์รวมทั้งการให้คำปรึกษาปัญหาต่างๆ กับสมาชิกด้วย ผลการพิสูจน์สมมติฐานในการศึกษาวิจัยครั้งนี้ ปรากฏว่าผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เห็นด้วยและตอบรับกับสมมติฐานที่ตั้งไว้ทั้ง 3 ข้อพอสรุปได้ดังนี้สถานประกอบการส่วนใหญ่เห็นด้วยว่าบทบาทของสหภาพแรงงานในการเป็นตัวแทนเรียกร้อง และเจรจาต่อรองผลประโยชน์ตอบแทนให้แก่สมาชิกในสถานประกอบการที่มีสหภาพแรงงานจะจัดสวัสดิการได้ดีกว่าสถานประกอบการที่ไม่มีสหภาพแรงงานรวมทั้งบทบาทของสหภาพแรงงานในการเป็นตัวแทนเรียกร้อง และเจรจาต่อรองผลประโยชน์ตอบแทนในสถานประกอบการที่มีสมาชิกมากและเป็นสถานประกอบการขนาดใหญ่จะให้ผลประโยชน์ตอบแทนและ สวัสดิการให้ดีกว่า สถานประกอบการที่มีขนาดเล็กและสุดท้ายส่วนใหญ่เห็นว่าสถานประกอบการที่มีสหภาพแรงงาน จะมีอำนาจในการเรียกร้องและเจรจาต่อรอง ผลประโยชน์ได้ดีกว่า สถานประกอบการที่ไม่มีสหภาพแรงงานแต่ทั้งนี้จะต้องคำนึงถึงปัจจัยในด้านอื่นๆ ด้วย เช่นสภาพปัญหาภายในสถานประกอบการเองปัญหาของสหภาพ แรงงานเอง ด้านนายจ้างเองลักษณะของสถานประกอบการ ผลการดำเนินการของ สถานประกอบการที่ผ่านมา รวมทั้งสถานการณ์ทางเศรษฐกิจ สังคมและการเมือง ในขณะที่ในสถานประกอบการที่ไม่มีสหภาพแรงงานสามารถสรุปผลจากการศึกษาวิจัยปรากฏว่านายจ้าง ส่วนใหญ่ปฏิบัติตามกฎหมายแรงงานโดยมีการจัดสวัสดิการที่จำเป็นแก่ลูกจ้างและให้ผลประโยชน์ตอบแทนที่นอกเหนือจากที่กฎหมายกำหนดรวมทั้งทางเศรษฐกิจ และสังคมนอกจากนั้นยังมีความสัมพันธ์อันดีกับลูกจ้าง โดยมีการดำเนินการที่เป็นประโยชน์แก่ลูกจ้างทั้งยังมีความเห็นว่าควรมีการจัดตั้งสหภาพแรงงาน เพื่อเป็นตัวแทนในการปกป้องคุ้มครองสิทธิและผลประโยชน์ของลูกจ้างและมีทัศนคติต่อบทบาทของสหภาพแรงงานแง่ของคุณประโยชน์ว่าลูกจ้างในสถานประกอบการที่มีสหภาพแรงงานจะมีความมั่งคงในการทำงาน และได้รับสิทธิและผลประโยชน์ตอบแทนในด้านต่าง ๆ ตลอดจนมีขัวญและกำลังใจดีกว่าลูกจ้างที่อยู่ในสถานประกอบการ ที่ไม่มีสหภาพแรงงาน จากการศึกษาวิจัยดังกล่าว พอสรุปได้ว่าระบบสหภาพแรงงานมีความจำเป็น และมีคุณประโยชน์ต่อผู้ใช้แรงงานในประเทศไทยเป็นอย่างมากแม้ว่าในการดำเนินงาน จะประสบกับปัญหาและอุปสรรคต่าง ๆนานัปการแต่ก็ไม่ใช่ว่าจะเกินความพยายาม จะแก้ไข หากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องจะร่วมมือกันทั้งฝ่ายผู้ใช้แรงงานหรือสหภาพแรงงานเองฝ่ายนายจ้างและฝ่ายรัฐบาลในการที่จะส่งเสริมให้บทบาทของสหภาพแรงงานดำเนินไปในทางที่ถูกที่ควรอันจะยังประโยชน์ให้แก่มวลสมาชิก และผู้ใช้แรงงานส่วนรวมซึ่งเป็นทางหนึ่งที่จะช่วยลดข้อขัดแย้งในวงการอุตสาหกรรมในประเทศไทย