การศึกษาเรื่องนี้ เป็นการศึกษาสัมพันธภาพในครอบครัวของพนักงานภาคธุรกิจในภาวะวิกฤตเศรษฐกิจในเขตกรุงเทพมหานคร มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) การศึกษาสัมพันธภาพในครอบครัวของพนักงานภาคธุรกิจที่ยังทำงานอยู่และถูกเลิกจ้างแล้ว 2) ศึกษาความสัมพันธ์ของสถานภาพการทำงานกับสัมพันธภาพในครอบครัว และ3) ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสัมพันธภาพในครอบครัว กลุ่มตัวอย่างที่ศึกษาคือกลุ่มภาคธุรกิจที่ได้รับผลกระทบจากภาวะวิกฤติเศรษฐกิจจำนวน 21 ประเภทกิจการโดยผู้วิจัยคัดเลือกตัวอย่างโดยวิธีการสุ่มตัวอย่างแบบง่ายได้ 5 ประเภทกิจการคือ ประเภทสิ่งทอประเภทอุปกรณ์-อะไหล่รถยนต์ ประเภทผลิตอาหาร-เครื่องดื่ม ประเภทการโรงแรม และประเภทสถาบันการเงินการศึกษาครั้งนี้ เป็นการศึกษาเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างจำนวน 400 คน รวบรวมข้อมูลโดยการใช้แบบสอบถามและนำผลที่ได้มาวิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์ SPSS/PC⁺ เพื่อหาค่า ร้อยละ ค่าเฉลี่ยค่าสถิติไคสแคว์ และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบปกติ ผลการศึกษาข้อมูลทั่วไป พบว่ากลุ่มตัวอย่างที่ศึกษาเป็นเพศหญิง 237 คน คิดเป็นร้อยละ 59.25 และเพศชายจำนวน 163 คน คิดเป็นร้อยละ 40.75 และมีรายได้ในครอบครัวเฉลี่ยคือ 38,969 บาทต่อเดือน ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของสถานภาพการทำงานกับสัมพันธภาพในครอบครัว พบว่าสถานภาพการทำงานมีความสัมพันธ์กับสัมพันธภาพในครอบครัวทุกด้านคือ ด้านความเห็นพ้อง ความพึงพอใจคู่สมรสความกลมเกลียวของคู่สมรส และการแสดงความรักของคู่สมรส ผลการศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสัมพันธภาพในครอบครัว พบว่า 1) ด้านความเห็นพ้องของคู่สมรสผลการศึกษา พบว่า ความคล้ายคลึงกันทางฐานะทางเศรษฐกิจและ ฐานะทางสังคม การยอมรับจากบิดา-มารดาของคู่สมรส การยอมรับจากญาติพี่น้องของคู่สมรส และระยะเวลาการสมรส พบว่ามีอิทธิพลต่อสัมพันธภาพในครอบครัว 2) ด้านความพึงพอใจคู่สมรส ผลการศึกษาพบว่า ความคล้ายคลึงกันทางอายุฐานะทางเศรษฐกิจ และฐานะทางสังคม การยอมรับจากบิดา-มารดา ญาติพี่น้อง และเพื่อฝูงของตนเองและคู่สมรส มีอิทธิพลต่อสัมพันธภาพในครอบครัว 3) ด้านความกลมเกลียว ผลการศึกษา พบว่าความคล้ายคลึงกันทางอายุ การยอมรับจากบิดา-มารดา และญาติพี่น้องของตนเองและคู่สมรส ระยะเวลาการสมรส มีอิทธิพลต่อสัมพันธภาพในครอบครัว 4) ด้านการแสดงความรักของคู่สมรส ผลการศึกษาพบว่าความคล้ายคลึงกันทางฐานะทางเศรษฐกิจ การยอมรับจากเพื่อนฝูงของคู่สมรสและระยะเวลาการสมรส มีอิทธิพลต่อสัมพันธภาพในครอบครัว การเห็นแบบอย่างจากบิดา-มารดา ความพอเพียงของรายได้ ความสมานฉันท์ทางบทบาท ความเป็นเพื่อนคู่ชีวิตประสิทธิผลของการสื่อสาร ความขัดแย้งในครอบครัว และสถานภาพการทำงาน เป็นปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสัมพันธภาพในครอบครัวทุกด้านคือ ด้านความเห็นพ้องของคู่สมรส ความพึงพอใจของคู่สมรส ความกลมเกลียวของคู่สมรส และการแสดงความรักของคู่สมรส และผลการศึกษาพบว่าปัจจัยความคล้ายคลึงด้านการศึกษาและศาสนาไม่มีอิทธิพลต่อสัมพันธภาพในครอบครัว จากการศึกษาครั้งนี้พบประเด็นที่พิจารณาเป็นข้อเสนอแนะ เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงของสถาบันครอบครัวคือ 1) หน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนควรเข้ามาช่วยกันกำหนดนโยบายช่วยเหลือ เช่น การแนะนำ และการหางานอย่างต่อเนื่องสำหรับผู้ถูกเลิกจ้าง รวมทั้งการมีศูนย์ช่วยเหลือและรับปรึกษาปัญหาครอบครัวควบคู่กันไปด้วย 2) กระทรวงศึกษาธิการและทบวงมหาวิทยาลัยควรกำหนดหลักสูตรด้านครอบครัวทั้งในระดับโรงเรียนและมหาวิทยาลัยให้กว้างขวางยิ่งขึ้น เพื่อเป็นการเสริมสร้างสัมพันธภาพที่ดีและการวางแผนการมีครอบครัวที่มั่นคง ข้อเสนอแนะในการทำวิจัยครั้งต่อไป 1) ควรมีการศึกษาเพิ่มเติม เปรียบเทียบกลุ่มตัวอย่างที่ศึกษาจากภาคธุรกิจนี้กับกลุ่มตัวอย่างอื่นอีกใน 21 ภาคกิจการ ที่ประสบปัญหาภาวะการเลิกจ้าง เนื่องจากสังคมไทยมีความหลากหลายในสังคม ดังนั้นการวิจัยนี้จึงไม่สามารถอธิบายสัมพันธภาพในครอบครัวของกลุ่มประชากรอื่นได้2) การศึกษาสัมพันธภาพในครอบครัวเป็นสิ่งที่ลึกซึ้งในชีวิตสมรสและเป็นข้อมูลส่วนตัวซึ่งบางครั้งไม่สามารถเปิดเผยให้บุคคลอื่นทราบได้ ผู้วิจัยได้ใช้วิธีการเก็บแบบสอบถาม ดังนั้นในการศึกษาครั้งต่อไปควรมีการศึกษาข้อมูลจากแบบสอบถามพร้อมทั้งสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่างด้วยกันเพื่อได้ข้อมูลที่ชัดเจนขึ้น 3) ควรมีการศึกษาแบบแผนการดำเนินชีวิตคู่ของครอบครัวของพนักงานภาคธุรกิจที่มีความสัมพันธ์ที่ดี เพื่อเป็นแนวทางที่ดีในการดำเนินชีวิตสมรสต่อไปกับกลุ่มภาคธุรกิจอื่นต่อไป