ปัญหายาเสพติดถือได้ว่าเป็นปัญหาที่ร้ายแรง และบั่นทอนศักยภาพในการพัฒนาประเทศมาโดยตลอด รัฐบาลจึงระดมสรรพกำลังกำหนดยุทธศาสตร์ให้ดำเนินคดีเด็ดขาดกับผู้ค้ายาเสพติดและถือว่าผู้เสพเป็นผู้ป่วยจำต้องได้รับการบำบัดรักษา การวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาวิเคราะห์ถึงมาตรการทางกฎหมายในการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดตามพระราชบัญญัติฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด พ.ศ. 2545 กับระบบบำบัดแบบบูรณาการภายใต้รูปแบบเฉพาะของศาลยาเสพติด จากการศึกษาพบว่า ประเทศไทยมีพัฒนาการในการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดเป็นลำดับ ไม่ว่าจะเป็นการปรับเปลี่ยนแนวคิดแก้แค้นทดแทนมาเป็นการแก้ไขฟื้นฟู แต่สถิติผู้ติดยาเสพติดก็มีแนวโน้มสูงขึ้นเรื่อย ๆ ทั้งนี้เนื่องจากการบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติดตามกฎหมายดังกล่าวเน้นการบำบัดรักษาทางกายเป็นหลัก โดยละเลยการบำบัดทางจิต หรือความมุมานะที่จะเอาชนะต่อฤทธิ์ยาเสพติดจนครบกระบวนการบำบัด ทำให้ผู้ติดยาเสพติดที่เข้ารับการบำบัดเมื่อได้รับการปล่อยตัวและกลับคืนสู่ชุมชนแล้ว ต้องกลับมาเสพซ้ำและก่ออาชญากรรมอื่นใดให้ได้เงินมาเพื่อซื้อและเสพยาเสพติดอันแตกต่างจากหลักการของระบบบูรณาการศาลยาเสพติดที่ใช้ในหลายประเทศซึ่งนอกจากมองผู้เสพเป็นผู้ป่วยมิใช่อาชญากรที่จะต้องถูกดำเนินคดีให้สาสมกับการกระทำความผิดและมุ่งเน้นแก้ไขฟื้นฟูสภาพร่างกายและจิตใจของผู้ติดยาเสพติดโดยอาศัยความสมัครใจที่จะเลิกยาเสพติดด้วยตนเองแล้ว ยังมีการใช้แนวคิดบูรณาการโดยอาศัยผู้พิพากษา พนักงานอัยการ ผู้เชี่ยวชาญการบำบัด นักจิตวิทยา พนักงานคุมประพฤติ แพทย์ ครอบครัว และชุมชน ซึ่งรวมเป็นทีมงานของศาลยาเสพติด ร่วมกันหาแนวทางแก้ไขฟื้นฟูให้กับผู้ติดยาเสพติดและผู้ติดยาเสพติดที่กระทำไปเพราะฤทธิ์ยาเสพติด(drug related offences) โดยอาศัยความต่อเนื่องเพื่อสังเกต ติดตามพฤติกรรม และเข้าใจบุคลิกลักษณะของผู้เสพหรือติดยาเสพติด อีกทั้งยังมีมาตรการทางกฎหมายในการติดตามดูแลหลังการปล่อยตัว จนกว่าจะเลิกเสพยาเสพติดได้ ซึ่งผลสำเร็จเป็นที่ประจักษ์ทั้งในประเทศสหรัฐอเมริกาและประเทศออสเตรเลีย วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงมุ่งที่จะแก้ไขข้อจำกัดดังกล่าวและเพื่อให้การบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติดประสบผลสำเร็จจึงเสนอทางเลือกในการแก้ไขปัญหาโดยการจัดตั้งเป็นศาลยาเสพติด โดยนำแนวคิดบางส่วนของศาลยาเสพติดในต่างประเทศ เท่าที่ไม่ขัดต่อสภาพสังคม เศรษฐกิจ วัฒนธรรมและศีลธรรม ผสานกับศูนย์ช่วยเหลือชุมชนอย่างแนบสนิท เพื่อการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล อันทำให้ผู้ติดยาเสพติดลดน้อยลงและหมดไปในที่สุด