การศึกษาการทำปุ๋ยหมักจากเศษวัสดุเหลือทิ้งจากอุตสาหกรรมอาหารกระป๋อง ได้แก่ เศษลำไย เศษสับปะรด เศษฟรุตสลัด และเศษขิงดอง นำมาผสมกับใบไม้แห้ง ซึ่ง จะเปรียบเทียบการใช้สารเร่งปุ๋ยหมักต่างชนิดกันคือ สารไบโอนิค กับ เทอร์โมฟิลิคแบคทีเรีย วัตถุดิบจะถูกผสมให้เข้ากันโดยใช้ถังหมุนที่มีปริมาตร 300 ลิตรอัตราส่วนการผสมได้ถูกควบคุมด้วยความชื้น 55-65% ตลอดจนควบคุม C/N ratio ให้มีค่าไม่เกิน 25 โดยการเติมปุ๋ยยูเรียเพื่อเพิ่มไนโตรเจนให้กอง ปุ๋ยหมัก ถ้าใช้สารไบโอนิค วัตถุดิบจะถูกผสมที่อุณหภูมิบรรยากาศ เป็นเวลานาน 3 ชั่วโมง แต่ถ้าหากใช้เทอร์โมฟิลิคแบคทีเรีย วัตถุดิบจะถูกผสมและให้ความร้อน จนมีอุณหภูมิ 75(+,ฐ)ซ ในเวลา 3 ชั่วโมงหลังจากนั้นนำไปหมักในกล่องหมักประมาณ 1 เดือน แล้วนำไปหมักต่อในโรงบ่มจนกระทั่งได้ที่เป็นเวลาประมาณ 2-3 เดือน ผลการทดลองพบว่า การทำปุ๋ยหมักจากเศษวัสดุเหลือทิ้งจากอุตสาหกรรมอาหาร กระป๋องและใบไม้แห้งด้วยวิธีดังกล่าวสามารถทำปุ๋ยหมักได้เป็นอย่างดี ยกเว้น การผสมเศษขิงดองกับใบไม้แห้ง (กองที่ 7 และ 8) ที่การหมักไม่สามารถเกิดขึ้น ได้เนื่องจากสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสมต่อการทำงานของจุลินทรีย์ ส่วนการผสมเศษ ลำไย เศษสับปะรด และเศษฟรุตสลัดกับใบไม้แห้งนั้น (กองที่ 1 ถึง 6) ในระหว่าง การหมักในกล่อง สามารถรักษาอุณหภูมิในช่วงเทอร์โมฟิลิคเป็นระยะเวลานานขณะทำการ ทดลองไม่พบกลิ่นเน่า ในช่วงการหมักในกล่องความชื้นได้ลดลงจาก 57-77% เหลือ 39 -67% ส่วนในระหว่างการบ่มค่าความชื้นได้ควบคุมให้อยู่ระหว่าง 55-65% ด้วยการ เติมน้ำและพลิกกลับกองปุ๋ย พีเอชเริ่มต้นอยู่ในช่วง 5-6 ผลการเปรียบเทียบการ ใช้สารเร่งปุ๋ยหมักทั้งสองชนิดพบว่าพีเอชมีค่าใกล้เคียงกัน เมื่อสิ้นสุดการ หมักพีเอชอยู่ในช่วง 6.9-7.6 C/N ratio เริ่มต้นมีค่า 14-23 ซึ่งการเติมปุ๋ย ยูเรียจะทำให้ C/N ratio มีค่าน้อย และเมื่อสิ้นสุดการหมัก C/N ratio ลดลง เหลือ 9-13 แอมโมเนียไนโรเจนเริ่มต้นมีค่าต่ำกว่า 400 mg/kg dry weight ยกเว้นกองที่ 1 กับ 2 ที่มีค่าแอมโมเนียไนโรเจนเริ่มต้น 2018 และ 1778 mg/kg dry weight ตามลำดับ แต่เมื่อสิ้นสุดการหมักแอมโมเนียไนโตรเจนลดลงต่ำกว่า 400 mg/kg dry wight ตั้งแต่วันที่ 65 และ 97 ตามลำดับ ไนเตรทไนโตรเจนมีอัตรา การเพิ่มขึ้นเมื่อการหมักผ่านไปได้ 50 วัน เปอร์เซ็นต์ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และ โปตัสเซียม มีค่าเพิ่มขึ้นเล็กน้อยจากระดับเริ่มต้นจนกระทั่งสิ้นสุดการหมัก คำการนำไฟฟ้าของกองที่ 1 ถึง 6 เมื่อเริ่มต้นทดลองมีค่าอยู่ระหว่าง 3.28-5.35 mmho/cm และเมื่อสิ้นสุดมีค่าเพิ่มขึ้นอยู่ในช่วง 4.27-10.83 mmho/cm ค่า CEC เริ่มต้นมีค่า 24-55 meq/100g dry weight ในระหว่างการหมักได้เพิ่มขึ้นจน กระทั้งมีค่า 64-115 meq/100g dry weight กองปุ๋ยหมักมีการลดลงของขนาดอย่าง เห็นได้ชัด ยกเว้นกองที่ 7 และ 8 ส่วนการลดลงของมวลเมื่อเปรียบเทียบจากน้ำหนัก แห้งมีค่าในช่วง 21-38% ซึ่งพบว่ากองปุ๋ยหมักที่ใช้เทอร์โมฟิลิคแบคทีเรียเป็น สารเร่งนั้นจะมีค่าการลดลงของมวลมากกว่ากองที่ใช้สารไบโอนิคเป็นสารเร่งปุ๋ย หมักเพียง 2-5% อีกทั้งเมื่อสิ้นสุดการหมักไม่พบเชื้อโรคที่เป็นอันตราย ระยะ เวลาการได้ที่ของปุ๋ยหมักที่ใช้วัตถุดิบอย่างเดียวกันมีค่าใกล้เคียงกัน โดย ตั้งแต่กองที่ 1 ถึง 6 ปุ๋ยเริ่มได้ที่ตั้งแต่วันที่ 129,131,86,86,92 และ 86 ตามลำดับ การใช้สารไบโอนิคกับเทอร์โมฟิลิคแบคทีเรียเป็นสารเร่งปุ๋ยหมักกับวัสดุ เหลือทิ้งจากอุตสาหกรรมอาหารกระป๋องผสมกับใบไม้แห้งดังกล่าวนั้น เมื่อ เปรียบเทียบวัตถุดิบอย่างเดียวกันนั้นพบว่าไม่ได้ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ทั้งทางกายภาพและเคมีในกองปุ๋ยหมักที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ และใช้ระยะเวลาในการหมักใกล้เคียงกัน ทั้งนี้การใชเทอร์โมฟิลิคแบคทีเรียจะ ช่วยทำให้กองปุ๋ยหมักมีค่าการลดลงของมวลมากกว่าการใช้สารไบโอนิค แต่การใช้ สารไบโอนิคจะประหยัดเชื้อเพลิงได้มากกว่าการใช้เทอร์โมฟิลิคแบคทีเรีย ซึ่งโดย สรุปแล้วโรงงานอุตสหกรรมสามารถนำสารเร่งปุ๋ยหมักทั้งสองชนิดนี้ไปปฏิบัติได้ อย่างกว้างขวางจนอาจสามารพพัฒนาไปเป็นการผลิตปุ๋ยหมักแบบอุตสาหกรรมได้